Мікалай Сямёнавіч Арэхва

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Мікалай Сямёнавіч Арэхва
Дата нараджэння 11 (24) лістапада 1902
Месца нараджэння
Дата смерці 16 ліпеня 1990(1990-07-16) (87 гадоў)
Месца смерці
Грамадзянства
Род дзейнасці гісторык
Месца працы
Узнагароды і прэміі

Заслужаны работнік культуры Беларускай ССР[d] (1981)

Мікалай Сямёнавіч Арэхва (11 (24) лістапада 1902, в. Баруны, Ашмянскі павет, Віленская губерня, цяпер Ашмянскі раён, Гродзенская вобласць — 16 ліпеня 1990, Мінск) — дзеяч рэвалюцыйнага руху ў Заходняй Беларусі, гісторык.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Удзельнік грамадзянскай (ваяваў супраць войск Юдзеніча) і польска-савецкай войнаў. У пач. 1920-х сакратар Наўгародскага павятовага і губернскага камітэтаў РКСМ. З верасня 1923 у апараце ЦК РКСМ. У 1924 старшыня Часовага Беларускага Бюро ЦК РКСМ, абраны першым сакратаром ЦК КСМБ. Член ЦВК БССР (1924). Са студзеня 1925 на падпольнай рабоце ў Заходняй Беларусі: сакратар Віленскага акруговага камітэта, член ЦК КПЗБ. У сакавіку 1926 арыштаваны польскай дэфензівай. 5 гадоў знаходзіўся ў турмах Польшчы. У 1934—1935 узначальваў Краявы сакратарыят ЦК КПЗБ. З мая 1935 член Бюро, з ліпеня 1936 прадстаўнік ЦК КПЗБ пры арганізацыйным апараце ЦК Кампартыі Польшчы ў Празе.

Са снежня 1939 жыў у СССР. Падчас 2-й сусветнай вайны ў Войску Польскім. З 1945 у апараце Міністэрства грамадскай бяспекі Польскай Народнай Рэспублікі. З 1956 у Мінску, у Інстытуце гісторыі партыі пры ЦК КПБ, у якім працаваў старшым навуковым супрацоўнікам да 1984.

Навуковая дзейнасць[правіць | правіць зыходнік]

Аўтар шматлікіх публікацый па гісторыі рэвалюцыйнага нацыянальна-вызваленчага руху, Камуністычнай партыі і камсамола. Адзін з аўтараў калектыўнай працы «Рэвалюцыйны шлях Кампартыі Заходняй Беларусі (1921—1939 гг.)» (Мн., 1966), складальнік і рэдактар зборнікаў дакументаў і матэрыялаў «Барацьба працоўных Заходняй Беларусі за сацыяльнае і нацыянальнае вызваленне і ўз'яднанне з БССР» (т. 1—2, Мн., 1962—1972), зборнікаў успамінаў «У суровыя гады падполля» (Мн., 1958), «Гады выпрабаванняў і мужнасці» (Мн., 1973) і інш.

Заслужаны работнік культуры БССР (1981).

Бібліяграфія[правіць | правіць зыходнік]

  • Рэвалюцыйны рух у Заходняй Беларусі ў гады белапольскай акупацыі. Мн., 1958;
  • К вопросу об истории Коммунистической партии Западной Белоруссии // Коммунист Белоруссии. 1957. № 8;
  • Пример служения народу // Коммунист Белоруссии. 1963. № 9 (разам з А. М. Мацко);
  • Накануне II съезда КПЗБ // Годы испытаний и мужества. Мн., 1973;
  • Дела и люди КПЗБ. Мн., 1983.

Зноскі

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Маракоў Л. У. Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі, 1794—1991. Энц. даведнік. У 10 т. — Т. 3. Кн. 1. — Мн:, 2003. ISBN 985-6374-04-9
    • Рапановіч. Слоўнік геаграфічных назваў;
    • Мяснікоў А. Маладосць вяла наперад // Чырвоная змена. 1977. 26 ліст.;
    • Тоўсцік А. Разам назаўсёды // Чырвоная змена. 1979. 16 вер.;
    • Міско Я. Таварыш «Пётр» // Полымя. 1982. № 2. С. 162—172;
    • Соколова И. Посеянное в людях отзовется… // Полит. собеседник. 1987. № 5. С. 21—23;
    • Раманоўскі В. Праз усё жыццё // Вяч. Мінск. 1989. 9 ліст.;
    • Бараноўскі Я. «Паколькі мая жонка ўжо сама апраўдвацца і абараняцца не можа…» // Звязда. 1996. 4 крас.;
    • ЭГБ, т. 1;
    • БЭ, т. 2.
    • Савіч А.А. Эпісталярная спадчына М.С. Арэхвы як крыніца па гістарыяграфіі Заходняй Беларусі  // Весці НАН Беларусі. Сер. гуманітар. навук. 2014. № 1. С. 65–65