Перайсці да зместу

Акралеін

З Вікіпедыі, свабоднай энцыклапедыі
Акралеін
Выява хімічнай структуры
Выява малекулярнай мадэлі
Агульныя
Хім. формулаC3H4O
Фізічныя ўласцівасці
Малярная маса56,06 г/моль
Шчыльнасць0.843 г/см³
Тэрмічныя ўласцівасці
Тэмпература плаўлення-87 °C
Тэмпература кіпення52,7 °C
Класіфікацыя
Рэг. нумар CAS107-02-8
PubChem7847
Рэг. нумар EINECS203-453-4
SMILES
RTECSAS1050000
ChemSpider7559

Акралеін (лац.: acris — востры, з'едлівы + oleum - алей) (прапеналь) - H2C = CH-CHO, альдэгід акрылавай кіслаты, найпросты ненасычаны альдэгід. Бясколерная лёгкалётная слёзатачывая вадкасць з рэзкім пахам, моцны лакрыматар.

Рэакцыйная ўласцівасць

[правіць | правіць зыходнік]

Акралеін мае рэакцыйную ўласцівасць, якая характэрна для алефінаў і альдэгідаў. Акралеін утварае ацэталі:

𝖧𝟤𝖢=𝖢𝖧-𝖢𝖧𝖮+𝖧𝟤𝖮→𝖧𝟤𝖢=𝖢𝖧𝖢-𝖧(𝖮𝖧)𝟤

яго альдэгідная група лёгка акісляецца да карбаксільнай:

𝖧𝟤𝖢=𝖢𝖧-𝖢𝖧𝖮→[O]𝖧𝟤𝖢=𝖢𝖧-𝖢𝖮𝖮𝖧

і аднаўляецца да гідраксільнай:

𝖧𝟤𝖢=𝖢-𝖢𝖧𝖮→[H]𝖧𝟤𝖢=𝖢𝖧-𝖢𝖧𝟤𝖮𝖧

Карбанільная група акралеіна знаходзіцца ў спалучэнні з двайной сувяззю, гэта абумоўлівае яго высокую рэакцыйную ўласцівасць у адносінах да нуклеафілаў, пры гэтым далучэнне ідзе па β-атаму вугляроду:

𝖧𝟤𝖢=𝖢𝖧-𝖢𝖧𝖮+𝖧𝖷→𝖷𝖧𝟤𝖢-𝖢𝖧𝟤-𝖢𝖧𝖮   𝖷=𝖮𝖧,𝖧𝖺𝗅,𝖱𝖮,𝖱𝖲

Галагены далучаюцца да акралеіну па двайной сувязі з утварэннем дыгалагенвытворнага, якое далей адшчапляе галагенавадарод з утварэннем α-галагенакралеіну:

𝖧𝟤𝖢=𝖢𝖧-𝖢𝖧𝖮+𝖧𝖺𝗅𝟤→𝖧𝖺𝗅𝖧𝟤𝖢-𝖢𝖧𝖧𝖺𝗅−𝖢𝖧𝖮
𝖧𝖺𝗅𝖧𝟤𝖢-𝖢𝖧𝖧𝖺𝗅−𝖢𝖧𝖮→𝖧𝟤𝖢=𝖢𝖧𝖺𝗅-𝖢𝖧𝖮+𝖧𝖧𝖺𝗅

Дзякуючы наяўнасці электронакцэптарнай альдэгіднай групы, спалучанай з двайной сувяззю, акралеін з'яўляецца дыенафілам і рэагуе з дыенамі з утварэннем прадуктаў цыкладалучэння (Рэакцыя Дыльса-Альдера):

З прычыны сваёй высокай рэакцыйнай здольнасці акралеін з'яўляецца таксічным, моцна раздражняльным слізістыя абалонкі вачэй і дыхальных шляхоў злучэннем, моцны лакрыматар. Максімальна разавая гранічна дапушчальная канцэнтрацыя ў паветры 0,03 мг/м³; Сярэднясутачная гранічна дапушчальная канцэнтрацыя ў паветры 0,01 мг/м³. Выклікае мутагенез ў бактэрый і дражджэй, праяўляе мутагенныя ўласцівасці на культурах клетак млекакормячых.

Адносіцца да I класу небяспекі (надзвычай небяспечныя рэчывы).