Адам Каменскі-Длужык

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Адам Каменскі-Длужык
Асабістыя звесткі
Дата нараджэння: 1635
Месца нараджэння:
Дата смерці: 1676
Грамадзянства:
Прафесійная дзейнасць
Род дзейнасці: празаік, мемуарыст

Ада́м Каме́нскі-Длу́жык (? — пасля 1672) — пісьменнік-мемуарыст. Паходзіў, магчыма, з аршанскай шляхты.

У вайну Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гг. апынуўся на захопленай тэрыторыі і прысягнуў цару. Пасля далучыўся да войска Рэчы Паспалітай, у бітве на Басі 1660 г. трапіў у палон. Праз Магілёў быў перавезены ў Маскву. У Расіі вядомы пад імем Грышка. У 1661 г. разам з іншымі «людзьмі літоўскімі, здраднікамі» накіраваны на прымусовую службу ў Сібір. Спачатку служыў «казаком» у Табольску, з 1662 г. у Якуцку, тут у 16641668 гг. наглядчык у вязніцы. Пасля заключэння Андросаўскага перамір’я 1667 г. выехаў у Маскву, куды прыбыў у 1669 г., і ў 1772 г. разам з пасольствам Рэчы Паспалітай выехаў на радзіму.

Каменскі-Длужык пакінуў кароткі дыярыуш свайго побыту ў Расіі, дзе прыведзены звесткі аб прыродзе і эканоміцы Сібіры, яе народах (комі-зыранах, мансі, хантах, якутах, чукчах, тунгусах, эвенках), іх побыце і вераваннях. Удзел Каменскі-Длужыка ў экспедыцыі, што быццам выйшла на суднах з Лены, абагнула мыс Дзяжнёва і дасягнула Амура, непраўдападобныя. Відаць, шматлікія звесткі Каменскага-Дужыка узяў з расказаў мясцовых жыхароў. Напісаны па-польску з шматлікімі беларусізмамі дыярыуш Каменскага-Длужыка стаў першай наратыўнай крыніцай, прысвечанай апісанню Сібіры. Захаваўся ў копіі XVIII ст.

Творы[правіць | правіць зыходнік]

  • Diariusz więzienia moskiewskiego, miast i miejsc // Dwa polskie pamiętniki z Syberii XVII i XVIII wieku. — Wrocław, 1996.
  • Dyaryusz więzienia moskiewskiego, miast i miejsc opisany // Warta. — Poznań, 1874.
  • Дыярыуш маскоўскага палону з апісаннем гарадоў і мясцовасцей // Беларуская літаратура і літаратуразнаўства. — Мн., 1974. — Выпуск 2. — С.

Зноскі

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Polewoj, B.R. W poszukiwaniu nowych danych o Diariusz Adama Kamieńskiego-Dłużyka // Lud. — 1994. — Tom 77. — S.
  • Грицкевич, В. П. От Немана к берегам Тихого океана. — Мн., 1986. — С. 47 — 52.
  • Коршунаў, А. Ф. Нататкі з падарожжа па Сібіры ў XVII ст.: («Дыярыуш Адама Камнескага») // А. Ф. Коршунаў // Весці Акадэміі навук БССР. Серыя грамадскіх навук. — 1973. — № 1. — С.