Елізавета Сцюарт

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Елізавета Сцюарт
англ.: Elizabeth Stuart
Елізавета Сцюарт
'Елізавета Сцюарт,
мастак Герыт ван Хонтхарст'
сцяг
23-я Каралева Чэхіі
4.11.1619 — 13.11.1620
(пад імем Елізавета Багемская
"Зімовая каралева"
)
Каранацыя: 4.11.1619
 
Нараджэнне: 19 жніўня 1596({{padleft:1596|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:19|2|0}})
Q201149?
Смерць: 13 лютага 1662({{padleft:1662|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:13|2|0}}) (65 гадоў)
Лондан
Дынастыя: Сцюарты
Бацька: Якаў VI Шатландскі
Маці: Ганна Дацкая
Муж: Фрыдрых V Пфальцскі
Дзеці: сыны: Фрыдрых Генрых, Карл Людвіг, Руперт, Морыц, Людвіг, Эдвард, Іаган Філіп Фрыдрых, Густаў Адольф;
дочкі: Элізабэт, Луіза Галандзіна, Генрыэта Марыя, Шарлота, Сафія

Елізавета Сцюарт (англ.: Elizabeth Stuart; 19 жніўня 1596 — 13 лютага 1662) — шатландская прынцэса з роду Сцюартаў, чые прамыя нашчадкі ў 1714 годзе заснавалі Гановерскую дынастыю на англійскім прастоле.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Елізавета была старэйшай дачкой караля Шатландыі (з 1603 года Англіі) Якава VI (I) і яго жонкі Ганны Дацкай. Малодшы брат прынцэсы, Карл I, у 1625 годзе атрымаў у спадчыну англійскі і шатландскі прастолы.

У 1605 годзе ўдзельнікі Парахавой змовы планавалі забіць караля Якава I і ўзвесці на англійскі прастол яго дзевяцігадовую дачку Елізавету, каб забяспечыць рэстаўрацыю каталіцызма ў Англіі. Змова была выкрата, а яго арганізатары пакараны смерцю.

У 1613 годзе Елізавета Сцюарт выйшла замуж за курфюрста Пфальца Фрыдрыха V, лідара Евангелічнай уніі нямецкіх пратэстанцкіх князёў. Гэты шлюб заклаў аснову трывалага саюза паміж Англіяй і пратэстанцкімі дзяржавамі Германіі, які ігралі важную ролю ў міжнародных адносінах у Еўропе ў XVII—XVIII стагоддзях. У 1619 годзе Фрыдрых Пфальцскі быў выбраны мяцежнымі чэшскімі саслоўямі каралём Чэхіі, што паслужыла нагодай да пачатку Трыццацігадовай вайны. Кіраванне Фрыдрыха ў Чэхіі было нядоўгім, ужо ў 1620 годзе войскі імператара разбілі чэшскую армію ў бітве ў Белай гары і выгналі Фрыдрыха. Нядоўгі перыяд кіравання ў Чэхіі прынёс Елізавеце Сцюарт мянушку «Зімовая каралева».

Пасля шэрагу параз ад імперскіх войскаў і акупацыі Пфальца Фрыдрых V і Елізавета перабраліся ў Гаагу, дзе былы чэшскі кароль сканаў у 1632 годзе Елізавета Сцюарт засталася ў Галандыі, нават пасля таго, як у 1648 годзе яе сын Карл I Людвіг быў адноўлены на прастоле курфюрства Пфальцскага.

Пасля Рэстаўрацыі Сцюартаў на англійскім прастоле ў 1660 годзе Елізавета вярнулася ў Лондан, дзе ў 1662 годзе сканала.

Шлюб і дзеці[правіць | правіць зыходнік]

Фрыдрых Генрых (1614—1629)
Карл I Людвіг (1617—1680), курфюрст Пфальца (з 1648 г.)
Элізабэт (1618—1680)
Руперт, герцаг Камберленд (1619—1682)
Морыц (1620—1654)
Луіза Галандзіна (1622—1709)
Людвіг (1624—1625)
Эдвард Пфальцскі (1625—1663)
Генрыэта Марыя (1626—1651)
Іаган Філіп Фрыдрых (1627—1650)
Шарлота (1628—1631)
Сафія (1630—1714), замужам (1658) за Эрнстам Аўгустам, курфюрстам Гановера
Густаў Адольф (1632—1651)