Голанасенныя

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Група раслін
Gymnosperms. Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary b56 048-1.jpg
Фота з аднайменнага артыкулу ў «ЭСБЕ»
Назва

Голанасенныя

Статус назвы

Састарэлае таксанамічнае

Лацінская назва

Gymnospermae

Бацькоўскі таксон

Падцарства Spermatophytes

Прадстаўнікі
Аддзелы:

Голанасенныя (Gymnospermae) — найбольш старажытны аддзел вышэйшых насенных раслін.

Характэрная прыкмета — наяўнасць голых (адсюль назва) семязародкаў (семяпупышак). Усе голанасенныя — разнаспоравыя дрэвы і кусты з монападыяльным галінаваннем. Ствол складанай будовы, з другасным патаўшчэннем. Лісце пераважна шматгадовазялёнае, звычайна дробнае суцальнае, лускападобнае, падоўжанае пляскатае або іголкападобнае (ігліца). Кветак няма. Амаль ва ўсіх сучасных голанасенных ёсць раздзельнаполыя стробілы — укарочаныя рэпрадуктыўныя парасткі (т.зв. мужчынскія і жаночыя шышкі).

Першыя голанасенныя з'явіліся ў канцы дэвонскага перыяду, іх продкі — старажытныя папарацепадобныя. Былі пашыраны ў мезазойкую эру, у канцы якой большасць голанасенных выцеснена пакрытанасеннымі раслінамі.

Адрозніваецца каля 1000 відаў. Найбольш вядомы сучасны клас хвойных. Пашыраны па ўсім зямным шары (акрамя Антарктыды), асабліва ва ўмераных шыротах Паўночнага паўшар'я. На Беларусі 5 родаў (елка, піхта, хвоя, ціс, ядловец), каля 100 відаў і формаў інтрадукаваны ў сады і паркі.

Многія віды — лесаўтваральнікі. Маюць вялікае водаахоўнае і проціэразійнае значэнне, узбагачаюць атмасферу кіслародам, паветра фітанцыдамі і аэраіонамі, даюць каштоўную драўніну і сыравіну для цэлюлоз-напапяровай і хімічнай вытворчасці. Выкарыстоўваюцца як лекавыя і дэкаратыўныя расліны; насенне некаторых відаў ядомае.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Дзеразападобныя, хвошчападобныя, папарацепадобныя, голанасенныя, пакрытанасенныя / [В. І. Парфёнаў і інш.]. — Мінск: Народная асвета, 1980. — 142, [2] с. — (Наша прырода).
  • Вынаеў Г. Голанасенныя // БЭ ў 18 т. Т. 5. — Мн.: БелЭн. 1997.