Каныш Імантаевіч Сатпаеў

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Каныш Імантаевіч Сатпаеў
каз.: Қаныш Имантайұлы Сәтбаев
Stamp of Kazakhstan 249.jpg
Дата нараджэння

12 красавіка 1899(1899-04-12)

Месца нараджэння

Паўладарскі павет, Сяміпалацінская вобласць, Расійская імперыя

Дата смерці

31 студзеня 1964(1964-01-31) (64 гады)

Месца смерці

Масква, РСФСР, СССР

Грамадзянства

Flag of Russia.svg Расійская імперыя Сцяг СССР СССР

Род дзейнасці

геолаг

Навуковая сфера

геалогія, металагенія

Месца працы

Акадэмія навук Казахскай ССР

Навуковая ступень

доктар геолага-мінералагічных навук

Навуковае званне

прафесар акадэмік АН СССР

Альма-матар

Томскі тэхналагічны інстытут

Навуковы кіраўнік

М. А. Усаў

Вядомы як

Першы прэзідэнт Акадэміі навук Казахскай ССР

Узнагароды і прэміі
Ордэн Леніна Ордэн Леніна Ордэн Леніна Ордэн Леніна
Ордэн Айчыннай вайны 2 ступені
Ленінская прэмія Сталінская прэмія — 1942
Commons-logo.svg Каныш Імантаевіч Сатпаеў на Вікісховішчы


Каныш Імантаевіч Сатпаеў, каз.: Қаныш Имантайұлы Сәтбаев (31 сакавіка [12 красавіка] 1899, аул Акелінскай воласці[1], Паўладарскі павет, Расійская імперыя31 студзеня 1964, Масква) — савецкі акадэмік геолаг, арганізатар навукі і грамадскі дзеяч[2]. Адзін з заснавальнікаў савецкай металагенічнай навукі, заснавальнік казахстанскай школы металагеніі[3].

Доктар геолага-мінералагічных навук (1942), прафесар (1950), акадэмік АН Казахскай ССР (1946), сапраўдны член АН СССР (1946), першы прэзідэнт Акадэміі навук Казахскай ССР[4]. Атрымаў слыннасць як геолаг, які адкрыў Улутау-Джэзказганскае радовішча медзі, якое было на тое час найбуйнейшым па прагназаваных запасах[5].

Бібліяграфія[правіць | правіць зыходнік]

К. І. Сатпаеву прыналежыць больш 200 навуковых прац па пытаннях геалогіі, вывучэнні і засваенні мінеральных рэсурсаў і развіцці навукі ў Казахстане. За навуковыя працы яму былі прысвоены званні лаўрэата Сталінскай і Ленінскай прэмій[6]. Первые публикации он сделал в 1927 годзе, в 1952 годзе они не выходили.

  • Сатпаев К. И. Положение Карсакпайского района // Җаңа мектеп. № 5/6. С. 47-64; Будущее Карсакпайского района // Там же. 1927. № 7/8 С. 39-46. (на казах. яз.).
  • Сатпаев К. И. Атбасарское медное дело и его перспективы // Народное хозяйство Казакстана. 1928. № 9/10. С. 212—232.
  • Сатпаев К. И. Против оппортунистического планирования Главцветмета // Казахстанская правда. 1937. 20 июля.
  • Сатпаев К. И. Выдающееся произведение казахской советской литературы: (К присуждению Гос. премии СССР М. Ауэзову за роман «Абай») // Вестник АН КазССР. 1949. № 5. С. 10-13; То же // Казахстан. 1949. № 15. С. 127—130.
  • Сатпаев К. И., Русаков М. П., Сейфуллин С. Ш. и др. К вопросам генезиса руд Джезказгана: Против надуманных и беспочвенных теорий в рудогенетической науке // Известия АН КазССР, Серия геологическая. 1956. Вып. 23. С. 105—145.
  • Сатпаев К. И. Геология и минеральные богатства Казахстана // Вестн. АН СССР. 1957. № 10. С. 60-65.
  • Сатпаев К. И. Все силы науки коммунистическому строительству // Наука и молодежь. М.: Изд-во АН СССР, 1960. С. 115—117.
  • Сатпаев К. И. Совместно с практиками // Правда. 1961. 12 июня.
  • Сатпаев К. И. Составители букваря недр // Советский Казахстан. 1961. 24 июня.
  • Сатпаев К. И. Казахстан славит батыров Родины. (О полете в Космос А. Г. Николаева и П. Р. Поповича). Алма-Атинская правда, 1962, 15 августа.
  • Сатпаев К. И. Избранные труды. В 5 т. Алма-Ата: Изд-во Наука Казахской ССР: Т. 1. Джезказганский меднорудный район. 1967. 279 с.; Т. 2. Полезные ископаемые Джезказган-Улутауского района. 1968. 222 с.; Т. 3. Проблемы металлогении и минеральные ресурсы Казахстана. 1968. 313 с.; Т. 4. Проблемы развития науки в Казахстане. 1969. 291 с.; Т. 5. Статьи, публицистика и материалы к биобиблиографии. 1970. 326 с.
  • Сатпаев К. И. Избранные статьи о науке и культуре. Алма-Ата: Изд-во Наука Казахской ССР, 1989. 438, [10] с.

Зноскі

  1. Чествование академика К. И. Сатпаева // Вестник АН СССР. 1949. № 8. C. 55-57.
  2. Абдулин А. А. Выдающийся ученый, организатор науки, общественный деятель // Вестник РАН. 1999. № 3. С. 258—230.
  3. Сарсекеев М., 1980, с. 268-269
  4. Рундквист Д. В. Первый президент Академии наук Казахстана // Вестн. РАН. 1999. Т. 69. № 3. С. 230—233.
  5. Информация о К. И. Сатпаеве на сайте ЮНЕСКО (англ.) . Архівавана з першакрыніцы 28 жніўня 2011. Праверана 22 снежня 2009.
  6. Памяти К. И. Сатпаева. Вестник АН СССР. 1964. № 3. C. 98-99.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]