Вялікая Грамадзянская вуліца (Магілёў)

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Вялікая Грамадзянская
Магілёў
Агульная інфармацыя
Краіна Беларусь
Рэгіён Магілёўская вобласць
Горад Магілёў
Раён Ленінскі раён
Гістарычны раён Пакроўскі пасад (Падміколле)
Ранейшыя назвы Вялікая Мяшчанская
Commons-logo.svg Вялікая Грамадзянская на Вікісховішчы

Вялікая Грамадзянская вуліца (руск.: Большая Гражданская улица) — вуліца ў цэнтральнай частцы Магілёва, на тэрыторыі Пакроўскага пасада (Падміколля).

Вялікая Грамадзянская ў 1941 годзе

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Пачатак Вялікай Грамадзянскай у 1941 годзе

Гістарычная назва Вялікая Мяшчанская вуліца[1].

Сінагагальны двор у пач. XX ст.

У канцы 1930-х гадоў знішчана драўляная Халодная сінагога[2].

Па вул. Вялікая Грамадзянская, 66 знаходзілася кватэра Карпіпскіх, якая ў час Вялікай Айчыннай вайны была асноўнай яўкай падпольшчыкаў. Тут камсамолка Таня і яе маці В. М. Карпінская друкавалі ўначы па пішучай машынцы падпольную газету «За Родину» (пазней — «За Советскую Родину»), лістоўкі і зводкі Саўінфармбюро, захоўвалі боепрыпасы і медыкаменты для партызан, данясенні разведкі. У сакавіку 1943 г. нацысты арыштавалі Карпінскіх і пасля жорсткіх катаванняў расстралялі. В. М. Карпінская пасмяротна ўзнагароджана ордэнам Леніна, Таня — ордэнам Айчыннай вайны 1-й ступепі[3].

Цокаль гістарычнага дома, знесены ў 2014 годзе

У жніўні 2014 года быў знішчаны цокальны паверх гістарычнага дома, які да вайны ўяўляў сабой двухпавярховы будынак з драўляным 2-м паверхам.

Увесну 2015 года пачалася аднаўленне будынка малой сінагогі XIX стагоддзя (дом № 13) з ансамбля сінагагальнага двара на Школішчы[4][5].

Будынак Яўрэйскай школы, знесены ў 2016 годзе

26 жніўня 2016 года быў знесены 2-павярховы будынак яўрэйскай школы, які быў апошнім цэлым аўтэнтычным будынкам на гістарычнай тэрыторыі паселішча яўрэяў у раёне Школішча[6].

Аднаўленне сінагогі

Размяшчэнне[правіць | правіць зыходнік]

Арыентавана з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Пралягае ўздоўж падножжа карэннага правага берага р. Дняпро. Пачынаецца ад Дняпроўскага моста, з поўдня прымыкаюць вуліцы Праванабярэжная і Гогаля. Пераходзіць у Малую Грамадзянскую недалёка ад скрыжавання апошняй з 1-м Рабочым завулкам. Раней працягвалася на поўнач ад Малой Грамадзянскай да вуліцы Катоўскага.

Забудова[правіць | правіць зыходнік]

Па вуліцы Вялікай Грамадзянскай размешчаны галоўны ўваход у парк Падміколле і каскадная лесвіца да плошчы Арджанікідзэ з фантанамі.

Лесвіца ў Падміколле
  • № 57 — прыватны жылы дом, больш вядомы як «бутэлечны дом» праз тое, што быў упрыгожаны тысячамі пластыкавых бутэлек. Знесены ў сярэдзіне чэрвеня 2018 года [7]

Зноскі