Жыгманд Морыц

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Жыгманд Морыц
Móricz Zsigmond
Moricz Zsigmond Delibab 1928 Nr25.jpg
Асабістыя звесткі
Дата нараджэння: 29 чэрвеня 1879(1879-06-29)[1][2]
Месца нараджэння:
Дата смерці: 4 верасня 1942(1942-09-04)[1][2][3] (63 гады)
Месца смерці:
Пахаванне:
Грамадзянства: Венгрыя
Жонка: Mária Simonyi[d]
Дзеці: Lili Móricz[d], Virág Móricz[d] і Gyöngyi Móricz[d]
Альма-матар:
Месца працы:
Прафесійная дзейнасць
Род дзейнасці: празаік
Кірунак: рэалізм
Валодае мовамі: венгерская мова[2]
Commons-logo.svg Выявы на Вікісховішчы

Жы́гманд Мо́рыц (венг.: Móricz Zsigmond; 29 чэрвеня 1879, Тысачэчэ, Венгрыя4 верасня 1942) — венгерскі пісьменнік.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзіўся ў 1879 годзе ў рэфармацкай сям'і Балінта Морыца і Эржэбет Палагі. З боку маці пісьменнік паходзіў з збяднелага, але старажытнага дваранскага роду, а яго бацька быў нашчадкам прыгонных сялян. Вучыўся ў Дэбрэцэнскім універсітэце.

У 19031909 гадах працаваў журналістам у газеце «Az Újság».

У час рэвалюцыйных рэспубліканскіх урадаў (19181919) пасля Першай сусветнай вайны быў віцэ-прэзідэнтам Акадэміі Вёрэшмарці. Пасля падзення Венгерскай савецкай рэспублікі, якую ён падтрымліваў, на Морыца пасыпаліся ганенні харцісцкага рэжыму: яго выключылі з літаратурнага таварыства Кішфалудзі, яго п'есы былі забаронены да выканання ў Нацыянальным тэатры, і яго працы публікаваліся толькі ў «Nyugat» і «Az Est». У канцы 1929 года ён стаў рэдактарам прозы ў «Nyugat» («Захад»), які стаў самым уплывовым венгерскім літаратурным часопісам XX стагоддзя.

У 1905 годзе Морыц ажаніўся з Яўгеніяй Холікс, якая была схільная да дэпрэсій і скончыла самагубствам у 1925 годзе. Ужо ў 1926 годзе пісьменнік жаніўся з Марыяй Шыман. Памёр ад інсульту, даведаўшыся па тэлефоне пра нараджэнні ўнучкі.

Творчасць[правіць | правіць зыходнік]

Вядомасць прынесла апавяданне «Сем крэйцэраў» (1908). У раманах «Самародак», «Глухі куток» (абодва 1911), «Добрай удачы» (1914) рэалістычна адлюстравана жыццё венгерскіх працоўных. Найбольш значныя творы Морыца — гістарычная трылогія «Эрдэй» (19221933) і сацыяльны раман «Сваякі» (1930). Аўтар раманаў «Шчаслівы чалавек» (1935), «Бецяр» (1937), «Шандар Рожа» (19411942), апавяданняў, п'ес, рэпартажаў.

Пераклады[правіць | правіць зыходнік]

На беларускую мову асобныя апавяданні Морыца пераклалі Лідзія Арабей, Яўген Васілёнак, Т. Мартыненка, Мікола Татур.

Беларускія пераклады[правіць | правіць зыходнік]

  • Венгерскія апавяданні. Мн., 1957.

Памяць[правіць | правіць зыходнік]

Плошча Жыгманда Морыца ў горадзе Будапешт (Венгрыя).

Зноскі

  1. 1,0 1,1 Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Берлінская дзяржаўная бібліятэка, Баварская дзяржаўная бібліятэка і інш. Record #119285703 // Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 27 красавіка 2014.
  2. 2,0 2,1 2,2 data.bnf.fr: платформа адкрытых дадзеных — 2011. Праверана 10 кастрычніка 2015.
  3. Zsigmond Móricz // Brockhaus Enzyklopädie Праверана 9 кастрычніка 2017.
  4. Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Берлінская дзяржаўная бібліятэка, Баварская дзяржаўная бібліятэка і інш. Record #119285703 // Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 31 снежня 2014.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]