Юльян Сяргеевіч Пшыркоў

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Юльян Сяргеевіч Пшыркоў
Pszyrkov Julian.jpg
Дата нараджэння 31 кастрычніка 1912(1912-10-31)
Месца нараджэння
Дата смерці 23 снежня 1980(1980-12-23) (68 гадоў)
Месца смерці
Грамадзянства
Род дзейнасці літаратуразнавец, літаратурны крытык
Навуковая сфера літаратуразнаўства, беларусістыка
Месца працы Магілёўскі педагагічны інстытут
Нацыянальная акадэмія навук Беларусі
Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт
Мінскі педагагічны інстытут
Навуковая ступень доктар філалагічных навук
Навуковае званне прафесар
Альма-матар
Член у
Узнагароды і прэміі
Ордэн Айчыннай вайны 2 ступені Ордэн «Знак Пашаны»

Юльян Сяргеевіч Пшыркоў (31 кастрычніка 1912, сяло Кісцяні, цяпер Рагачоўскі раён — 23 снежня 1980) — беларускі савецкі літаратуразнавец і крытык. Доктар філалагічных навук (1962), прафесар (1964).

Заслужаны дзеяч навукі БССР (1978). Узнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны II ступені, «Знак Пашаны» і медалямі. Дзяржаўная прэмія БССР імя Я. Коласа 1980 г.[1]

Скончыў 2-гадовыя педагагічныя курсы ў Рагачове (1930); працаваў настаўнікам у Рагачоўскім і Клічазскім раёнах. Скончыў філалагічны факультэт Ленінградскага дзяржуніверсітэта (1939); працаваў выкладчыкам у Магілёўскім педагагічным інстытуце (1939—1940). З 1940 — у Савецкай арміі, удзельнічаў у баях пад Ленінградам і Кёнігсбергам; быў тройчы паранены. З 1945 навуковы супрацоўнік, з 1954 — загадчык сектара беларускай дакастрычніцкай літаратуры і тэксталогіі Ін-та літаратуры АН БССР. Адначасова чытаў курс беларускай літаратуры ў БДУ (1945—1957) і ў Мінскім педагагічным ін-це (1966—1968).

У друку з 1940. У артыкулах «Новая зямля Я. Коласа» і «Дарэвалюцыйныя паэмы Я. Купалы» (абодва — 1940) адзін з першых выступіў з пераглядам вульгарна-сацыялагічных[2] ацэнак гэтых твораў. Аўтар даследаванняў «Якуб Колас. Жыццё і творчасць» (1951, манаграфія, першая ў беларускім савецкім коласазнаўстве), "Трылогія Якуба Коласа «На ростанях» (1956), «Беларуская савецкая проза. 20-я — пачатак 30-х гадоў» (1960), «А. Е. Богданович» (1966), «Эпас рэвалюцыі» (1975).

Аўтар брашур «Народны паэт БССР Якуб Колас» (1949), «Уплыў творчасці А. С. Пушкіна на развіццё беларускай літаратуры» (1949). Адзін з аўтараў дпаможнікаў для 8—10 класаў і першага стабільнага падручніка (разам з Н. С. Перкіным) «Беларуская савецкая літаратура» дя 9—10 класаў (1959—1973), прац «Нарыс гісторыі беларускай савецкай літаратуры» (1954), «Гісторыі беларускай дакастрычніцкай літаратуры» (Т.1—2, 1968—1969), «Истории белорусской дооктябрьской литературы» (1977). Складальнік альбома «Якуб Колас. Жыццё і творчасць» (1959), зборніка «Тарас Шаўчэнка і беларусы» (1964, разам з І. Крэнь).

Зноскі

  1. За ўдзел у 2-томным даследаванні «Гісторыя беларускай дакастрычніцкай літаратуры» і «Гісторыя беларускай савецкай літаратуры» (на рус. мове, 1977). (Лойка)…
  2. Паводле артыкула А. Лойкі ў ЭГБ Т.6 ч.1.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]