Беларуская секцыя студэнтаў Горацкага сельскагаспадарчага інстытута

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search

Беларуская секцыя студэнтаў Горацкага сельскагаспадарчага інстытута, Беларускі вучнёўскі гурток у Горках. Існавала з сакавіка 1917 да вясны 1924, да адкрыцця ў 1919 г. Горацкага сельскагаспадарчага інстытута называлася Беларуская секцыя вучняў горацкіх сельскагаспадарчых школ.

Гісторыя стварэння секцыі[правіць | правіць зыходнік]

15 кастрычніка 1919 зацверджаны статут, паводле якога мела задачы «пашыраць свядомасць паміж беларусамі, знаёміць з літаратурай, тэатральнымі творамі, гісторыяй, культурным і эканамічным становішчам Беларусі і дапамагаць беларускаму нацыянальнаму руху захопліваць шырэйшыя народныя праслоі». Ініцыятары стварэння Г. Гарэцкі, С. Журык, Я. Чарняўскі. Пры секцыі заснаваны аддзелы: гістарычна-эканамічны, літаратурны, тэатральны, музычны, чыстага мастацтва.

Праца секцыі[правіць | правіць зыходнік]

Члены тэатральнага аддзела інсцэніравалі паэму «Тарас на Парнасе», ставілі п’есы У. Галубка, В. Дунін-Марцінкевіча, Я. Купалы і іншых. Заснаваны беларускія драматычныя гурткі ў навакольных вёсках. Сябры секцыі выступалі перад сялянамі Горацкага павета па беларускім нацыянальным пытанні, наладжвалі культурныя і навуковыя мерапрыемствы. У 1918 выдала лістоўку для сялян «Як чытаць па-беларуску», у 1919 займалася ўкладаннем беларускай тэрміналогіі па сельскай гаспадарцы, апрацоўкай і перакладам на беларускую мову сельскагаспадарчай літаратуры для сялян, у пачатку 1920-х гадоў сябры секцыі складалі «Беларускі батанічны слоўнік». У 1918—1920 палітычная платформа секцыі ў асноўным супадала з платформай Беларускай партыі сацыялістаў-рэвалюцыянераў. 8 красавіка 1920 зарэгістравана ў Горацкім павятовым аддзеле народнай асветы, 8 ліпеня 1921 — у кіраўніцтве інстытута. У 1918 кантактавала з Беларускім нацыянальным камісарыятам, у 1920-я гады з Беларускім цэнтральным бюро пры Народным камісарыяце асветы РСФСР, з Інбелкультам. У 1920—1922 супрацоўнічала з гурткамі «Беларуская моладзь» у Мінску, «Асвета» ў Магілёве, разам з Беларускай культурна-навуковай асацыяцыяй пры Пятроўскай сельскагаспадарчай акадэміі рыхтавала да друку часопіс «Беларускі гаспадар».

Летам 1922 прадстаўнікі секцыі ўдзельнічалі ў канферэнцыі пралетарскага студэнцтва БССР у Мінску. 3 1922 старшыня секцыі М. Ганчарык, сакратар Я. Грушэўскі. Вясной 1923 па заданні павятовага аддзела асветы распрацоўвала план-сетку па пераводзе некаторых школ Горацкага павета Смаленскай губерні на беларускую мову навучання. Супрацоўнічала з перыядычнымі выданнямі Горак, Мінска, Віль-ні. На працягу ўсяго існавання рабоце секцыі перашкаджалі рускія вялікадзяржаўныя шавіністы і асобы, якія варожа ставіліся да беларускага нацыянальнага адраджэння. Непрыхільную пазіцыю займалі мясцовыя партыйныя, камсамольскія і камуністычныя органы. Ранні перыяд дзейнасці секцыі адлюстраваў М. Гарэцкі ў аповесці «Дзве душы» ў вобразах Міколы Канцаво-га, Сухавея, Іры Сакавічанкі.

Спыніла існаванне пасля далучэння Горацкага павета да БССР, бо паводле тагачаснага заканадаўства БССР дзейнасць створаных па нацыянальнай прыкмеце арганізацый не дазвалялася.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Васілеўскі, Ю. Р. Беларуская секцыя студэнтаў Горацкага сельскагаспадарчага інстытута / Ю. Р. Васілеўскі // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 1: А — Беліца / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1993. — 494 с., [8] к.: іл. ISBN 5-85700-074-2. — С. 414.
  • Ганчарык, М.М. Успаміны. Беларуская секцыя вучняў Горацкага сельскагаспадарчых школ. "Памяць. Горацкі раён". - Горкі:1996. С.148.
  • Журык, Сцяпан. Культурна-асветная праца Беларускае Секцыі студэнтаў Горацкага сельскагаспадарчага інстытуту // Савецкая Беларусь. 1921, 19 чэрв.