Алахабад

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Горад
Алахабад
хіндзі: इलाहाबाद
англ.: Allahabad
Allahabad Montage Jan 2014.jpg
Краіна
Штат
Раён
Каардынаты
Плошча
63,07 км²
Вышыня НУМ
98 м
Водныя аб'екты
Насельніцтва
1 216 719 чалавек (2011)
Часавы пояс
Тэлефонны код
0532
Паштовыя індэксы
211xxx
Аўтамабільны код
UP-70
Афіцыйны сайт
Алахабад на карце Індыі
Алахабад (Індыя)
Алахабад

Алахаба́д (хіндзі: इलाहाबाद, англ.: Allahabad, урду: الہ آباد, Ilāhābād, да XVII стагоддзя Праяг) — горад у Індыі ў штаце Утар-Прадэш, у зліцця рэк Ганг і Джамна. 1 216 719 жыхароў (2011)[1]. Харчовая прамысловасць. Вытворчасць прадметаў рэлігійнага культу. Універсітэт (1887). Радзіма Джавахарлала Нэру.

Этымалогія[правіць | правіць зыходнік]

Горад названы магольскім імператарам Акбарам у 1583 годзе[2]. Назва горада з'яўляецца спалучэннем арабскага слова «Алах» (Бог) і персідскага «-абад», якое можна перакласці як «стварыць сад». Адпаведна назву горада можна перакласці як «Сад Алаха»[2].

Свяшчэнны горад[правіць | правіць зыходнік]

Алахабад заснаваны ў 1583 годзе Акбарам Вялікім на месцы Праяга, які займае ганаровае месца сярод свяшчэнных гарадоў індуізму. Паводле падання, менавіта тут, каля зліцця свяшчэнных рэк Ганга, Джамны і Сарасваці, здзейсніў першае ахвярапрынашэнне Брахма.

Пра тое, што ў старажытнасці Праяг не саступаў па пашане і славе Бенарэсу і Хардвару, сведчыць калона Ашокі каля сцен Алахабадскай крэпасці.

Раз у 12 гадоў у Алахабадзе адбываюцца масавыя індуцкія рэлігійныя фестывалі «Кумбх-мела», святкаванні збана нектару бессмяротнасці, у час якога у рэках веруючыя змываюць з сябе грахі і хваробы[3]. Гэта самае вялікае рэлігійнае свята свету, яно доўжыцца больш за месяц і за гэты час горад наведвае да 70 мільёнаў паломнікаў.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Крэпасць часоў Акбара

Алахабад пабудаваны на месцы старажытнага свяшчэннага для індуістаў горада Праяг. Праяг узнік яшчэ ў ведычны перыяд і згаданы ў Ведах як месца, дзе Брахма, стваральнік Сусвету, правёў абрад ахвярапрынашэння[4]. Археалагічныя раскопкі пацвярджаюць існаванне тут культуры паўночнай чорнай глянцаванай керамікі (600—700 гг. да н.э.)[4]. Паводле Пуранаў Яяці, пакінуўшы Праяг, заваяваў Сапта-сінда[5].

Калі інда-арыі прыбылі ў Ар'яварту, Праяг (ці Каўшамбі) быў важным населеным пунктам рэгіёна[6]. Кіраўнікі царства Куру заснавалі каля Праяга горад Каўшамбі[7] і перанеслі ў яго сталіцу пасля таго, як былая сталіца царства, Хасцінапур, была разбурана паводкай[6].

Рэгіён Дааба, уключаючы Алахабад, кантраляваўся рознымі дзяржавамі. Рэгіён з'яўляўся часткай імперыі Маур'яў, царства Гупта і Кушанскага царства. У 1193 годзе Праяг стаў частку Дэлійскага султаната[8]. Пазней кантроль над Праягам перайшоў да Вялікіх Маголаў[9]. Кіраўнік імперыі Вялікіх Маголаў Акбар Вялікі, усведамляючы стратэгічнае значэнне Сангама, заклаў каля зліцця Джамны і Ганга крэпасць (форт Алахабада) і назваў яе імем Алаха. Горад стаў сталіцай адной з самых квітнеючых правінцый Магольскай імперыі[10]. У 1599—1604 гг. тут хаваўся Джахангір, які паўстаў супраць бацькі. у 15 стагоддзі Алахабад стаў часткай імперыі Канаўдж[6].

Пасля распаду Магольскай імперыі на ўладанне Алахабадам прэтэндавалі маратхскія кіраўнікі. У 1765 годзе гарнізон у форце Алахабада размясцілі брытанцы. Паражэнне пры Буксары вымусіла аудскага наваба перадаць у 1801 г. горад пад кіраванне Брытанскай Ост-Індскай кампаніі. У час Паўстанні сіпаяў у 1857 годзе горад стаў арэнай бязлітасных сутыкненняў. У 1904 годзе ён стаў адміністрацыйным цэнтрам Злучаных правінцый, якія пазней былі ператвораны ў штат Утар-Прадэш.

Алахабад лічыцца калыскай індыйскага руху за незалежнасць. У доме, дзе жылі Джавахарлал Нэру і Індзіра Гандзі, цяпер створаны музей. Алахабад — радзіма 7 з 14 прэм'ер-міністраў Індыі.

Геаграфія і клімат[правіць | правіць зыходнік]

Topography timeline
Рака Джамна ў Алахабадзе у сезон дажджоў

Сярэдняя вышыня над узроўнем мора — 98 м. Алахабад размешчаны ў паўднёвай частцы штата каля зліцця рэк Ганг і Джамна[11][12]. Чыгунка падзяляе горад на дзве часткі[11]. На поўдзень ад чыгункі размешчаны стары горад, грамадзянскія лініі (белы горад) размешчаны на поўнач. Алахабад займае стратэгічна важнае становішча[13]. Алахабад, з'яўляючыся апошнім населеным пунктам на Джамне, у культурным плане, з'яўляецца ўскрайнім пунктам Заходняй Індыі[14]. Паколькі Алахабад размешчаны ў міжрэччы Ганга і Джамны (дааб), яго глебы з'яўляюцца галоўным чынам алювіяльнымі[15]

Алахабад, як і іншыя гарады раўнін Паўночнай Індыі, мае субтрапічны акіянічны клімат (Cwa) паводле класіфікацыі кліматаў Кёпена[16]. Вылучаюць 3 сезоны: гарачае і засушлівае лета, халаднаватая і засушлівая зіма, цёплы і вільготны сезон мусонаў. Летні сезон доўжыцца з красавіка па чэрвень, максімальныя тэмпературы ў гэты перыяд дасягаюць 40-45 °C. Мусоны працягваюцца з пачатку ліпеня да канца верасня. Зімовыя тэмпературы могуць набліжацца да 0 °C. Самая высокая калі-небудзь зафіксаваная тэмпература: 48 °C, самая нізкая: −2 °C.

Клімат Алахабада
Паказчык Сту Лют Сак Кра Май Чэр Ліп Жні Вер Кас Ліс Сне Год
Абсалютны максімум, °C 32,8 36,3 42,5 45,8 48,4 48,8 45,6 42,7 39,6 40,6 36,0 31,9 48,8
Сярэдні максімум, °C 23,2 26,7 33,3 39,4 41,6 39,6 34,2 32,9 32,9 32,9 29,6 24,8 32,8
Сярэдняя тэмпература, °C 16,2 18,7 24,6 29,9 33,9 33,4 29,5 28,2 28,1 25,9 20,7 16,6 25,5
Сярэдні мінімум, °C 8,9 11,3 16,2 22,2 26,3 28,0 26,5 25,9 24,7 20,4 14,3 9,9 19,4
Абсалютны мінімум, °C 1,1 1,1 7,2 12,7 17,2 18,7 18,8 21,1 18,3 11,7 5,6 −0,7 −0,7
Норма ападкаў, мм 18 15 4 5 11 126 264 279 204 27 9 12 978
Крыніца: IMD [1] [2]

Насельніцтва[правіць | правіць зыходнік]

Дом-музей сямейства Нэру-Гандзі.

Насельніцтва горада паводле звестак перапісу 2001 года складае 1 206 785 чалавек, насельніцтва агламерацыі 4 936 105 чалавек. Узровень пісьменнасці складае 82 %. Найбольш распаўсюджаныя мовы насельніцтва: хіндзі і ўрду. Найбольш распаўсюджаны дыялект хіндзі, на якім размаўляюць у Алахабадзе — авадхі, размаўляюць таксама на дыялектах кхары-балі і багхелі. Індуісты складаюць каля 86,81 % насельніцтва, мусульмане — 12,72 %, хрысціяне — 0,18 %, сікхі — 0,13 %, будысты — 0,04 %.

Эканоміка[правіць | правіць зыходнік]

У горадзе развіты харчасмакавая прамысловасць, вытворчаць прадметаў рэлігійнага культу[3].

Транспарт[правіць | правіць зыходнік]

За 12 км ад цэнтра Алахабада размешчаны аэрапорт, які здзяйсняе рэгулярныя рэйсы да Дэлі. Найбліжэйшыя міжнародныя аэрапорты знаходзяцца ў Варанасі (каля 148 км ад Алахабада) і ў Лакхнау (каля 200 км). Транспартны вузел[3], праз горад праходзяць некалькі нацыянальных аўтамагістраляў. Алахабад звязаны чыгункай з іншымі гарадамі паўночнай Індыі, тут знаходзіцца штаб-кватэра Паўночна-цэнтральнай зоны Індыйскіх чыгунак.

Зноскі

  1. Urban Agglomerations/Cities having population 1 lakh and above (англ.) . Provisional Population Totals, Census of India 2011. Праверана 3 верасня 2012.
  2. 2,0 2,1 Etymology of the city. Allahabad Kumbh Mela Committee. Праверана 25 верасня 2012.
  3. 3,0 3,1 3,2 Алахабад // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. ISBN 985-11-0036-6.
  4. 4,0 4,1 Shiva Kumar Dubey. Kumbh city Prayag. Centre for Cultural Resources and Training. pp. 31–41. http://books.google.com/books?id=DHzXAAAAMAAJ. Retrieved on 3 August 2012. 
  5. Koenraad Elst. Who is a Hindu?: Hindu revivalist views of Animism, Buddhism, Sikhism, and other offshoots of Hinduism. Voice of India. p. 7. ISBN 978-81-85990-74-3. http://books.google.com/books?id=HGPXAAAAMAAJ. Retrieved on 3 August 2012. 
  6. 6,0 6,1 6,2 Vincent Arthur Smith; Stephen Meredyth Edwardes. The Oxford history of India, from the earliest times to the end of 1911. The Clarendon press. http://books.google.com/books?id=XvRPAAAAIAAJ. Retrieved on 3 August 2012. 
  7. K-M.. Sarup & Sons. p. 247. ISBN 978-81-7625-365-9. http://books.google.com/books?id=F1qJNIbbWA0C&pg=PA247. Retrieved on 3 August 2012. 
  8. Surinder Kaur; Tapan Kumar Sanyal. The Secular Emperor Babar: A victim of Indian partition. Lokgeet Parkashan. p. 78. ISBN 978-81-85220-07-9. http://books.google.com/books?id=KEpuAAAAMAAJ. Retrieved on 3 August 2012. 
  9. Stephen Meredyth Edwardes; Herbert Leonard Offley Garrett. Mughal Rule in India. Atlantic Publishers. pp. 279–281. ISBN 978-81-7156-551-1. http://books.google.com/books?id=4aqU9Zu7mFoC&pg=PA279. Retrieved on 3 August 2012. 
  10. Pletcher, Kenneth (15 August 2010). The Geography of India: Sacred and Historic Places. The Rosen Publishing Group. p. 128. http://books.google.co.in/books?id=Mjr0X-8jrLAC&pg=PA128&dq=Allahabad+massacre&hl=en&sa=X&ei=_wgsU5Ibw4WsB66ggYgN&ved=0CFgQ6AEwCDgK#v=onepage&q=Allahabad%20massacre&f=false. Retrieved on 21 March 2014. 
  11. 11,0 11,1 HowStuffWorks «Geography of Allahabad»
  12. Allahabad Location Guide
  13. Archaeology of Lower Ganga-Yamuna Doab (2 Vols.) by Deo Prakash Sharma at Vedic Books
  14. http://books.google.com/books?id=EjtuAAAAMAAJ
  15. http://www.connectjournals.com/file_full_text/314401H_02-10-21.pdf
  16. Tropical Moist Climates — A Climate Type

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Шаблон:Свяшчэнныя гарады індуізму Шаблон:Гарады-мільённікі Індыі