Іван Вацлававіч Юргевіч

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Іван Юргевіч
Партрэт
Род дзейнасці прафсаюзны лідар, грамадскі дзеяч, рэдактар газеты
Дата нараджэння 15 мая 1943(1943-05-15)
Месца нараджэння
Дата смерці 17 снежня 2002(2002-12-17) (59 гадоў)
Месца смерці
Месца працы

Іван Вацлававіч Юрге́віч (15 мая 1943, вёска Целяшы, Докшыцкі раён, Віцебская вобласць — 17 снежня 2002, г. Наваполацк) — лідар шахцёрскага руху ў Беларусі напрыканцы 1980-х – пачатку 1990-х гадоў, першы старшыня Беларускага Незалежнага прафсаюза гарнякоў хімікаў, нафтаперапрацоўшчыкаў, энергетыкаў, транспартнікаў, будаўнікоў і іншых работнікаў, БНП. Заснавальнік газеты «Салідарнасць», лідар Міжпрафесійнага саюза рабочых г. Салігорска, старшыня Салігорскага страйкама ў красавіку-траўні 1991 года, член грамадскага аб’яднання Беларускага Народнага Фронту «Адраджэнне»[1][2].

Раннія гады[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзіўся 15 мая 1943, у вёсцы Целяшы, Докшыцкага раёна, Вілейскай вобласці, БССР. Па нацыянальнасці беларус, па веравызнанню каталік. Скончыў 7 класаў агульнаадукацыйнай школы ў 1957 годзе. У 17 гадоў паехаў працаваць на лесагаспадарку ў Пячорскі раён, Комі АССР. Пазней паступае ў Варкуцінскае Горнае прафесійна-тэхнічнае вучылішча № 3[3].

З 1963 годзе ўладкоўваецца на Варкуцінскія шахты электраслесарам. З 1964 па 1967 год служыць у Савецкім войску. Пасля звальнення з войска вяртаецца на Варкуцінскія шахты. У 1973 годдзе пераязджае ў Нарыльск дзе працуе тры гады рабочым на мясцовым металургічным камбінаце. У 1976 вяртаецца на радзіму. Уладкоўваецца на Вытворчым аб’яднанні «Беларуськалій» машыністам горных вымальных машын.

Прафсаюзная і грамадская дзейнасць[правіць | правіць зыходнік]

Пасля падзей у Польшчы пачатка 80-хх гг., звязаных з працоўным рухам «Салідарнасць», пачынае актыўна праяўляць сваю пазіцыю. Публікуецца ў «Калійшчык Салігорска», а пазней яго абіраюць сябрам Рады працоўнага калектыву аб’яднання.

Разам з паплечнікамі 18 жніўня 1990 года на Устаноўчай канферэнцыі Міжпрафесійнага саюза рабочых Салігорска быў абраны старшынёй[4]. Пад час красавіцкіх падзей 1991 года, разам з Міхаілам Собалем, Генадзем Быкавым, Георгіем Мухіным і Сяргеем Антончыкам быў адным з лідараў палітычнага страйку ў БССР[5]. Салігорскім страйкавым камітэтам быў абраны яго старшынёй разам з Васілём Юркіным.

У красавіку 1991 годзе заснаваў першае незалежнае салігорскае выданне — газету «Салідарнасць»[6]. Назва газеты была абрана па прынцыпу польскай «Салідарнасці», якой захапляліся ў той час амаль усе лідары працоўнага руху.

Пад час Устаноўчага з’езду Незалежнага прафсаюза гарнякоў Беларусі 6 кастрычніка 1991 года не ўзнікла пытанне, каго абраць старшынёй новага прафсаюза, паколькі Аляксандр Доўнар і Васіль Юркін знялі свае кандыдатуры на карысць свайго паплечніка. 64-мя галасамі з 85-ці ён быў абраны першым старшынёй НПГБ.

Узначальваў Незалежнага прафсаюза гарнякоў Беларусі (з 1993 года перайменаваны ў БНП) на працягу чатырох гадоў да 1995 года. Удзельнік 44-дзённага страйку на ВА «Беларуськалій» і 18-дзённай галадоўкі ў сакавіку-красавіку 1992 года[7]. У 1993 годзе ўдзельнічаў у стварэнні Асацыяцыі прафсаюзаў Беларускі кангрэс дэмакратычных прафсаюзаў Беларусі (БКДП)[4].

Завяршэнне дзейнасці[правіць | правіць зыходнік]

Пасля пагаршэння здароўя ў 1995 годзе ён пакінуў пост старшыні БНП. На пенсіі паступае на філасофскі факультэт БДУ. Нездаровы лад жыцця і надрыўны тэмп прафсаюзнай дзейнасці прывялі да чатырох сардэчных прыступаў. 17 снежня 2002 года ва ўзросце 59-ці гадоў, яго нястала. Пахаваны Іван Вацлававіч быў бліз старажытнага беларускага горада Полацку, куды па ініцыятыве НПГ 4РУ кожны год, на дзень яго нараджэння прыязджаюць актывісты Беларускага Незалежнага прафсаюза.

Зноскі

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • НПГБ: Сборник материалов по истории Независимого профсоюза горняков Беларуси. Мн., «Зималето» 2011
  • НПГ- право «людзьмі звацца».Николай Новик: воспоминания, документы, стать. Мн., 2013