Ян Амос Каменскі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Ян Амос Каменскі
Jan Amos Komenský
Johan amos comenius 1592-1671.jpg
Дата нараджэння

28 сакавіка 1592(1592-03-28)[1][2][3][4]

Месца нараджэння

Маравія, Чэхія[5][6]

Дата смерці

15 лістапада 1670(1670-11-15)[7][2][3][4][8] (78 гадоў)

Месца смерці

Амстэрдам, Нідэрланды[9][10][11]

Месца пахавання

Нідэрланды

Грамадзянства

Чэхія[12]

Род дзейнасці

пісьменнік, мовазнавец, прэсвітар, багаслоў, педагог, філосаф, вучоны

Навуковая сфера

Педагогіка, дыдактыка

Альма-матар

Гайдэльбергскі ўніверсітэт

Вядомы як

«Бацька педагогікі»

Commons-logo.svg Ян Амос Каменскі на Вікісховішчы
Мемарыяльная дошка ў гонар Каменскага на будынку былога Герборнскага ўніверсітэта

Ян Амос Каме́нскі (правільна Ян А́мас Ко́менскі, чэшск.: Jan Amos Komenský; 28 сакавіка 1592 — 15 лістапада 1670, Амстэрдам) — чэшскі мысліцель-гуманіст, педагог, грамадскі дзеяч.

Пасля вучобы ў Герборнскім і Гайдэльбергскім універсітэтах выкладаў у брацкіх школах на радзіме (1614—1620). Жорсткія рэлігійныя ганенні прымусілі яго весці вандроўніцкае жыццё. У 1628 г. ён назаўсёды пакінуў Чэхію і пасяліўся ў польскім горадзе Лешна, дзе актыўна займаўся педагагічнай і навуковай работай, быў рэктарам гімназіі. Яго творы набылі еўрапейскую вядомасць, і ён быў запршаны ў Англію, Швецыю, Венгрыю.

З 1656 г. Каменскі зноў, як выгнаннік, хаваўся ў Галандыі. Тут выдадзены збор яго педагагічных прац, што ўключаў «Матчыну школу», «Вялікую дыдактыку», «Пансафічную школу», «Свет, які бачым ў малюнках» і іншае.

Краевугольным каменем педагагічнай сістэмы Каменскага з'яўляецца ідэя «пансофіі» — усеагульнага і ўсёабдымнага навучання і выхавання дзяцей любых саслояў, нацыянальнасцей, рас. Ён быў ўпэўнены, што правілы і сродкі педагогікі неабходна заўсёды ўзгадняць з прыроднымі законамі жыццядзейнасці чалавека і клапатліва ўдасканальваць, памнажаць тое, што закладзена ў ім ад прыроды. Выкладаць трэба на роднай мове, спалучаць навучанне з карыснай працоўнай дзейнасцю. Асноўнымі прынцыпамі дыдактыкі як адзінай тэорыі навучання, адукацыі і выхавання ён лічыў нагляднасць, паслядоўнасць, непарыўнасць і сістэмнасць. Прызначэнне школы бачыў у падрыхтоўцы актыўных, разняволеных, свабодных, смелых людзей. Пры гэтым галоўным сродкам выхавання лічыў перакананне, а не прымус. У творы «Адзіна неабходнае» адстойваў ідэю ўсеагульнага міру і мірнай садружнасці народаў, знішчэнне войнаў і гвалту на зямлі.

Зноскі

  1. Пискунов А. И. Коменский Ян Амос // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1973. — Т. 12 : Кварнер — Конгур. — С. 499. Праверана 27 чэрвеня 2016.
  2. 2,0 2,1 Jan Amos Comenius — 2009.
  3. 3,0 3,1 John Amos Comenius // SNAC Праверана 9 кастрычніка 2017.
  4. 4,0 4,1 Johann Amos Comenius // Nationalencyklopedin — 1999. Праверана 9 кастрычніка 2017.
  5. http://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1016/S0191-6599(05)80111-1
  6. http://www.angelfire.com/journal2/watch-unto-prayer/reformation.html
  7. Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Берлінская дзяржаўная бібліятэка, Баварская дзяржаўная бібліятэка і інш. Record #118521691 // Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 9 красавіка 2014.
  8. Jan Amos Komensky // Find a Grave — 1995. — ed. size: 165000000 Праверана 9 кастрычніка 2017.
  9. Пискунов А. И. Коменский Ян Амос // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1973. — Т. 12 : Кварнер — Конгур. — С. 499. Праверана 28 верасня 2015.
  10. http://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/09608780500293083
  11. http://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/02604020902733371
  12. http://www.bbc.co.uk/worldservice/theneweurope/wk17.htm

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • БелЭН у 18 т. Т.7.
  • Kratochvíl M. V. Život Jana Amose. — 1975.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]