Фрыдрых I (курфюрст Саксоніі)

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Фрыдрых I
ням.: Friedrich I
Фрыдрых I
Coat of arms of Saxony.svg
сцяг
28-ы маркграф Майсена
1407 — 1428
Суправіцель: Вільгельм II (1407 — 1425)
Папярэднік: Вільгельм I
Пераемнік: Фрыдрых II
сцяг
6-ы курфюрст Саксоніі
1423 — 1428
Папярэднік: Альбрэхт III
Пераемнік: Фрыдрых II
 
Дзейнасць: арыстакрат
Веравызнанне: каталіцтва
Нараджэнне: 11 красавіка 1370(1370-04-11)
Смерць: 4 студзеня 1428(1428-01-04) (57 гадоў)
Пахаванне: Дрэздэн
Дынастыя: Ветыны
Бацька: Фрыдрых III
Маці: Катарына фон Генеберг
Жонка: Кацярына Браўншвайг-Люнебургская
Дзеці: Фрыдрых II, Сігізмунд, Ганна, Кацярына, Генрых, Вільгельм III Храбры

Фрыдрых I Ваяўнічы (ням.: Friedrich I.; 11 красавіка 1370 — 4 студзеня 1428) — курфюрст Саксоніі з 1423 года, маркграф Майсена пад імем Фрыдрых IV Сварлівы (ням.: Friedrich IV., der Streitbare) з 1381 года, з дынастыі Ветынаў. Старэйшы сын маркграфа майсенскага Фрыдрыха III Строгага.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

У 1381 годзе атрымаў у спадчыну разам са сваімі братамі Георгам (памёр у 1402 годзе) і Вільгельмам II бацькаўскі прастол і кіраваў спачатку пад апекай маці. Паводле падзелу з дзядзькамі (братамі бацькі) у 1382 годзе атрымаў разам з братамі Остэрланд, марку Ландсберг, Пляйсенланд, некаторыя гарады ў Цюрынгіі (Орламюндэ, Кала, Ена, Наўмбург і інш.) і матчыныя спадчынныя ўладанні — Кобург.

У 1389 годзе браты павялічылі свае ўладанні купляй горада Заальфельда, а ў 1400 годзе — Кёнігсбергскай акругі.

Пасля смерці іх дзядзькі, Вільгельма Аднавокага ў 1407 годзе, Фрыдрых і Вільгельм атрымалі паводле Наўмбургскага дагавора (1410) палову Майсена, якая прылягала да іх уладанняў. Фрыдрых узяў сабе Остэрланд, з якой у 1423 годзе саступіў Вільгельму Лейпцыг. Калі апошні памёр, не пакінуўшы спадчыннікаў, яго частка перайшла да Фрыдрыха (1425).

Ваенная кар’ера[правіць | правіць зыходнік]

Фрыдрых паспяхова вёў шматлікія войны. У 1388 годзе ён дапамагаў свайму дзядзьку, нюрнбергскаму бургграфу Фрыдрыху V, супраць франконскіх гарадоў.

У 1391 годзе ў саюзе з Тэўтонскім ордэнам ваяваў супраць польскага караля Ягайлы. Калі імператар Венцаслаў адмовіўся выдаць за Фрыдрыха сваю сястру Ганну, Фрыдрых перайшоў на бок пфальцграфа Рупрэхта, ворага імператара.

У 1409 годзе ён ахвотна прыняў прафесараў, якія сышлі з Пражскага ўніверсітэта, і заснаваў у Лейпцыгу ўніверсітэт.

Атрыманне курфюрства[правіць | правіць зыходнік]

У час гусіцкіх войнаў быў галоўным саюзнікам імператара Сігізмунда. У падзяку за гэта апошні дараваў Фрыдрыху курфюрства Саксонію, галоўнай часткай якога было герцагства Саксен-Вітэнберг, у якім у 1422 годзе згасла Асканійская дынастыя. Новыя ўладанні Фрыдрыха, разам з яго ранейшым майсенскім маркграфствам, сталі называцца з гэтага часу Саксоніяй, а ў асобе Фрыдрыха тут замацавалася дынастыя Ветынаў.

Калі саксонскае войска было знішчана гусітамі каля Аўсіга, а імперскае войска пад камандваннем Фрыдрыха бегла пры іх відзе, Фрыдрых, ад гора, сканаў.

Сям’я[правіць | правіць зыходнік]

У 1402 годзе Фрыдрых ажаніўся з Кацярынай Браўншвайг-Люнебургскай (13951442), дзеці:

Зноскі

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]