Цыстэін

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Цыстэін
L-cysteine-skeletal.png
L-cysteine-3D-vdW.pngCysteine ball-and-stick.png
Агульныя
Сістэматычнае найменне α-аміна-β-тыяпрапіёнавая кіслата; 2-аміна-3-сульфанілпрапанавая кіслата
Скарачэнні Цыс, Cys, C
UGU, UGC
Хім. формула HO2CCH(NH2)CH2SH
Рацыянальная формула C3H7NO2S
Фізічныя ўласцівасці
Малярная маса 121,16 г/моль
Тэрмічныя ўласцівасці
Класіфікацыя
Рэг. нумар CAS 52-90-4
PubChem 5862
Рэг. нумар EINECS 200-158-2
SMILES
ChemSpider 574

Цыстэі́н (α-аміна-β-тыяпрапіёнавая кіслата; 2-аміна-3-сульфанілпрапанавая кіслата) — заменная серазмяшчальная амінакіслата. У саставе многіх прыродных бялкоў і пептыдаў прысутнічае ў клетках усіх жывых араганізмаў. У арганізме чалавека і жывёл утвараецца з метыяніну і серыну, таксама шляхам аднаўлення цыстыну; у раслінах — з серыну і сульфідаў; у мікраарганізмах — з ацэтылсерыну і серавадароду.

Крышталічнае рэчыва з малекулярнай масай 121,16. Добра раставацца ў вадзе, аміяку, этаноле, воцатнай кіслаце. Лёгка акісляецца на паветры.

Уваходзіць у састаў актыўных цэнтраў многіх ферментаў, забяспечвае антыаксідантную ахову арганізма.

З цыстэіну ўтвараецца амінакіслата таўрын (яе выкарыстоўваюць для сінтэзу парных жоўцевых кіслот), піравінаградная кіслата і інш. Пры распадзе цыстэіну ў кішэчніку ўтвараюцца серавадарод і метылмеркаптан.

Выкарыстоўваецца ў медыцыне.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн., 2003. — 512 с.: іл. ISBN 985-11-0279-2 (т. 17), ISBN 985-11-0035-8.