Ірмалогій

З пляцоўкі Вікіпедыя
(Пасля перасылкі з Ірмалой)
Jump to navigation Jump to search

Ірмало́гій, ірмалагіён, ірмалой, ермалой (грэч.: Ἑρμο-λόγιον ад грэч.: Ἑρμός — спляценне, сувязь, па-беларуску ірмос + грэч.: λόγιον) — зборнік ірмосаў праваслаўнага богаслужэння. Як аднажанравая пеўчая кніга склаўся ў X ст. ў Візантыі. Яго структура падпарадкавана сістэме асмагласся, унутры кожнага гласу ірмосы размешчаны ў паслядоўнасці 9 песень канона, выкладзеных знаменным спевам. У Расіі існуюць ірмалоі богаслужэбны, з поўнымі слоўнымі тэкстамі канонаў, і пеўчы, які ўключае толькі ірмосы нядзельных і святочных канонаў, сядмічных службаў Актоіха і іншыя песнапенні. Поўны ірмалогій уключае каля 1050 ірмосаў. Першыя друкаваныя зборнікі — «Ірмалагіён» (1700, Львоў) і «Ірмалогій нотнага спеву» (1772).

Бываюць ірмалогіі практычнай накіраванасці (простыя, без аздаблення) і святочныя (па-мастацку аформленыя, багата упрыгожаныя застаўкамі, ініцыяламі, мініяцюрамі і інш.).

Найбольш ранняе ўпамінанне пра беларускі ірмалогій адносіцца да XV ст. У канцы XVI ст. на Беларусі і Украіне склаўся тып паўднёва-заходняга ірмалогія ў ноталінейным выкладанні. Ён значна багацейшы ў жанравых адносінах, акрамя ірмосаў уключае святочныя песнапенні ўсяго царкоўнага гадавога круга, у т.л. з Актоіха, Святаў і Абіходу, выкладзеныя знаменным, кіеўскім, балгарскім і мясцовым спевамі. Захавалася некалькі дзесяткаў беларускіх аднагалосых ірмалогіяў XVIXVIII стст. і больш позніх. Яны вылучаюцца дэмакратызмам, імкненнем да індывідуалізацыі, часам выяўленчасцю мелодыі, выкарыстаннем музычнай сімволікі. Вядомы Супрасльскі ірмалой (15981601), магілёўскія, віцебскія, віленскія, куцеінскія, нова-іерусалімскія, жыровіцкія, слуцкія і інш. ірмалогіі, выкладзеныя нацыянальнымі мясцовымі спевамі, што сведчыць пра існаванне ў тагачаснай Беларусі шматлікіх пеўчых школ.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]