Канстанцін Васілевіч Вераніцын

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Канстанцін Вераніцын
Канстанцін Васілевіч Васілёў (Васільеў, Вераніцын)
Асабістыя звесткі
Дата нараджэння: 13 чэрвеня 1834(1834-06-13)
Месца нараджэння: Астраўляне, Віцебскі павет, Віцебская губерня
Дата смерці: верагодна 1904
Месца смерці: Пецярбург
Грамадзянства:
Альма-матар:
Літаратурная дзейнасць
Род дзейнасці: паэт
Жанр: паэзія
Мова твораў: беларуская і руская мова
Лагатып Вікікрыніц Творы ў Вікікрыніцах
Commons-logo.svg Выявы на Вікісховішчы

Канстанцін Васілевіч Верані́цын (13 чэрвеня 1834, Астраўляне Віцебскага павета Віцебскай губерні, цяпер Гарадоцкі раён — верагодна 1904, Пецярбург) — удзельнік літаратурнага жыцця на Беларусі ў сярэдзіне ХІХ ст., адзін з заснавальнікаў новай беларускай літаратуры. Аўтар сатырычна-гумарыстычнай паэмы «Тарас на Парнасе».

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Паходзіў з прыгонных сялян памешчыкаў Бондыравых, прозвішча яго было Васільеў (або Васілёў), атрымаўшы вольную ў 1851 годзе ён прыпісаўся да гарадоцкіх мяшчан і ўзяў прозвішча Вераніцын.

Вучыўся ў Гарадоцкім прыходскім вучылішчы, Віцебскай гімназіі (1845—1852), Пецярбургскай медыка-хірургічнай акадэміі (1852—1854). З акадэміі ў 1854 годзе быў выключаны, але гэта Вераніцына не спыніла. У 1859 годзе выдатна, у пераліку выпускнікоў быў першым, скончыў Горы-Горацкі земляробчы інстытут, напісаўшы дысертацыю «О белорусском хозяйстве» (гл. «багі хазяйства водзяць» у паэме). У 1863—1874 гадах жыў і працаваў у Пецярбургу, у 1874—1879 гадах працаваў выкладчыкам у Маладзечанскай настаўніцкай семінарыі, з 1880 года служыў у Пецярбургу ў апараце Міністэрства шляхоў зносін, меў чын стацкага саветніка. Дакладная дата смерці невядомая.

Творы[правіць | правіць зыходнік]

У рукапісных сшытках фальклорных і літаратурных твораў А. Рыпінскага яму прыпісваюцца паэмы «Тарас на Парнасе» (тэкст з паметай: 1855, 15 красавіка, Гарадок) і «Два д'яўлы» (з паметай: 7.4.1860, Масква). Моўныя асаблівасці і рэаліі несумненна сведчаць пра сувязь апошняга твора з Віцебскам, а таксама пра тое, што аўтарства абедзвюх паэм належыць адной асобе. На карысць аўтарства К. Вераніцына сведчыць таксама яго біяграфія.

Ушанаванне памяці[правіць | правіць зыходнік]

Валун з мемарыяльнай дошкай, прысвечаны паэме «Тарас на Парнасе» (Гарадок)

У 2001 годзе на радзіме К. Вераніцына ў Астраўлянах і Гарадку пастаўлены мемарыяльныя знакі ў гонар паэмы «Тарас на Парнасе» і яе верагоднага аўтара.

Бібліяграфія[правіць | правіць зыходнік]

  • Вераніцын К. Тарас на Парнасе. Паэмы / Уклад. з тэкст. падрыхт. і камент. Ю. Пацюпы, прадм. Я. Янушкевіча. — Мн.: Маст. літаратура, 2009. — 79 с.

Зноскі

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Гаравы Л. Лёс Канстанціна Вераніцына // Народнае слова. — 1999. — 12 чэрв. — С. 4.
  • Кісялёў Г. Віцебск Канстанціна Вераніцына // Віцебскі сшытак № 3, 1997.
  • Кісялёў Г. Канстанцін Вераніцын // Памяць: Гарадоцкі р-н: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / Уклад. С. І. Садоўская; рэдкал. Н. А. Бурунова [і інш.]. — Мн., 2004. — С. 154—155.
  • Кісялёў, Г. В. Пошукі імя: да пытання аўтарства «Энеіды навыварат» і «Тараса на Парнасе» / Г. В. Кісялёў. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1978. — 288 с.
  • Лазарук М. Станаўленне беларускай паэмы. — Мн., 1968;
  • Скалабан В. Новыя матэрыялы з гісторыі беларускай літаратуры XIX ст. // Шляхам гадоў. Мн., 1990. (Вып. 1);
  • Хаўстовіч М. Вераніцын ці Вуль? // XIX стагоддзе: Навук.-літ. альманах. Мн., 2000. Кн. 2.
  • Цвірка К. Канстанцін Вераніцын (1834—1904) // Камяні тых сядзібаў: шляхі паэтаў XIX ст. — Мн., 2004. — С. 285.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]