Астрашапкі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Вёска
Астрашапкі
Краіна
Вобласць
Раён
Сельсавет
Каардынаты
Насельніцтва
Часавы пояс
Тэлефонны код
+375 2136
Аўтамабільны код
2
Астрашапкі на карце Беларусі ±
Астрашапкі (Беларусь)
Астрашапкі
Астрашапкі (Віцебская вобласць)
Астрашапкі

Астраша́пкі[1] (трансліт.: Astrašapki, руск.: Острошапки) — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Коханаўскага сельсавета.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Да 1540 года Астрашапкі разам з Перавалочняй, Башаровым і Палюдавым былі «прысёлкамі» маёнтка Падбярэззе князя Сямёна Ямантавіча Падбярэзскага.[2] Згадваюцца ў 1674 годзе як вёска ў складзе маёнтка Жураўлі ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага[3].

Перад вайной 1812 года вёска ў даволі вялікім маёнтку Перавалочня, належалым Фаме Замбжыцкаму (Tomasz Zambrzycki). Спустошаны падчас адступлення французаў.[4]

У 1910 годзе вёска Коханаўскай воласці Аршанскага павета Магілёўскай губерні. Зямля належала Перавалочненскаму сельскаму таварыству. Адносілася да праваслаўнага прыходу Успення Прасвятой Багародзіцы ў Алёнавічах.[5]

Станам на 1926 год побач з вёскай быў аднайменны хутар з 10 двароў, дзе жыло 57 чалавек[6].

Перад 2-й сусветнай вайной вёска Перавалочненскага сельсавета Талачынскага раёна Віцебскай вобласці, уваходзіла ў склад сельскагаспадарчай арцелі ім. Свярдлова.

Паводле ЖБД 47-га тк Вермахта, 7 ліпеня 1941 года 18-я тд «рухаючыся паўночней шашы [Масква-Мінск і]… пераадольваючы трывалы моцны супраціў праціўніка, а 13:30 узяла Астрашапкі на дарозе Коханава-Сянно»[7].

7 кастрычніка 1943 года на ўчастку Астрашапкі-Марцюхова (каля 2 км) бальшака Абольцы-Коханава партызаны падарвалі на міне аўтамабіль з двума нямецкімі афіцэрамі. Немцы акружылі вёску, сялян, якія тым часам выбіралі бульбу, прымусілі выпрагчы коней з плугоў і прычапіць бароны. Жыхароў сагналі ў цэнтр вёскі і пагналі па бальшаку ў бок Марцюхова — наперадзе мужчын з коньмі і баронамі, за імі шчыльным натоўпам жанчын з дзецьмі. Аўтаматчыкі ішлі абапал дарогі, ззаду бронемашына з кулямётам. Калі людзі прайшлі месца падрыву нямецкага аўтамабіля, амаль адразу адбыўся яшчэ адзін выбух. Выбух быў вельмі моцны, побач з 1941 года стаяў падбіты савецкі танк, трох жанчын — Ліду, Зосю і Дар'ю Петрашкевіч — выбуховай хваляй адкінула на яго, яны загінулі адразу, як яшчэ 8 аднавяскоўцаў. Былі і параненыя, у т.л. дзеці — 3-гадовай Ніле параніла руку, цяжка параніла 10-гадовую Валю, яна памерла ў Талачынскай бальніцы. Немцы не далі людзям разбегчыся, стралялі з аўтаматаў, зноў сабралі ў шчыльны натоўп, у т.л. параненых і прымусілі прайсці бальшаком да Марцюхова. Гэтым днём загінулі: Васіль Іосіфавіч Антаневіч (нар. 1882), Ульяна Пятроўна Антаневіч (нар. 1902), Ганна Ларыёнаўна Булаўкіна (нар. 1902), Валянціна Дзмітрыеўна Лаўрыновіч (нар. 1933), Наталля Емяльянаўна Лаўрыновіч (нар. 1885), Андрэй Лук'янавіч Ляшкоў (нар. 1910), Ганна Ульянаўна Петрашкевіч (нар. 1922), Дар'я Ягораўна Петрашкевіч (нар. 1905), Зося Ігнацьеўна Петрашкевіч (нар. 1875), Лідзія Яфімаўна Петрашкевіч (нар. 1914), Лукер'я Цімафееўна Петрашкевіч (нар. 1913), Марыя Купрыянаўна Сліжанкова (нар. 1885).

Паводле ЖБД 3-й гв тб РСЧА, з 20:30 26.6.1944 да 22:45 27.6.1944 года яе падраздзяленні ў раёне Марцюхова, Астрашапак і Малога Гальцэва вялі баі з нямецкімі войскамі, каб перашкодзіць іх адходу ў заходнім кірунку. Такім чынам, да зыходу 27 чэрвеня 1944 года Астрашапкі былі вызвалены.

Дэмаграфія[правіць | правіць зыходнік]

  • 1560 год — 12 дымоў
  • 1910 год — 30 двароў, 190 чалавек
  • 1926 год — 34 двары, 194 чалавекі (перапіс)
  • 1999 год — 47 чалавек
  • 2005 год — 18 двароў, 26 чалавек
  • 2010 год — 12 чалавек

Зноскі

  1. Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Віцебская вобласць: нарматыўны даведнік / У. М. Генкін, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2009. — 668 с. ISBN 978-985-458-192-7 (DJVU).
  2. Wolff J. Kniaziowie litewsko-ruscy… S. 152—153, 672—673.
  3. НГАБ, ф. 1875, воп. 1, спр. 6, с. 234зв.
  4. Памяць: Талачынскі раён… С. 47.
  5. Список населенных мест…
  6. Шнейдер А. А. Моя Толочинщина…
  7. 1941. «Последний парад» мехкорпусов Красной / Максим Коломиец. — C. 88.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Wolff J. Kniaziowie litewsko-ruscy od końca czternastego wieku. — Warszawa, 1895.
  • Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Віцебская вобласць: нарматыўны даведнік / У. М. Генкін, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2009. — 668 с. ISBN 978-985-458-192-7 (DJVU).
  • Список населенных мест Могилевской губернии / Под ред. Г. П. Пожарова. — Могилев, 1910.
  • Шнейдер А. А. Моя Толочинщина: страницы истории. — Мн.: Бизнесофсет, 2005. — 310 с. — ISBN 985-6649-42-0

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]