Гаруцішкі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Вёска
Гаруцішкі
Haruciški.jpg
Краіна
Вобласць
Раён
Сельсавет
Каардынаты
Насельніцтва
Часавы пояс
Тэлефонны код
+375 1716
Аўтамабільны код
5
Гаруцішкі на карце Беларусі ±
Гаруцішкі (Беларусь)
Гаруцішкі
Гаруцішкі (Мінская вобласць)
Гаруцішкі

Гару́цішкі[1] (трансліт.: Haruciški, руск.: Гарутишки) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Путчынскага сельсавета. За 10 км ад Дзяржынска, 52 км ад Мінска, 12 км ад чыгуначнай станцыі Койданава.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Уваходзіла ў склад Койданаўскага графства князёў Радзівілаў. Потым пэўны час належала роду Таргоня-Жыдовічаў герба «Любіч», даўніх прыхаджан і апекуноў койданаўскага калівінісцкага збору. У 1708 годзе возны менскі Браніслаў Багдан Таргоня-Жыдовіч пабудаваў у Гаруцішках уніяцкую Петрапаўлаўскую царкву, запісаўшы ёй 40 дзесяцін зямлі. У царкве знаходзіўся мясцовашанаваны абраз Багародзіцы ўніяцкага пісьма. У 1839 годзе царква пераведзена ў праваслаўе. У 1871 годзе на сродкі прыхаджан узведзены новы будынак царквы, які аднак захаваў традыцыйныя архітэктурныя рысы. У 1884 годзе адкрыта царкоўна-прыходская школа (12 вучняў — 11 хлопчыкаў, 1 дзяўчынка). У 1886 годзе ў Койданаўскай воласці Мінскага павета. У 1894 годзе Дэпартамент земляробства вылучыў у Гаруцішках зямлю В. В. Пашкевічу для арганізацыі гадавальніка лекавых раслін. У 1920-я ў будынку царкоўна-прыходскай школы дзейнічала пачатковая школа.

Насельніцтва[правіць | правіць зыходнік]

  • 1906 год — 30 двароў, 167 жыхароў
  • 1999 год — 104 жыхары
  • 1 студзеня 2004 года — 42 двары, 83 жыхары
  • 2010 год — 75 жыхароў

Славутасці[правіць | правіць зыходнік]

  • Сядзіба акадэміка В. В. Пашкевіча з гадавальнікам лекавых раслін (канец XIX ст., захавалася фрагментарна, унесена ў Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцяў)

Участак выдзелены В. В. Пашкевічу ў 1894 годзе, сядзіба размяшчалася за 200 м ад царквы, сам навуковец лічыў яе «навуковай станцыяй», але тут былі звычайныя для сядзіб элементы — алея даўжынёй болей за 100 м, якая разыходзілася на прамавугольнік абсады, што ўтварала сядзібны двор. Абсада складалася як са звычайных ліп і ясеняў, так і з экзатычных сібірскіх кедравых хвояў і піхт, чарэшчатага дубу. На двары было два невялікія драўляныя дамы, адзін для В. Пашкевіча, другі для яго брата Івана, двор вакол быў засаджаны кветкамі, пладовымі дрэвамі і кустамі — бэзам, алычой, парэчкамі, вінаградам, яблынямі і інш., адмысловымі клумбамі з лекавымі раслінамі. З захаду ад двара быў закладзены асобны пладовы сад. Паводле вуснай гісторыі, быў пруд з чарапахамі і тэрарыум са змеямі. В. Пашкевіч пакінуў сядзібу падчас Першай сусветнай вайны. У 1920-я ў сядзібе створана дзяржаўная вопытная гаспадарка па даследаванні садовых і гародных культур. Пасля Другой сусветнай вайны гаспадарку закінулі, сады яшчэ былі да 1990-х гадоў. Дамы братоў Пашкевічаў аддадзены пад жытло калгаснікам, да цяперашняга часу захаваўся адзін з іх, перабудаваны і ў благім стане.

Петрапаўлаўская царква (1900).
  • Петра-Паўлаўская царква (не захавалася). У 1920-я закрыта. У 1950-1960-я разбурана, абраз Багародзіцы і іншае начынне знікла. На месцы царквы захаваліся рэшткі прыходскіх могілак.

Мемарыялы[правіць | правіць зыходнік]

  • Брацкая магіла 12 савецкіх воінаў і партызан, загінулых у Другую сусветную вайну.

Вядомыя асобы[правіць | правіць зыходнік]

  • Васіль Васілевіч Пашкевіч (1856(1857)—1939) — навуковец у галіне пладаводства. Доктар біялагічных і сельскагаспадарчых навук (1934). Заслужаны дзеяч навукі РСФСР (1934). Акадэмік УАСГНІЛ (1935).

Зноскі

  1. Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Мінская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2003. — 604 с. ISBN 985-458-054-7. (DJVU)

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]