Міна Віткайц

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Міна Віткайц
Асабістыя звесткі
Дата нараджэння: 28 мая 1893(1893-05-28)[1][2]
Месца нараджэння:
Дата смерці: 11 лістапада 1975(1975-11-11)[1][2] (82 гады)
Месца смерці:
Грамадзянства:
Прафесійная дзейнасць
Род дзейнасці: журналіст, паэтка, перакладчыца, пісьменніца
Валодае мовамі: ніжнелужыцкая і лужыцкія мовы[2]
Мова твораў: лужыцкія мовы
Грамадская дзейнасць
Член у
Магіла Міны Віткайц, Бург, Германія

Мі́на Ві́ткайц (н.-луж.: Mina Witkojc, ням.: Wilhelmine Wittka, 25 мая 1893, Бург, Германія11 лістапада 1975, Папітц, ГДР) — ніжнялужыцкая паэтка, празаік, перакладчыца, журналістка і публіцыст. Разам з ніжнялужыцкім паэтам Мата Косыкам лічыцца класікам ніжнялужыцкай паэзіі. Лаўрэат прэміі імя Якуба Чышынскага.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзілася 25 мая 1893 года ў горадзе Бург ў сялянскай сям’і Фрыца Поленьца і Марыяны Віткайц. У раннім дзяцінстве стала сіратой. З 1899 па 1907 год вучылася ў сярэдняй школе ў Бурзе. З 1907 года на працягу 10 гадоў працавала ў Берліне пакаёўкай, фларысткай і на ваенным прамысловым прадпрыемстве. У 1917 годзе вярнулася ў родны горад, дзе стала працаваць наёмным работнікам у сельскай гаспадарцы.

У жніўні 1921 года пазнаёмілася з групай чэшскіх і верхнялужыцкіх інтэлектуальных дзеячаў, якія натхнілі яе займацца культурнай дзейнасцю сярод лужычанаў. У 1922 годзе апублікавала свой першы верш у часопісе «Лужыца». У 1923 годзе пераехала ў Баўтцэн, дзе да 1931 года працавала рэдактарам ніжнялужыцкай газеты Serbski Саѕnik. Падчас яе рэдагавання наклад газеты дасягнуў з 200 да 1200 асобнікаў. У гэты ж час супрацоўнічала з лужыцкімі грамадскімі дзеячамі Арнаштам Мукай і Янам Чыжай. У 1925 годзе выпусціла свой першы паэтычны зборнік «Dolnoserbske basni» (Ніжнялужыцкія вершы). У 1926 годзе прымала ўдзел у Еўрапейскім кангрэсе нацыянальных меншасцяў, які адбыўся ў Жэневе. У гэты ж час займалася перакладамі на ніжнялужыцкую мову творы чэшскіх пісьменнікаў Бажэны Немцовай і Петра Безруча. Адкрыла ніжнялужыцкіх народных пісьменніц сясцёр Лізу Домашкайц і Мар’яну Домашкайц і дапамагала ім займацца літаратурнай дзейнасцю.

У гады Веймарскай рэспублікі неаднаразова прыцягвалася да суду «за антынямецкую дзейнасць»[3].

У 1933 годзе нацысцкі рэжым забараніў ёй займацца літаратурнай і журналісцкай дзейнасцю і яна засталася без сродкаў на існаванне, у сувязі з чым яна вярнулася ў Бург, дзе стала працаваць наёмным работнікам у сельскай гаспадарцы. У 1941 годзе яна з-за сваёй дзейнасці сярод лужычанаў была абвешчаная нацысцкім рэжымам «шкодным элементам» і адпраўлена ў Эрфурт, дзе яна прапрацавала ў сельскагаспадарчым прадпрыемстве да канца Другой сусветнай вайны. У 1945 годзе яна апублікавала паэму «Erfurtske spomnjeśa» (Эрфурцкія ўспаміны), у якой апісала сваё жыццё ў Эрфурце.

У 1946 годзе яна пераехала на нядоўгі час у Баўтцэн, дзе працавала ў лужыцкай грамадскай арганізацыі Домавіна, потым пераехала ў Прагу, дзе пражывала да 1954 года. Вярнуўшыся ў 1954 годзе ў родны горад, яна жыла ў ім да сваёй смерці ў 1975 годзе.

У 1964 годзе за сваю літаратурную дзейнасць была ганаравана прэміі імя Якуба Чышынскага.

У апошнія гады свайго жыцця жыла ў доме састарэлых у вёсцы Папітц каля Бурга. Памерла 11 лістапада 1975 года і была пахаваная на могілках у горадзе Бург.

Літаратурная дзейнасць[правіць | правіць зыходнік]

Пісала празаічныя творы і вершы для ніжнялужыцкай газеты «Nowy Casnik». Была адным з арганізатараў ніжнялужыцкага літаратурнага зборніка «Serbska Pratyja». У 1934 годзе выдала паэтычны зборнік «Wĕnašk błośańskich kwĕtkow», які прынёс ёй вядомасць.

Асноўныя сачыненні
  • Dolnoserbske basni, 1925;
  • Wěnašk błośańskich kwětkow, 1934;
  • Erfurtske spomnjeśa, автобиография, 1945;
  • K swětłu a słyńcu, Berlin 1955;
  • Prědne kłoski, Berlin 1958;
  • Po drogach casnikarki, Bautzen 1964, ISBN 3-7420-0281-3;
  • Pśedsłowo k antologiji Jadna z nich jo šołtowka: antologija noweje dolnoserbskeje literatury, Budyšyn 1971.
Пасмяротныя выданні
  • Echo aus dem Spreewald, Bautzen 2001, ISBN 3-7420-1857-4.
  • Яе імем названа сярэдняя школа ў вёсцы Вербен;
  • У сяле Вербен знаходзіцца невялікі музей, прысвечаны дзейнасці Міны Віткайц.

Зноскі

  1. 1,0 1,1 Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Берлінская дзяржаўная бібліятэка, Баварская дзяржаўная бібліятэка і інш. Record #118634119 // Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 26 красавіка 2014.
  2. 2,0 2,1 2,2 data.bnf.fr: платформа адкрытых дадзеных — 2011. Праверана 10 кастрычніка 2015.
  3. Гугнин А. А., Введение в историю серболужицкой словесности и литературы от истоков до наших дней, стр. 145

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Гугнин А. А., Введение в историю серболужицкой словесности и литературы от истоков до наших дней, Российская академия наук, Институт славяноведения и балканистики, научный центр славяно-германских отношений, М., 1997, стр. 139, 144—145, 153, 155, 158, 160, 175, 191, ISBN 5-7576-0063-2
  • Christiane Piniek: Mina Witkojc, Echo aus dem Spreewald. Bautzen: Domowina-Verlag, 2001.
  • A. Karichowa: Wona jo «swoje» Blota lubowala. W: Płomje. 2003,05, S.20.
  • Gespräch mit Frau Golzbuder (Sorbischlehrerin der Grundschule Krieschow) + zusätzlichen Material
  • Mina Witkojc (Wuberk jo zestajił Kito Lorenc.) Budyšin. Ludowe Nakładnistwo Domowina, 1973.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]