Чысцік аднагадовы

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Чысцік аднагадовы
Stachys annua Sturm47.jpg
Батанічная ілюстрацыя Якаба Штурма з кнігі «Deutschlands Flora in Abbildungen», 1796
Навуковая класіфікацыя
Міжнародная навуковая назва

Stachys annua (L.) L., 1763

Wikispecies-logo.svg
Сістэматыка
на Віківідах
Commons-logo.svg
Выявы
на Вікісховішчы
ITIS  32313
NCBI  1391948
EOL  579666
GRIN  t:316844
IPNI  459300-1
TPL  kew-194778

Чысцік аднагадовы[3] (Stáchys ánnua) — від аднагадовых травяністых раслін роду Чысцік (Stachys) сямейства Ясноткавыя (Lamiaceae).

Насенне ўтрымлівае да 37 % эфірнага алею.

Распаўсюджанне і экалогія[правіць | правіць зыходнік]

Распаўсюджаны на ўсёй тэрыторыі Еўропы, у Малой Азіі, Заходняй Сібіры. Натуралізаваўся паўсюдна[4].

Расце на пакладах, як пустазельнае на палях, агародах.

Батанічнае апісанне[правіць | правіць зыходнік]

Сцеблы простыя ці галінастыя, вышынёй 15-35 см, унізе часта голыя, уверсе коратка апушаныя, пад суквеццем густа апушаныя.

Ніжняе лісце даўгавата-яйкападобнае, у аснаванні клінаватыя, гародчатыя; верхняе — ланцэтнае, вострае, пілаватае, сядзячае.

Суквецце доўгае, каласападобнае, дзве—тры ніжнія калатоўкі расстаўленыя, верхнія збліжаныя; чашачка трохі валасістая, зубцы трохкутна-ланцэтныя, сагнутыя; вяночак бялёса-жоўты, у два разы даўжэй чашачкі, верхняя губа круглявая.

Плод — арэшак шырока-яйкападобны, тупатрохгранны, дробна-ячэісты.

Гаспадарчае значэнне і прымяненне[правіць | правіць зыходнік]

З канца чэрвеня па жнівень меданосныя пчолы бяруць з кветак чысціка аднагадовага бескаляровы нектар. Кожная расліна падчас цвіцення пры спрыяльных пагодных умовах можа даць да 0,5 г нектара[5].

Класіфікацыя[правіць | правіць зыходнік]

Від Чысцік аднагадовы ўваходзіць у род Чысцік (Stachys) падсямейства Lamioideae сямейства Ясноткавыя (Lamiaceae) парадку Ясноткавыя (Lamiales).


  яшчэ около 20 семейств (па Сістэме APG II)   яшчэ каля 35 родаў  
         
  парадак Ясноткакветкавыя     падсямейства Lamioideae     від Чысцік аднагадовы
               
  аддзел Кветкавыя, ці Пакрытанасенныя     сямейства Ясноткавыя     род Чысцік|    
             
  яшчэ 44 парадка кветкавых раслін
(па Сістэме APG II)
  яшчэ 7 падсямействаў   яшчэ больш 300 відаў
     

Сінонімы[правіць | правіць зыходнік]

  • Betonica annua L.
  • Betonica annua var. glabra L.
  • Betonica annua var. hirsuta L.
  • Olisia annua (L.) Fourr.
  • Olisia delphinensis Fourr.
  • Prasium stachydium E.H.L.Krause
  • Sideritis trinervia Gilib.
  • Stachys adenocalyx K.Koch
  • Stachys annua subsp. annua
  • Stachys annua var. maxima K.Koch
  • Stachys betonica Crantz
  • Stachys micrantha K.Koch
  • Stachys neglecta Klok. ex Kossko — Чысцік непрыкметны[6]
  • Stachys nervosa Gaterau

Зноскі

  1. Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
  2. Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
  3. Киселевский А. И. Латино-русско-белорусский ботанический словарь.. — Минск: «Наука и техника», 1967. — С. 126. — 160 с. — 2 350 экз.
  4. Паводле сайта GRIN (гл. карку расліны).
  5. Абрикосов Х. Н. и др. Чистец // Словарь-справочник пчеловода / Сост. Федосов Н. Ф.. — М.: Сельхозгиз, 1955. — С. 399.
  6. Киселевский А. И. Латино-русско-белорусский ботанический словарь.. — Минск: «Наука и техника», 1967. — С. 126. — 160 с. — 2 350 экз.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]