Антанін Новатны

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Антанін Новатны
Antonín Novotný
Антанін Новатны
сцяг
Прэзідэнт Чэхаславакіі
19 лістапада 1957 — 22 сакавіка 1968
Прэм'ер-міністр: Вільям Шыракі
Ёсеф Ленарт
Папярэднік: Антанін Запатацкі
Вільям Шыракі (в. а.)
Пераемнік: Ёсеф Ленарт (в. а.)
Людвік Свобада
сцяг
Першы сакратар ЦК КПЧ
14 сакавіка 1953 — 5 студзеня 1968
Папярэднік: пасада заснавана
Пераемнік: Аляксандр Дубчак
 
Партыя: Камуністычная партыя Чэхаславакіі[d]
Дзейнасць: палітык
Веравызнанне: атэіст
Нараджэнне: 10 снежня 1904(1904-12-10)
Letňany[d], Prague 9[d], Прага, Каралеўства Багемія, Цыслейтанія, Аўстра-Венгрыя
Смерць: 28 студзеня 1975(1975-01-28) (70 гадоў)
Прага, Чэшская Сацыялістычная Рэспубліка[d], ЧССР[d]
Пахаванне: могілкі Малвазінкі[d]
Жонка: Бажэна Новатна[d]
Дзеці: сын Антанін (1930-1992)
 
Аўтограф: Novotny signature.svg
 
Узнагароды:

А́нтанін Но́ватны (чэшск.: Antonín Novotný, 10 снежня 1904, Летняны, цяпер Прага — 28 студзеня 1975, Прага) — чэшскі і славацкі палітычны дзеяч, прэзідэнт Чэхаславакіі ў 19571968, 1-ы сакратар ЦК КПЧ у 19531968 гадах.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Паходзіў з беднай сям'і. У 1921 годзе ўступіў у кампартыю Чэхаславакіі. У час Другой сусветнай вайны ўдзельнічаў у падпольнай дзейнасці КПЧ, у 19411945 гадах зняволены ў канцлагеры Маўтгаўзен.

У 19451951 гадах 1-ы сакратар Пражскага гаркама КПЧ. У 19461968 гадах член ЦК КПЧ. З 1951 года член Прэзідыума ЦК КПЧ, а з 1953 — 1-ы сакратар ЦК КПЧ. Пасля смерці К. Готвальда, аднак, пасада 1-га сакратара на некаторы час страціла палітычнае значэнне, і Новатны лічыўся 2-м чалавекам у Чэхаславакіі пасля прэзідэнта А. Запатацкага. Быўшы па натуры кансерватарам, быў вымушаны праводзіць меры па змякчэнні рэжыму, пабудаванага па сталінскай мадэлі, асабліва ў эканамічнай сферы. У 1960 годзе абвясціў шырокую амністыю палітвязням, і адначасова заявіў пра «канчатковую пабудову сацыялізму» ў Чэхаславакіі, у сувязі з чым краіна была пераназвана ў ЧССР.

Меў дачыненне да рэпрэсій 1950-х, таму зацягваў рэабілітацыю некаторых рэпрэсаваных палітычных дзеячаў. У 1967 годзе быў раскрытыкаваны з боку пісьменнікаў і студэнтаў за зацягванне перагляду такіх палітычных працэсаў мінулых гадоў, як справы Сланскага, за непаслядоўнае правядзенне эканамічнай рэформы. Разгон дэманстрацый і сходаў, нежаданне змяняць аўтакратычны стыль кіравання, ігнараванне патрабаванняў славакаў пра ўвядзенне федэратыўнага ладу дзяржавы прывялі да ўзнікнення «антыноватаўскай» апазіцыі ў ЦК КПЧ. З кастрычніка 1967 па студзень 1968 з перапынкамі праходзіў пленум, асноўным пытаннем якога была законнасць сумяшчэння дзвюх і больш пасад. 4 студзеня 1968 года Новатны быў зняты з пасады першага сакратара ЦК КПЧ. Новым 1-м сакратаром ЦК КПЧ 5 студзеня быў абраны А. Дубчак.[1]

Застаючыся прэзідэнтам ЧССР і членам ЦК КПЧ, Новатны прадстаўляў кансерватыўную большасць партыі і імкнуўся перашкаджаць правядзенню рэформ. Спробы выклікаць сярод рабочых негатыўнае стаўленне да «буржуазных» рэформ не ўвянчаліся поспехам. Дзеячы культуры і моладзь, якія бачылі ў яго асобе галоўную перашкоду на шляху да дэмакратызацыі, патрабавалі яго адстаўкі. 28 сакавіка 1968 падаў у адстаўку з усіх пасад. Новым прэзідэнтам ЧССР стаў Л. Свобада. Адстаўка Новатнага стала пачаткам Пражскай вясны[2].

Зноскі

  1. Пихоя Р. Г. Чехословакия, 1968 год. Взгляд из Москвы. По документам ЦК КПСС//Новая и новейшая история-1994-№ 6-СС.3-20
  2. Мусатов В. Россия и Восточная Европа: связь времен. — М.: Издательство ЛКИ, 2008

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

  • heslo na Kdo byl kdo v našich dějinách ve 20. století (převzaté heslo na serveru old.hrad.cz)


Папярэднік:
Антанін Запатацкі
Прэзідэнт Чэхаславацкай рэспублікі
19 лістапада 195728 сакавіка 1968
Пераемнік:
Людвік Свобада
Папярэднік:
Рудальф Сланскі
Генеральны сакратар ЦК КПЧ
сакавік 19535 студзеня 1968
Пераемнік:
Аляксандр Дубчак