Кварк-глюонная плазма

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці

Кварк-глюённая плазма (хромаплазма) - стан рэчывы ў фізіцы высокіх энергій і фізіцы элементарных часціц, пры якім адроннае рэчыва пераходзіць у стан, аналагічны стану, у якім знаходзяцца электроны і іёны ў звычайнай плазме. Яму папярэднічае стан глазма.

Агульнае апісанне стану[правіць | правіць зыходнік]

Звычайна рэчыва ў адронах знаходзіцца ў так званым бескаляровым («белым») стане. Гэта значыць, кварк розных колераў кампенсуюць адзін аднаго. Аналагічнае стан ёсць і ў звычайнага рэчывы - калі ўсе атамы электрічна нейтральныя, гэта значыць, станоўчыя зарады ў іх кампенсаваныя адмоўнымі. Пры высокіх тэмпературах можа адбывацца іанізацыя атамаў, пры гэтым зарады падзяляюцца, і рэчыва становіцца, як кажуць, «квазінейтральным». Гэта значыць, нейтральным застаецца ўсё воблака рэчывы ў цэлым, а асобныя яго часціцы нейтральнымі быць перастаюць. Сапраўды гэтак жа, мабыць, можа адбывацца і з адронным рэчывам - пры вельмі высокіх энергіях, колер выходзіць на волю і робіць рэчыва «квазібясколерным».

Як мяркуецца, рэчыва Сусвету знаходзілася ў стане кварк-глюённай плазмы ў першыя імгненні пасля Вялікага Выбуху. Зараз кварк-глюённая плазма можа на кароткі час утварацца пры сутыкненнях часціц вельмі высокіх энергій.

Эксперыментальная дадзеныя[правіць | правіць зыходнік]

Кварк-глюённая плазма была атрымана эксперыментальна на паскаральніку RHIC Брукхэйвенскай нацыянальнай лабараторыі ў 2005 годзе. У лютым 2010 года там жа была атрымана тэмпература плазмы ў 4 трыльёны градусаў Цэльсія [1]. Максімальную тэмпературу - звыш 10 трыльёнаў градусаў - атрымалі ў лістападзе 2010 года на ВАК [2].

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. Артыкул на сайце Брукхейвенской лабараторыі ад 15 лютага 2010 года (англ.)
  2. Артыкул(рус.)

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]