Ціхі акіян

Ціхі акіян — частка Сусветнага акіяну. Абмежаваны мацярыкамі Еўразія і Аўстралія на захадзе, Паўночная і Паўднёвая Амерыка на ўсходзе, лініяй, якая праходзіць паміж паўвостравам Чукоцкі (мыс Унікін) і Сцюарда на поўначы, Паўднёвым акіянам на поўдні. Буйнейшы з акіянаў на Зямлі. Плошча з морамі каля 180000000 км² (1/3 паверхні зямнога шара і 1/2 Сусветнага акіяна), аб'ём вады 710000000 км³. Найбольш глыбокі басейн Сусветнага акіяна, сярэдняя глыбіня — 3980 м, максімальная глыбіня — 10911 м (Марыянскі жолаб).

Рэльеф

Рэльеф дна разнастайны. На ўсходзе - Усходне-Ціхаакіянскае ўзняцце, у цэнтральнай частцы шмат катлавін (Паўночна-Усходняя, ​​Паўночна-Заходняя, ​​Цэнтральная, Усходняя, ​​Паўднёвая і інш), глыбакаводныя жолабы: на поўначы - Алеўцкі, Курыла-Камчацкі, Ідзу-Банінскі; на захадзе - Марыянскі (з максімальнай глыбінёй Сусветнага акіяна - 11022 м), Тагальскі і інш; на поўдні - Цэнтральна-Амерыканскі, Перуанскі і іншыя. У Ціхім акіяне можна адрозніць літаральныя і сублітаральныя зоны, пераходную зону (да 500-1000 м), батыяль, абісаль і ультраабісаль, або зону глыбакаводных жолабаў (ад 6-7 да 11 тысяч м).

Даследванні акіяна

Іспанскі канкістадор Васка Нуньес дэ Бальбоа ў 1510 годзе заснаваў на заходнім беразе Дар'енскага заліва паселішча Санта-Марыя-ла-Антыгуа-дэль-Дар'ен (es: Santa María la Antigua del Darién). Неўзабаве да яго дайшлі весткі аб багатай краіне і вялікім моры, размешчаных на поўдні. Бальбоа з атрадам высунуўся са свайго горада (1 верасня 1513 г), і чатыры тыдні ён угледзеў бязмежнай водную роўнядзь Ціхага акіяна. Ён выйшаў на бераг акіяна і ахрысціў яго Паўднёвым морам (ісп.: Mar del Sur).

Восенню 1520 года Магелан абмінуў Паўднёвую Амерыку, пераадолеўшы праліў, пасля чаго ўбачыў новыя водныя прасторы. За час далейшага пераходу ад Вогненнай Зямлі да Філіпінскіх астравоў, больш за тры месяцы экспедыцыя не сутыкнулася ні з адной бурай, відавочна, таму Магелан назваў акіян Ціхім (лац. Mare Pacificum). Першая Дэталізаваная карта Ціхага акіяна была апублікаваная Артэліем ў 1589 годзе.

Па колькасці (каля 10 тыс.) і агульнай плошчы астравоў (каля 3,6 млн км ²) Ціхі акіян займае сярод акіянаў першае месца. У паўночнай часткі - Алеўцкія; ў заходняй - Курыльскія, Сахалін, Японскія, Філіпінскія, Вялікія і Малыя Зонскія, Новая Гвінея, Новая Зеландыя, Тасманія; у цэнтральнай і паўднёвай - шматлікія дробныя астравы. Астравы цэнтральнай і заходняй часткі акіяна складаюць геаграфічны рэгіён Акіянія.

Некаторыя моры

• Мора Самар
• Мора Сібуян

Эканамічнае значэнне

Рыбны промысел

Паўночная частка Ціхага акіяна мае шмат прамысловай рыбай (селядзец, тунец і траска). На акваторыю Ціхага акіяна прыпадае каля 60% сусветнага ўлову рыбы (у асноўным гэта Японія, Кітай, Расія, Перу, ЗША і Тайланд). Вядзецца здабыча крабаў, крэветак, вустрыц, анчоўсаў.

Транспартныя шляхі

Праз Ціхі акіян пралягаюць важныя марскія і паветраныя камунікацыі паміж краінамі ціхаакіянскага басейна і транзітныя шляхі паміж краінамі Атлантычнага і Індыйскага акіянаў. Найважнейшыя акіянскія шляху вядуць з Канады і ЗША ў Тайвань, Кітай і Філіпіны. Буйныя парты: Уладзівасток, Находка (Расія), Шанхай (Кітай), Сінгапур (Сінгапур), Сідней (Аўстралія), Ванкувер (Канада), Лос-Анджэлес, Лонг-Біч (ЗША), Уаска (Чылі).