Ясміна Рэза

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Ясміна Рэза
фр.: Yasmina Reza
Yasmina Reza at XIII Prix Diálogo - Ceremonia de entrega.jpg
Асабістыя звесткі
Дата нараджэння: 1 мая 1959(1959-05-01)[1][2][…] (60 гадоў)
Месца нараджэння:
Грамадзянства:
Альма-матар:
Прафесійная дзейнасць
Род дзейнасці: актрыса, мовазнаўца, перакладчыца, драматург, раманіст, пісьменніца, сцэнарыст, тэатральны акцёр, кінаактрыса, аўтар
Гады творчасці: 1983 — цяп. час
Жанр: раман і п'еса
Валодае мовамі: французская мова[6] і англійская
Мова твораў: французская мова
Узнагароды:
Knight of the National Order of Merit
Commons-logo.svg Выявы на Вікісховішчы
Лагатып Вікіцытатніка Цытаты ў Вікіцытатніку

Ясміна Рэза (фр.: Yasmina Reza; нар. 1 мая 1959, Парыж) — вядомая французская актрыса тэатра і кіно, драматург і празаік, чые п'есы «Бог Разні» (Талерантнасць) і «Арт» (Мастацтва) пастаўлены ў многіх тэатрах Еўропы і Амерыкі.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзілася ў яўрэйскай сям'і[7][8][9]. Сям'я бацькі, з расійскіх яўрэяў персідскага паходжання[ru], уцякла ва Францыю пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі; сам бацька нарадзіўся ў Маскве, быў інжынерам і прадпрымальнікам[10][11][12]. Маці — яўрэйка з Будапешта, скрыпачка, пакінула Венгрыю пасля ўтварэння Венгерскай Народнай Рэспублікі[13].

У 18-гадовым узросце з другога разу паступіла на факультэт Парыжскай Кансерваторыі, які скончыла з адзнакай. Аўтар п'ес, кінасцэнарыяў і некалькіх раманаў. У 2010 годзе зняла па сваёй драме «Іспанская п'еса» (2004) фільм «Chicas» з удзелам Кармэн Мауры, Эмануэль Сенье і Андрэ Дзюсалье.

Замужам, мае двух дзяцей.

Творы[правіць | правіць зыходнік]

Кінасцэнарыі[правіць | правіць зыходнік]

  • 1983 — À demain, рэж. Didier Martiny (таксама выступіла ў фільме як актрыса)
  • 2000 — Le Pique-nique de Lulu Kreutz, рэж. Didier Martiny
  • 2011 — Разня, рэж. Раман Паланскі (прэмія «Сезар» за лепшы сцэнарый-адаптацыю, прэмія Таварыства сцэнарыстаў Іспаніі за лепшы сцэнарый)

П'есы[правіць | правіць зыходнік]

  • Размовы пасля пахавання / Conversations après un enterrement (1987, прэмія Мальера)
  • La Traversée de l'ouest hiver (1989)
  • Мастацтва / «Art» (1994, прэмія Мальера, Прэмія Лоўрэнса Аліўе, прэмія Тоні, 1998)
  • L'homme du hasard (1995)
  • Trois Versions de la vie (2001)
  • Іспанская п'еса / Une pièce espagnole (2004)
  • Бог разні; Талерантнасць / Le Dieu du carnage (2007, прэмія Лоўрэнса Аліўе, прэмія Тоні, 2009)

Апавяданні, аповесці, эсэ[правіць | правіць зыходнік]

  • Hammerklavier (1997)
  • Une désolation (1999)
  • Nulle part (2005)
  • У санях Артура Шапэнгаўэра / Dans la luge d'en Arthur Schopenhauer (2005)
  • Раніца, вечар ці ноч: год з Нікаля Сарказі / L'home Aube le Soir ou la Nuit (2007)

Раманы[правіць | правіць зыходнік]

  • Adam Haberberg, Albin Michel, 2002
  • Шчаслівыя шчаслівыя / Heureux les heureux, éditions Flammarion, 2013 (прэмія часопіса Marie Claire за раман, напісаны жанчынай; літаратурная прэмія газеты Le Monde за раман)
  • Вавілон / Babylone, éditions Flammarion, 2016 (прэмія Рэнадо)

Інтэрв'ю[правіць | правіць зыходнік]

  • Das Lachen als Maske des Abgründigen: Gespräche mit Ulrike Schrimpf. Lengwil: Libelle, 2004.

Беларускія пераклады[правіць | правіць зыходнік]

П’есы «Art» (пад назвай "Мастацтва") і «Le Dieu du carnage» (пад назвай «Талерантнасць») перакладзены на беларускую і пастаўлены ў Купалаўскім тэатры.

Прызнанне[правіць | правіць зыходнік]

Член журы Канскага МКФ (1999). Вялікая тэатральная прэмія Французскай Акадэміі (2000). Прэмія ACE[fr] (Нью-Ёрк) за лепшую п'есу (2010).

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Guénoun D. Avez-vous lu Reza?, Albin Michel, 2005
  • Herforth M.-F. Erläuterungen zu Yasmina Reza, Kunst (Art). Hollfeld: Bange, 2007
  • El Gharbi S. Yasmina Reza ou le théâtre des paradoxes, Л Harmattan, 2010
  • Giguere A. The Plays of Yasmina Reza on the English and American Stage, McFarland & Co Inc, 2010
  • Bouchetard A. Yasmina Reza, le miroir et le masque, Éditions Léo Scheer, 2011
  • Jaccomard H. Les Fruits de la passion: Le théâtre de Yasmina Reza, Berne, Peter Lang, 2013.

Зноскі

  1. Person Profile // Internet Movie Database — 1990. Праверана 13 кастрычніка 2015.
  2. Yasmina Reza // SNAC — 2010. Праверана 9 кастрычніка 2017.
  3. Yasmina Reza // Internet Broadway Database — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.
  4. Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Берлінская дзяржаўная бібліятэка, Баварская дзяржаўная бібліятэка і інш. Record #120465272 // Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 13 снежня 2014.
  5. (unspecified title) Праверана 8 ліпеня 2019.
  6. data.bnf.fr: платформа адкрытых дадзеных — 2011. Праверана 10 кастрычніка 2015.
  7. Yasmina Reza: 'Please stop laughing at me' («The Independent»): Again like Sarkozy, she hardly knew her father, at least as a child.
  8. Yasmina Reza's Broadway Road To Carnage
  9. Celebrated Playwright Who Resists Celebrity (The New York Times): Ms. Reza, 52, who was born in France and has two children, is the daughter of a father of Jewish Iranian descent and a Jewish Hungarian mother.
  10. The fragility and solitude of man: Like the relations of the author, daughter of a Hungarian violinist, who decided to settle in Paris when the Iron Curtain fell, and a businessman father, brilliant black sheep of a Russian Jewish family that fled Bolshevism.
  11. Lesley Gibson «The Unexpected Woman: The Life and Work of Yasmina Reza»
  12. About the Playwright
  13. About the Playwright: Yasmina Reza

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Wiki letter w.svg На гэты артыкул не спасылаюцца іншыя артыкулы Вікіпедыі,
калі ласка, карыстайцеся падказкай і пастаўце спасылкі ў адпаведнасці з прынятымі рэкамендацыямі.