Перайсці да зместу

Феадосія

З Вікіпедыі, свабоднай энцыклапедыі
Населены пункт
Феадосія
укр.: Феодосія
45°02′56″ пн. ш. 35°22′45″ у. д.HGЯO
Краіна
Гісторыя і геаграфія
Заснаваны VI стагоддзе да н.э.
Першая згадка 355 да н.э.
Вышыня цэнтра 50 ± 1 м
Водныя аб’екты Чорнае мора
Часавы пояс UTC+2 і UTC+03:00
Насельніцтва
Насельніцтва
  • ▼64 493 чал. (2025)[1]
Афіцыйная мова крымскататарская мова, украінская і руская
Лічбавыя ідэнтыфікатары
Тэлефонны код 6562
Паштовы індэкс 98100–98175
feo.rk.gov.ru (руск.)
kerchrada.gov.ua
Паказаць/схаваць карты
Феадосія (Украіна)
Феадосія
Феадосія

Феадосія (укр.: Феодосія, Теодосія, крымскатат.: Kefe, ад грэч. Θεοδοσία — «Богам дадзеная») — партовы і курортны горад поўдня Украіны ля Чорнага мора на паўднёва-ўсходнім узбярэжжы Крыма[2]. Феадасійскі рэгіён Крыма — тэрыторыя, падпарадкаваная Феадасійскага гарсавету, уключае ў сябе акрамя ўласна Феадосіі шэраг пасёлкаў.

Дзень горада Феадосіі — апошняя субота ліпеня.

Геаграфія

Знаходзіцца на паўднёва-ўсходнім узбярэжжы Крымскага паўвострава (абмываецца на ўсходзе водамі Феадасійскага заліва Чорнага мора), на мяжы Крымскіх гор і Керчанскай узгорыстай раўніны, сярод адгор’яў, што заканчваюцца мысам Святога Ільі.

Клімат пераходны ад субтрапічнага міжземнаморскага тыпу да ўмерана кантынентальнага. Лета цёплае (24 °C у жніўні). Феадасійскі порт адкрыты круглы год для заходу суднаў.

Гісторыя

Горад Феадосія (грэч. Θεοδοσία) быў заснаваны выхадцамі з Мілета да сярэдзіны VI ст. да н. э. Існаваў як старажытнагрэчаская калонія, пазней — грэчаскі поліс. З 355 да н.э. ў складзе Баспорскай дзяржавы. У 107 да н.э. адзін з цэнтраў паўстання Саўмака.

У IV ст. н.э. разбурана гунамі. У V—VI ст. паселішча аланаў. У канцы VI ст. пад уладай хазараў.

Пасля захопу ў 1239 годзе Крыма войскамі Батыя ўвашла ў склад Залатой Арды. У 1270—80-я гады на яе тэрыторыі генуэзцы заснавалі гандлёвую факторыю Кафэ (назва захоўвалася да 1783). У пач. XIV ст. тут узнікла армянская калонія.

У 1475 годзе Кафу захапіла Турцыя, і горад атрымаў назву Кефе (другая назва Малы Стамбул). У XVI—XVII ст. горад — галоўны нявольніцкі рынак у Крыме. У 1616, 1628 і 1667 Кефе займалі запарожскія казакі.

У руска-турэцкую вайну Кафу ўзялі рускія войскі (1771). З 1783 года ў складзе Расіі (зноў названа Феадосіяй), з 1802 павятовы горад Таўрычаскай губерні, у 1892 злучаны з чыгункай Севастопаль—Данбас.

У грамадзянскую вайну Феадосію захоплівалі аўстра-германскія, англа-французскі войскі. У 1920 годзе занята Чырвонай Арміяй.

З 1921 у складзе Крымскай АССР. У 1941—44 акупіравана германскімі войскамі, вызвалена ў выніку Крымскай аперацыі 1944 года. З 1945 пасля скасавання крымскай аўтаноміі ў складзе Крымскай вобласці РСФСР, з 1954 — Украінскай ССР. У 1953—1995 гады горад з’яўляўся адным з цэнтраў Керчанска-Феадасійскай ваенна-марской базы Чарнаморскага флоту, у связі з чым да пачатку 1970-х гадоў меў статус закрытага горада.

З 1991 года ў назалежнай Украіне, у складзе Рэспублікі Крым (1992—1998) і Аўтаномнайй Рэспублікі Крым (з 1998).

З 2014 года кантралюецца Расіяй. 26 снежня 2023 года Узброеныя сілы Украіны нанеслі ракетны ўдар па Феадосіі, атакаваны ў пункце базавання вялікі дэсантны карабель «Новачаркаск»[3].

Насельніцтва

ГодКолькасць
1939 45 032 [4]
1945 19 200 [5]
1959 46 327 [6]
1979 76 402 [7]
1987 83 000 [8]
1989 83 912 [9]
1992 86 400
1998 80 900
ГодКолькасць
2001 74 669 [10]
2003 73 626
2004 72 926
2005 72 412
2006 71 725
2007 71 535
2008 71 214
2009 70 730 [11]
ГодКолькасць
2010 70 392 [11]
2011 70 043 [11]
2012 69 786 [12]
2013 69 461 [12]
2014 69 038 [13]
2015 69 145 [14]
2016 68 562 [15]
2017 67 993 [16]
ГодКолькасць
2018 67 902 [17]
2019 68 029 [18]
2020 68 001 [19]
2021 66 293 [20]
2022 68 218 [21]
2023 65 077 [22]
2024 64 912 [23]
2025 64 493 [1]

Гарады-пабрацімы

Вядомыя асобы

Зноскі

  1. 1 2 Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2025 года — М.: Росстат, 2025.
  2. ↑ Аб’ект размешчаны на паўвостраве Крым і кантралюецца Расіяй. Міжнародная супольнасць не прызнае ўключэння Крыма ў склад Расіі і лічыць яго анексіяй часткі тэрыторыі Украіны (гл. Рэзалюцыю 68/262 Генеральнай Асамблеі ААН).
  3. ↑ tass.ru
  4. ↑ http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_pop_39_3.php
  5. ↑ Крым довоенного и послевоенного периода. Статсборник.Крымстат 2020
  6. ↑ http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/ussr59_reg2.php
  7. ↑ http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr79_reg2.php
  8. ↑ http://alcdata.narod.ru/USSR_70_1987 — М.: ЦСУ РСФСР. — 766 с.
  9. ↑ http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng89_reg2.php
  10. ↑ http://2001.ukrcensus.gov.ua/d/kl_2001.rar
  11. 1 2 3 http://database.ukrcensus.gov.ua/PXWEB2007/ukr/publ_new1/2011/chnas.zip — Київ: 2011. — 112 с.
  12. 1 2 http://database.ukrcensus.gov.ua/PXWEB2007/ukr/publ_new1/2014/zb_nas_13.zip
  13. ↑ http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/perepis_krim/tab-krim/pub-01-03.xlsx
  14. ↑ http://www.gks.ru/free_doc/doc_2015/bul_dr/mun_obr2015.rar
  15. ↑ http://www.gks.ru/free_doc/doc_2016/bul_dr/mun_obr2016.rar — 2018.
  16. ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2017 года — М.: Росстат, 2017.
  17. ↑ http://crimea.gks.ru/storage/mediabank/Численность%20на%2001-01-2018.pdf
  18. ↑ https://crimea.gks.ru/storage/mediabank/Численность%20на%2001-01-2019(3).pdf
  19. ↑ https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/CcG8qBhP/mun_obr2020.rar
  20. ↑ Итоги Всероссийской переписи населения 2020 года (по состоянию на 1 октября 2021 года)
  21. ↑ https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/Chisl_nasel_RF_MO_01-01-2022.xlsx — Росстат, 2023.
  22. ↑ Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2023 года — Росстат, 2023.
  23. ↑ Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2024 года — Росстат, 2024.
  24. ↑ http://www.kurskadmin.ru/node/911
  25. ↑ https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e0/%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%96%D1%83%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8C%2C_%D0%BC%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0-%D0%BF%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BC%D0%B8.pdf
  26. ↑ https://www.severodvinsk.info/?idmenu=237
  27. ↑ http://ставрополь.рф/english/Municipal_cooperation_with_cities_of_near_of_Russia/Municipal_cooperation_of_Russia.php
Узята з "https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Феадосія&oldid=5165208"