Каныш Імантаевіч Сатпаеў

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Каныш Імантаевіч Сатпаеў
каз.: Қаныш Имантайұлы Сәтбаев
Stamp of Kazakhstan 249.jpg
Дата нараджэння

12 красавіка 1899(1899-04-12)

Месца нараджэння

Паўладарскі павет, Сяміпалацінская вобласць, Расійская імперыя

Дата смерці

31 студзеня 1964(1964-01-31) (64 гады)

Месца смерці

Масква, РСФСР, СССР

Месца пахавання

Алма-Ата

Грамадзянства

Flag of Russia.svg Расійская імперыя Сцяг СССР СССР

Род дзейнасці

геолаг

Навуковая сфера

геалогія, металагенія

Месца працы

Акадэмія навук Казахскай ССР

Навуковая ступень

доктар геолага-мінералагічных навук

Навуковае званне

прафесар акадэмік АН СССР

Альма-матар

Томскі тэхналагічны інстытут

Навуковы кіраўнік

М. А. Усаў

Вядомы як

Першы прэзідэнт Акадэміі навук Казахскай ССР

Узнагароды і прэміі
Ордэн Леніна Ордэн Леніна Ордэн Леніна Ордэн Леніна
Ордэн Айчыннай вайны 2 ступені
Ленінская прэмія Сталінская прэмія — 1942
Commons-logo.svg Каныш Імантаевіч Сатпаеў на Вікісховішчы


Каныш Імантаевіч Сатпаеў, каз.: Қаныш Имантайұлы Сәтбаев (31 сакавіка [12 красавіка] 1899, аул Акелінскай воласці[1], Паўладарскі павет, Расійская імперыя31 студзеня 1964, Масква) — савецкі акадэмік геолаг, арганізатар навукі і грамадскі дзеяч[2]. Адзін з заснавальнікаў савецкай металагенічнай навукі, заснавальнік казахстанскай школы металагеніі[3].

Доктар геолага-мінералагічных навук (1942), прафесар (1950), акадэмік АН Казахскай ССР (1946), сапраўдны член АН СССР (1946), першы прэзідэнт Акадэміі навук Казахскай ССР[4]. Атрымаў слыннасць як геолаг, які адкрыў Улутау-Джэзказганскае радовішча медзі, якое было на тое час найбуйнейшым па прагназаваных запасах[5].

Бібліяграфія[правіць | правіць зыходнік]

К. І. Сатпаеву прыналежыць больш 200 навуковых прац па пытаннях геалогіі, вывучэнні і засваенні мінеральных рэсурсаў і развіцці навукі ў Казахстане. За навуковыя працы яму былі прысвоены званні лаўрэата Сталінскай і Ленінскай прэмій[6]. Первые публикации он сделал в 1927 годзе, в 1952 годзе они не выходили.

  • Сатпаев К. И. Положение Карсакпайского района // Җаңа мектеп. № 5/6. С. 47-64; Будущее Карсакпайского района // Там же. 1927. № 7/8 С. 39-46. (на казах. яз.).
  • Сатпаев К. И. Атбасарское медное дело и его перспективы // Народное хозяйство Казакстана. 1928. № 9/10. С. 212—232.
  • Сатпаев К. И. Против оппортунистического планирования Главцветмета // Казахстанская правда. 1937. 20 июля.
  • Сатпаев К. И. Выдающееся произведение казахской советской литературы: (К присуждению Гос. премии СССР М. Ауэзову за роман «Абай») // Вестник АН КазССР. 1949. № 5. С. 10-13; То же // Казахстан. 1949. № 15. С. 127—130.
  • Сатпаев К. И., Русаков М. П., Сейфуллин С. Ш. и др. К вопросам генезиса руд Джезказгана: Против надуманных и беспочвенных теорий в рудогенетической науке // Известия АН КазССР, Серия геологическая. 1956. Вып. 23. С. 105—145.
  • Сатпаев К. И. Геология и минеральные богатства Казахстана // Вестн. АН СССР. 1957. № 10. С. 60-65.
  • Сатпаев К. И. Все силы науки коммунистическому строительству // Наука и молодежь. М.: Изд-во АН СССР, 1960. С. 115—117.
  • Сатпаев К. И. Совместно с практиками // Правда. 1961. 12 июня.
  • Сатпаев К. И. Составители букваря недр // Советский Казахстан. 1961. 24 июня.
  • Сатпаев К. И. Казахстан славит батыров Родины. (О полете в Космос А. Г. Николаева и П. Р. Поповича). Алма-Атинская правда, 1962, 15 августа.
  • Сатпаев К. И. Избранные труды. В 5 т. Алма-Ата: Изд-во Наука Казахской ССР: Т. 1. Джезказганский меднорудный район. 1967. 279 с.; Т. 2. Полезные ископаемые Джезказган-Улутауского района. 1968. 222 с.; Т. 3. Проблемы металлогении и минеральные ресурсы Казахстана. 1968. 313 с.; Т. 4. Проблемы развития науки в Казахстане. 1969. 291 с.; Т. 5. Статьи, публицистика и материалы к биобиблиографии. 1970. 326 с.
  • Сатпаев К. И. Избранные статьи о науке и культуре. Алма-Ата: Изд-во Наука Казахской ССР, 1989. 438, [10] с.

Зноскі

  1. Чествование академика К. И. Сатпаева // Вестник АН СССР. 1949. № 8. C. 55-57.
  2. Абдулин А. А. Выдающийся ученый, организатор науки, общественный деятель // Вестник РАН. 1999. № 3. С. 258—230.
  3. Сарсекеев М., 1980, с. 268-269
  4. Рундквист Д. В. Первый президент Академии наук Казахстана // Вестн. РАН. 1999. Т. 69. № 3. С. 230—233.
  5. Информация о К. И. Сатпаеве на сайте ЮНЕСКО (англ.) . Архівавана з першакрыніцы 28 жніўня 2011. Праверана 22 снежня 2009.
  6. Памяти К. И. Сатпаева. Вестник АН СССР. 1964. № 3. C. 98-99.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]