Джэймс Мэцью Бары

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Джэймс Мэцью Бары
англ.: James Matthew Barrie
James Matthew Barrie00.jpg
1890 год
Асабістыя звесткі
Дата нараджэння 9 мая 1860(1860-05-09)[1][2][…]
Месца нараджэння
Дата смерці 19 чэрвеня 1937(1937-06-19)[1][4][…] (77 гадоў)
Месца смерці
Пахаванне
Грамадзянства
Жонка Mary Ansell[d]
Альма-матар
Месца працы
Прафесійная дзейнасць
Род дзейнасці празаік, журналіст, драматург
Мова твораў англійская
Узнагароды
ордэн Заслуг
Подпіс JM Barrie Signature.svg
jmbarrie.co.uk
Творы на сайце Lib.ru
Лагатып Вікісховішча Выявы на Вікісховішчы

Джэймс Мэцью Бары (англ.: James Matthew Barrie, 9 мая 1860, Кірым'юр — 19 чэрвеня 1937, Лондан) — шатландскі драматург і празаік, найбольш вядомы дзякуючы казцы «Пітэр Пэн».

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Быў дзявятым дзіцем у сям'і ткача. Калі яму было шэсць, ягоны старэйшы брат Дэвід (матчын улюбёнец) загінуў за два дні да свайго 14-годдзя. Маці была ў роспачы, і Джэймс спрабаваў заняць месца Дэвіда, нават апранаў яго адзенне. Аднойчы Джэймс зайшоў у матчын пакой, і тая спытала: «Гэта ты?» "Я думаю, яна размаўляла з мёртвым хлопчыкам, — напіша Бары пасля ў аўтабіяграфічнай кнізе, — і я сумна адказаў: «Не, гэта не ён, гэта ўсяго толькі я». Яго маці знаходзіла суцяшэнне, думаючы, што яе мёртвы сын назаўжды застанецца хлопчыкам, ніколі не вырасце і не пакіне яе.

Бары вучыўся ў Акадэміі Дамфрыса, а пасля ў Эдынбургскім універсітэце, па заканчэнні якога працаваў у рэдакцыі газеты Nottingham Journal. Літаратурай пачаў займацца ў 1885 годзе — напісаў серыю аповесцяў пра вясковае жыццё, раман пра журналістаў, некалькі любоўна-псіхалагічных раманаў. З 1897 году звяртаецца да драматургіі, робіцца вядомым пасля камедыі Quality Street (1901) пра жыццё Англіі ў пачатку ХІХ ст.

У 1897 годзе Бары знаёміцца з Сільвіяй і Артурам Дэвісамі, іх сям'я будзе граць важную ролю ў жыцці пісьменніка. Ён часта бавіць час з дзецьмі Дэвісаў. Сам Бары быў жанаты з актрысай Мэры Энсэл 15 гадоў, але дзяцей не меў. Пасля смерці Артура і Сільвіі Бары робіцца апекуном іх пяцярых дзяцей — Джорджа, Джона (Джэка), Пітэра, Майкла і Нікаласа. Бары выдумаў Пітэра Пэна, каб забаўляць Джорджа і Джэка: ён прыдумаў, што іх малодшы брат Пітэр умее лётаць. Ён сцвярджаў, што да нараджэння ўсе дзеці — гэта птушкі, і бацькам даводзіцца зачыняць акно ў дзіцячым пакоі, каб дзеці пасля не адляцелі. Гэтая гісторыя перарасла ў казку пра хлопчыка, які ўсё ж адляцеў.

Упершыню вобраз Пітэра Пэна з'яўляецца ў дзвюх ранніх кнігах Бары. У рамане «Томі і Грызел» згадваецца хлопчык, які адбіўся ад сям'і: ён рады, што згубіўся, і баіцца, што яго знойдуць і прымусяць вырасці. Потым пра хлопчыка, які не хацеў расці, апавядалася ў шасці раздзелах кнігі «Белая птушачка» (The little white bird), якія пасля выйшлі асобным выданнем пад назвай «Пітэр Пэн у Кенсінгтанскіх садах» (Peter Pan in Kensington Gardens, 1906) з ілюстрацыямі Артура Рэкхэма.

У 1904 годзе была пастаўленая п'еса «Пітэр Пэн», пасля якой да Бары прыйшла сапраўдная слава: у 1913 годзе яго пасвяцілі ў баранэты, у 1922 годзе ўзнагародзілі ордэнам «За заслугі», у 1919 годзе ён стаў рэктарам Сэнт-Эндрускага ўніверсітэта, а ў 1930 годзе — канцлерам Эдынбургскага ўніверсітэта, з 1928 года быў прэзідэнтам Таварыства літаратараў.

У 1911 годзе Бары перапрацаваў п'есу ў аповесць «Пітэр і Вэндзі» (Peter and Wendy).

Пісьменнік страціў сваіх самых улюбёных гадаванцаў: Джордж быў забіты на вайне (1915), Майкл, з якім Бары перапісваўся штодня падчас навучання хлопца ва ўніверсітэце, патануў разам са сваім сябрам і, магчыма, каханкам, у 1921 годзе за месяц да свайго 21-годдзя.

Джэймс Мэцью Бары памёр 19 чэрвеня 1937 года. Праз некалькі гадоў пасля яго смерці Пітэр сабраў сямейны архіў, які ўключаў дакументы і перапіску з Бары, далучыў да гэтага свае каментарыі, а пасля гэтага скончыў жыццё самагубствам, кінуўшыся пад цягнік.

Беларускія пераклады[правіць | правіць зыходнік]

  • Пітэр Пэн // Перакл. з англ. Уладзь Лянкевіч. -- Мн.: “Кнігазбор”, 2017.

Зноскі

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Bruce K. Hanson: The Peter Pan Chronicles : The Nearly 100 Year History of «the Boy Who Wouldn't Grow Up». Carol Publishing Corporation, New York 1993, ISBN 1-55972-160-X.
  • Susan Bivin Aller: J.M. Barrie: The Magic Behind Peter Pan. Lerner Publications, 1994, ISBN 0-8225-4918-2.
  • Kathleen Kelley-Laine: Peter Pan: The Story of Lost Childhood. Element Books Ltd, 1997, ISBN 1-86204-009-5.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]