Юльюш Клос

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Юльюш Клос
Juliusz Kłos.jpg
Дата нараджэння 8 жніўня 1881(1881-08-08)
Месца нараджэння
Дата смерці 5 студзеня 1933(1933-01-05) (51 год)
Месца смерці
Месца пахавання
Грамадзянства
Месца працы
Commons-logo.svg Юльюш Клос на Вікісховішчы
Забудова Браслава ў закапанскім стылі

Ю́льюш Клос (польск.: Julijusz Kłos, 8 жніўня 1881 — 5 студзеня 1933, Вільня) — польскі архітэктар, фатограф, гісторык архітэктуры, прафесар Універсітэта Стэфана Баторыя.

Біяграфічныя звесткі[правіць | правіць зыходнік]

Прафесар Універсітэта Стэфана Баторыя з 1920, дэкан факультэта вытанчаных мастацтваў, загадчык кафедрай архітэктуры (19201929), пазней выкладаў гісторыю архітэктуры, чарчэнне. Займаўся рэканструкцыяй двара Пятра Скаргі ансамбля Вільнюскага ўніверсітэта, перапланоўкай галерэй будынка Вільнюскага ўніверсітэта для выкарыстання ў якасці аўдыторый і кабінетаў.

У сваіх мемуарах віленска-наваградскі акруговы кансерватар помнікаў Станіслаў Лорэнц характарызуе Ю. Клоса як вельмі добрага і прыемнага ў камунікаванні чалавека, захопленага гісторыяй, архітэктурай, мастацтвам і фатаграфіяй[1].

Ю. Клос цесна супрацоўнічаў з віленска-наваградскімі акруговымі кансерватарамі Е. Рэмерам (1922—1929) і С. Лорэнцам (1929—1935)[2]. У абавязкі гэтых службоўцаў уваходзіў шырокі спектр заданняў. Апроч апекавання агульных пытанняў культурнага жыцця акругі ім было патрэбна весці інтэнсіўную працу па інвентарызацыі і кансервацыі помнікаў. У абавязкі кансерватара ўваходзіў нагляд за археалагічнымі раскопамі, кантроль стану рухомых і нерухомых помнікаў ад сярэднявечча да XIX стагоддзя ўключна. Пры гэтым, з-за нястачы сродкаў у бюджэце, дапаможныя штатныя адзінкі кансерватару не дазваляліся. Ю. Клос дапамагаў ім у зборы інфармацыі, палявых імпрэзах, абмеркаванні праблемных пытанняў[3].

Даследаваў падзямеллі Кафедральнага сабора Св. Станіслава (19311932), архітэктурныя помнікі Паўднёва-Усходняй Літвы і Заходняй Беларусі, фатаграфаваў іх, рабіў дыяпазітывы, складаў альбомы, якія цяпер як каштоўны іконаграфічны матэрыял захоўваюцца ў архівах і музеях. Падрыхтаваў даведнік па Вільнюсу (выдаваўся ў 1923, 1929, 1937; фотатыпічныя перавыданні ў нашы дні). Вынікамі яго працы сталі не толькі матэрыялы фіксацыі помнікаў, але і шматлікія праекты будынкаў, распрацаваныя на аснове лакальных традыцый гарадоў і мястэчкаў[4]. Напрыклад, для Браслава ім у 19241926 гг. быў адмыслова спраектаваны і збудаваны ансамбль для калоніі польскіх служачых і іх сем’яў[5], які ўключаў калодзежны шацёр, два свірана, жылыя дамы і іншыя будынкі[6]. У «доме спорту», дзе сёння размяшчаецца раённая бібліятэка, мелася глядзельная зала для правядзення канцэртаў і дэманстрацыі кінастужак, а побач знаходзіліся тэнісныя корты. Унікальны архітэктурны ансамбль мястэчка так моцна ўражваў адпачывальнікаў, што яны жартам сталі зваць Браслаў паўночнай Ніцай[7].

Пахаваны на могілках Роса (Расу) у Вільнюсе.

Сачыненні[правіць | правіць зыходнік]

  • Wilno. Przewodnik krajoznawczy Juliusza Kłosa, Prof. Uniwersytetu St. Batorego. Wydanie trzecie poprawione po zgonie autora. Wilno, 1937.

Зноскі

  1. Lorentz, S. Album wileńskie. Warszawa, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1986. — 237 s.
  2. Kowalczykowa, А. Konserwator Stanisław Lorentz na Wilenszczyznie — przyczynek. «Acta Academiae artium Vilnensis», T. 29. Vilnius, 2003. S. 129—138.
  3. Морозов, Д. В. Профессор Юлиуш Клос и охрана памятников Западной Беларуси 1921—1939 гг. / Д. В. Морозов // Проблемы истории и культуры пограничья: гуманитарное знание и вызовы времени : материалы Междунар. науч. конф., посвящ. 200-летию И. Е. Храповицкого, г. Верхнедвинск, 16 июня 2017 г. / Верхнедвинский историко-краеведческий музей; редкол.: В. А. Ганский (гл. ред.), М. Г. Бембель, Т. С. Дмитриева [и др.]. — Минск, 2017. — С. 139—143.
  4. Единственный и неповторимый белорусский «скансен» — Белорусский государственный музей народной архитектуры и быта. — «20 лет спустя»
  5. Браславский район — Достопримечательности
  6. Достопримечательности населенных пунктов
  7. В поисках утраченного

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Hanna Krzyżanowska, Kłos Juliusz, [w:] Polski słownik biograficzny konserwatorów zabytków, red. Henryk Kondziela, Hanna Krzyżanowska, z. 2, Poznań, Wyd. Poznańskie 2006, ​ISBN 83-7177-416-8​.
  • Giedrojć, J. Kłos — człowiek, któremu Wilno ogromnie dużo zawdzięcza… / J. Giedrojć // Kurier Wileński. — 2016. — 5 августа [Электронный ресурс]. — Режим доступа: http://kurierwilenski.lt/2016/08/05/klos-czlowiek-ktoremu-wilno-ogromnie-duzo-zawdziecza/ Дата доступа: 26.05.2017
  • Морозов, Д. В. Профессор Юлиуш Клос и охрана памятников Западной Беларуси 1921—1939 гг. / Д. В. Морозов // Проблемы истории и культуры пограничья: гуманитарное знание и вызовы времени : материалы Междунар. науч. конф., посвящ. 200-летию И. Е. Храповицкого, г. Верхнедвинск, 16 июня 2017 г. / Верхнедвинский историко-краеведческий музей; редкол.: В. А. Ганский (гл. ред.), М. Г. Бембель, Т. С. Дмитриева [и др.]. — Минск, 2017. — С. 139—143.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]