Фуран

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Фуран
Furan structure.svg
[[Выява:{{{карцінка 3D}}}|200px|Фуран]]
Агульныя
Сістэматычнае найменне фуран
Традыцыйныя назвы фурфуран
Хім. формула C4H4O
Фізічныя ўласцівасці
Стан (ст. ум.) вадкасць
Малярная маса 68,07 г/моль
Шчыльнасць 0,936 г/см³
Тэрмічныя ўласцівасці
Тэмпература плаўлення -85,6 °C
Тэмпература кіпення 31,4 °C
Аптычныя ўласцівасці
Паказчык пераламлення 1,4214
Класіфікацыя
Рэг. нумар CAS 110-00-9
PubChem 8029
Рэг. нумар EINECS 203-727-3
SMILES
ChemSpider 7738

Фура́нарганічнае злучэнне з формулай C4H4O. Пяцічленны гетэрацыкл з адным атамам кіслароду. Родапачынальнік вялікай групы арганічных злучэнняў, многія з якіх маюць практычнае значэнне, напрыклад фурфурол, тэтрагідрафуран, α-метылфуран (сільван).

Уяўляе сабой бескаляровую вадкасць з характэрным пахам, нагадваючым пах хлараформу. Малекулярная маса 68,07. Тэмпература плаўлення -85,65 °С. Тэмпература кіпення 31,83 °С. Шчыльнасць 0,937 г/см³ пры тэмпературы 20 °С. Добра раствараецца ў арганічных растваральніках, дрэнна раствараецца ў вадзе — утварае азеатропную сумесь (98,8 % фурану). Фуран устойлівы да ўздзеяння шчолачаў і раскладаецца кіслотамі. На паветры лёгка акісляецца.

Атрыманне[правіць | правіць зыходнік]

Фуран разам з сільванам утрымліваецца ў прадуктах сухой перагонкі драўніны некаторых парод. У лабараторных умовах атрымліваюць дэкарбакісліраваннем піраслізевай кіслаты. У прамысловых умовах фуран атрымліваюць дэкарбаніліраваннем фурфуролу.

Выкарыстанне[правіць | правіць зыходнік]

Фуран выкарыстоўваецца ў працэсах сінтэзу тэтрагідрафану, піролу, малеінавага ангідрыду, селенафену. Таксама выкарыстоўваецца ў якасці растваральніка алеяў і тлушчаў.

Шкоднае ўздзеянне[правіць | правіць зыходнік]

Фуран — таксічнае рэчыва. Пранікаючы праз непашкоджаную скуру, шкодна ўздзейнічае на печань і цэнтральную нервовую сістэму.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 16: Трыпалі — Хвіліна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2003. — Т. 16. — С. 504. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0263-6 (Т. 16).
  • Хімічны слоўнік навучэнца: Дапам. для вучняў / Б. Н. Качаргін, В. М. Макарэўскі, Л. Я. Гарнастаева, В. С. Аранская — Мн.: Народная асвета, 2003. — С. 250. — 287 с. — 1000 экз. — ISBN 985-12-0621-8.
  • Рабинович В. А., Хавин З. Я. Краткий химический справочник — Л.: Химия, 1977.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Commons

Шаблон:Кіслародзмяшчальныя гетэрацыклы