Іозеф Стэфан

Іозеф Стэфан
Іозеф Стэфан
	Joseph Stefan
Дата нараджэння	24 сакавіка 1835[…]
Месца нараджэння	Sentpeter[d], Карынтыя, Аўстрыйская імперыя;
Дата смерці	7 студзеня 1893[…] (57 гадоў)
Месца смерці	Вена, Аўстра-Венгрыя;
Месца пахавання	Цэнтральныя могілкі ў Вене[d];
Грамадзянства	Аўстрыйская імперыя;
Род дзейнасці	матэматык, фізік, паэт, навуковы работнік, пісьменнік, прафесар, выкладчык універсітэта
Навуковая сфера	фізіка
Месца працы	Венскі ўніверсітэт;
Альма-матар	Венскі ўніверсітэт (1858); Europagymnasium Klagenfurt[d] (1853);
Навуковы кіраўнік	Андрэас фон Этынсгаўзен[d]
Вядомыя вучні	Л. Больцман
Вядомы як	аўтар закона Стэфана — Больцмана
Член у	Аўстрыйская акадэмія навук (); Баварская акадэмія навук (); Гётынгенская акадэмія навук ();
Узнагароды	прэмія Лібена[d] (1865)
	Цытаты ў Вікіцытатніку
	Творы ў Вікікрыніцах
	Медыяфайлы на Вікісховішчы

Біяграфія

Стэфан нарадзіўся ў Санкт-Пёльтэне ў сям’і этнічных славенцаў. Скончыў гімназію ў Клагенфурце і падумваў пра ўступленне ў ордэн бенедыкцінцаў, аднак вырашыў займацца фізікай і матэматыкай і паступіў у Венскі ўніверсітэт, які скончыў у 1857. Пасля выкладаў ва ўніверсітэце (з 1863 — прафесар кафедры вышэйшай матэматыкі і фізікі), з’яўляўся дырэктарам Інстытута эксперыментальнай фізікі (з 1866), рэктарам універсітэта (1876—1877), віцэ-прэзідэнтам Аўстрыйскай акадэміі навук.

Імя Стэфана носіць найбуйнейшы даследчы інстытут у Славеніі.

Вядомы сваімі працамі па розных абласцях фізікі — кінетычнай тэорыі газаў, тэорыі цеплавога выпраменьвання, оптыцы, акустыцы, электрамагнетызму і інш. Вывучаў дыфузію і цеплаправоднасць газаў, атрымаў каэфіцыенты цеплаправоднасці шматлікіх з іх. У 1879 годзе шляхам вымярэння цеплааддачы плацінавага дрота пры розных тэмпературах усталяваў прапарцыйнасць энергіі, якая выпраменьвацца ім, чацвёртай ступені абсалютнай тэмпературы. Выкарыстоўваючы гэту заканамернасць, упершыню даў дакладную ацэнку тэмпературы паверхні Сонца — каля 6000 градусаў. Тэарэтычнае абгрунтаванне гэтага закона, вядомага як закон Стэфана — Больцмана, было дадзена ў 1884 годзе вучнем Стэфана Людвігам Больцманам.

1 2 MacTutor History of Mathematics archive — 1995. Праверана 22 жніўня 2017.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q547473'></a>
1 2 Josef Stefan // Brockhaus Enzyklopädie — F.A. Brockhaus, 1796. Праверана 9 кастрычніка 2017.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19446818'></a>
1 2 Josef Stefan // Encyclopædia Britannica Праверана 30 красавіка 2024.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
1 2 3 4 5 MacTutor History of Mathematics archive — 1995.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q547473'></a>
↑ Стефан Йозеф // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
↑ https://fotoeins.com/2020/02/10/my-vienna-wiener-zentralfriedhof/#munk
↑ Матэматычная генеалогія — 1997. Праверана 8 жніўня 2016.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q829984'></a>
↑ БелЭн 2002.

Стэ́фан Іозеф // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 237. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
Й. Стефан Архівавана 9 мая 2021. // Ю. А. Храмов. Физики: Биографический справочник. — М.: Наука, 1983. — С. 38-39.