Перламутр

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці

Перламутр (ням.: Perlmutter - "маці жэмчугу") — унутраны пласт ракавін прэснаводных і марскіх малюскаў, з'яўляецца арганіка-неарганічным кампазітам натуральнага паходжання. Жэмчуг і перламутр маюць амаль аднолькавы склад.

Галоўнымі месцамі здабычы перламутравых ракавін з'яўляюцца Персідскі заліў, Чырвонае мора, Шры-Ланка, Японія, Барнэа і Філіпіны, некаторыя трапічныя астравы Ціхага акіяна. Часта гэтыя ракавіны з'яўляюцца пабочным прадуктам вытворчасці жэмчугу.

Перламутр Наўтылуса

Апісанне[правіць | правіць зыходнік]

Перламутр складаецца з гексаганальных пласцінак араганіта (крышталёў карбанату кальцыя CaCO3) памерамі 10-20 мікрон у шырыню і поўмікрона ў таўшчыню, размешчаных паралельнымі пластамі. Гэтыя пласты падзелены лістамі арганічнай матрыцы, якая складаецца з эластычных біяпалімераў (такіх як хітын, люстрын і шоўкападобные пратэіны).

Структура перламутру

Святло, які праходзіць па восі аднаго з крышталёў, адлюстроўваецца і праламляецца іншымі крышталямі, ствараючы эфект вясёлкі. Гэта можна таксама растлумачыць тым, што таўшчыня крышталёў араганіту параўнальна з даўжынёй хвалі бачнага святла і таму святло розных даўжынь хваль выпрабоўвае шматлікую і разнастайную інтэрферэнцыю, якая выліваецца ў розную афарбоўку ў залежнасці ад вугла погляду.

Ужыванне[правіць | правіць зыходнік]

Кавалак перламутру

Са старажытнасці перламутр выкарыстоўваецца для інкрустацыі розных прадметаў ужытку і вырабы упрыгожанняў.

Перламутр таксама ўжываецца як матэрыял для выраба гузікаў, клавіш музычных інструментаў, у якасці асновы ў ювелірных вырабах і ў дэкаратыўна-прыкладным жывапісе — напрыклад, у федаскінскай мініяцюры на паверхні асновы для жывапісу часта робяцца ўстаўкі з перламутру. У мастацтве ўсходніх краін — Японіі, Кітая, Карэі, В'етнама — перламутр займае важнае месца, ім інкрустуюцца шырмы, скрыначкі, веера, грабяні, розныя пано.

У наш час перламутр таксама ўжываецца ў касметалагічнай прамысловасці.

У Старажытным Рыме перламутр з'яўляўся знакам улады і мудрасці, лічылася, што ён прыносіць шчасце.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]