Янка Быліна

Янка Быліна
Янка Быліна
	; Ксяндзы-літаратары (злева направа): Янка Быліна, Адам Станкевіч, Казімір Сваяк (Канстанцін Стаповіч) у 1916 годзе.
Асабістыя звесткі
Дата нараджэння	30 кастрычніка 1883
Месца нараджэння	Лакцяны, Свянцянскі павет, Віленская губерня, Расійская імперыя;
Дата смерці	18 лютага 1956 (72 гады)
Месца смерці	Бомбля[d], Гміна Карыцін, Сакульскі павет, Падляскае ваяводства, Польшча;
Пахаванне	Бомбля[d];
Альма-матар	Віленская каталіцкая духоўная семінарыя;
Прафесійная дзейнасць
Род дзейнасці	паэт, каталіцкі святар
Мова твораў	беларуская
	Творы ў Вікікрыніцах

Янка Быліна, сапр. Ян Семашкевіч (30 кастрычніка 1883, в. Лакцяны, Свянцянскі павет Віленскай губ., цяпер Астравецкі р-н Гродзенскай вобл. — 18 лютага 1956, в. Бомбля, Падляскае ваяводства, Польшча; Псеўданімы: Ядловец; "Я. Дамарослы"; Крыптанімы: Я. Б.; J.B.) — беларускі рымска-каталіцкі святар, паэт і драматург.

Біяграфія

Скончыў Віленскую духоўную семінарыю ў 1907 годзе, у тым жа годзе пасвечаны на святара. Служыў у Іллі (1907-1910), Смаргоні (1910), Дварцы (1910-1912), Дудах (1912), Граўжышках (1912-1915)^[1].

У 1917 годзе прызначаны пробашчам у Лаварышках і Цудзенішках^[1].

У часы Першай сусветнай вайны прадстаўляў беларускае каталіцкае духавенства ў Віленскім камітэце дапамогі пацярпелым ад вайны. У 1917–1918 гг. прымаў удзел у арганізацыі і правядзенні ў Вільні Беларускай канферэнцыі^[1].

У жніўні 1918 года выбраны ў заснаваны ў Вільні камітэт Сувязі культурна-нацыянальнага адраджэння беларускага народа. У тым жа годзе хацеў заснаваць газету для народа на беларускай мове, але не здзейсніў гэтага.

У 1921 годзе ў Лаварышках ужываў у катэхізацыі дзяцей беларускую мову. Павятовыя ўлады правялі следства, і накіравалі ліст да віленскага біскупа Юрыя Матулевіча, дзе сцвярджалі, што кс. Семашкевіч вядзе беларускую агітацыю, і прасілі "зарэагаваць адпаведна"^[2].

У 1922 годзе падчас візітацыі біскупа Юрыя Матулевіча ў Лаварышках кс. Семашкевіч прамовіў да яго па-беларуску, і біскуп адказаў на беларускай мове. У час абеду з удзелам біскупа касцельны хор спяваў беларускія песні^[3].

Быў звольнены школьнымі ўладамі з пасады прэфекта (настаўніка рэлігіі) за ўжыванне беларускай мовы.

У 1928 годзе прызначаны пробашчам у Дукшты, дзе служыў да 1932 года.

З 1933 года служыў на Беласточчыне — у Янаве (1933—1937), Ялоўцы (1937—1939), Міхалове (1939—1946), Бомблі (1946—1956).

Арыштоўваўся НКУС у канцы верасня 1939 года.

Апошнія гады жыцця правёў на Беласточчыне.

Пахаваны побач з касцёлам у Бомблі.

Творчасць

Друкаваўся з 1917 года ў газеце «Гоман», у перыядычных выданнях Заходняй Беларусі, у т.л. у рэлігійных («Krynica», «Chryścijanskaja Dumka»), сатырычных (часопісы «Авадзень» і «Маланка»), моладзевым ("Шлях Моладзі"), дзіцячым (часопіс «Пралескі», пад псеўд. Ядловец).

Аўтар зборнікаў паэзіі «На прызбе» (Na pryzbie, Вільня, 1918; 2-е выд. 1924), «На покуці» (Na pokuci: Bajki i roznyja wieršy, Вільня, 1934), камедыі «Выбар старшыні» (Wybar staršyni: Wiaskowaja trahikamedyja u 3-ch dziejach z časou carskich, Вільня, 1926; 2-е выданне: Выбар старшыні. Вільня, 1938), рэлігійных твораў «Ружанец да Найсвяцейшае Дзевы Марыі» (Вільня, 1928), «Песні жальбы або набожныя разважанні аб муках і смерці Збаўцы Езуса Хрыста» (Вільня, 1929), «Дарога крыжа» (Daroha kryža, Вільня, 1930).

Патрыятычныя і гумарыстычныя творы Я. Быліны выкарыстоўваліся аматарскімі калектывамі ў Заходняй Беларусі.

Памяць

Грамадскае аб'яднанне «Вільняр» арганізавала ў Лакцянах, на бацькаўшчыне паэта, мастацкі пленэр і краязнаўча-літаратурныя чытанні (9-10.8.2003).

Зноскі

1 2 3 Трацяк, Іван. Беларускае каталіцкае духавенства ў сацыякультурным працэсе першай паловы ХХ стагоддзя. — Гродна, 2019. — С. 49-50. — ISBN 978-985-582-257-9.
↑ Станкевіч, Адам Родная мова ў святынях (бел.) // Chryścijanskaja Dumka : часопіс. — 1929. — 10 лістапада — № 16. — С. 3-4.
↑ Parafijanin Да нас пішуць (бел.) // Krynica : газета. — 1922. — 17 верасня — № 3. — С. 7.

Літаратура

Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
Быліна Янка // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1992—1995. — Т. 1;
Гарбінскі Ю. Беларускія рэлігійныя дзеячы XX стагоддзя. — Мінск-Мюнхен, 1999.
Гарэцкі М. Быліна Янка // Гісторыя беларускай літаратуры. — Мн., 1992;
Календарыюм // «Czasopis» № 10/2003;
Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 1. Абрамовіч—Кушаль. / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Смаленск, 2003. — 480 с. — ISBN 985-6374-04-9.;

Спасылкі

Чакур Г. У Клюшчанах успаміналі паэта-святара Яна Семашкевіча(недаступная спасылка) // Астравецкая Праўда. 2.11.2013.

[:0-1] 1 2 3 Трацяк, Іван. Беларускае каталіцкае духавенства ў сацыякультурным працэсе першай паловы ХХ стагоддзя. — Гродна, 2019. — С. 49-50. — ISBN 978-985-582-257-9.

[2] Станкевіч, Адам Родная мова ў святынях (бел.) // Chryścijanskaja Dumka : часопіс. — 1929. — 10 лістапада — № 16. — С. 3-4.

[3] Parafijanin Да нас пішуць (бел.) // Krynica : газета. — 1922. — 17 верасня — № 3. — С. 7.

[1]

[2]

[3]