Габрыэль Лянкевіч

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Габрыэль Лянкевіч
Дата нараджэння: 15 сакавіка 1722(1722-03-15)
Месца нараджэння:
Дата смерці: 21 лістапада 1798(1798-11-21) (76 гадоў)
Месца смерці:
Альма-матар:
Месца працы

Габрыэль Лянкевіч (польск.: Gabriel Lenkiewicz; 15 сакавіка 1722, каля Полацка — 10 лістапада 1798, Полацк[1]) — рымска-каталіцкі дзеяч, педагог, архітэктар.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

З шляхецкага роду Лянкевічаў. 15 жніўня 1745 г. у Вільні ўступіў у Таварыства Ісуса[1]. Прэфект будаўніцтва касцёла Пятра і Паўла ў Бабруйску (17471748). У 17481751 гг. вывучаў філасофію ў Нясвіжскім езуіцкім калегіуме, у 17521754 гг. — матэматыку, астраномію і архітэктуру (у Т. Жаброўскага) ў Віленскай акадэміі, а ў 17541758 гг. — тэалогію ў Варшаве. У 1757 г. высвечаны на ксяндза[2]. У 17621765 гг. вывучаў ў Рымскім езуіцкім калегіуме (Collegium Romanum) архітэктуру. У 17651768 гг. выкладаў філасофію і матэматыку ў Нясвіжы. У 17681773 гг. у Полацкім езуіцкім калегіуме займаў пасады прафесара архітэктуры і прэфека будаўніцтва (у гэтай якасці ён кіраваў пабудовай карпусоў калегіума)[1].

Пасля выдання ў 1773 г. папскай булы Dominus ac Redemtor пра скасаванне ордэна разам са Станіславам Чарневічам актыўна працаваў дзеля захавання езуіцкіх пляцовак у межах Расійскай імперыі і адкрыцця ў Полацку навіцыяту, для узнаўлення ордэнскіх кадраў (2 лютага 1780 г. навіцыят быў адкрыты).

У 17821786 гг. — рэктар Полацкага езуіцкага калегіума. З 8 кастрычніка 1785 г. па 10 лістапада 1798 г. — генеральны вікарый Таварыства Ісуса. Карыстаючыся дазволам папы Пія VI на дзейнасць Ордэна ў Расіі (12 сакавіка 1783 г.), правёў яго рэарганізацыю. Заахвочваў былых езуітаў да вяртання ў Таварыства Ісуса і папулярызоўваў яго сярод заходнееўрапейскай моладзі. У 1787 г. адчыніў пры полацкім калегіуме друкарню. Ператварыў Полацк у культурна-навуковы цэнтр з багатай бібліятэкай, лабараторыяй, музеем прыродазнаўчых навук. Поспехі беларускіх езуітаў спрыялі актывізацыі прыхільнікаў Ордэана ў Заходняй Еўропе. У выніку з ініцыятывы герцага Пармы пры падтрымы Г. Лянкевіча ў Пармскім герцагстве была адноўлена (неафіцыйна) дзейнасць езуітаў[1][3].

Аўтар шэрагу архітэктурных праектаў[1]. У 1768 г. выканаў праект перабудовы капліцы ў касцёле Св. Яна ў Вільні[4].

Зноскі

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Grzebień, L. (Ed.), Encyklopedia Wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy, 1996.
  2. Инглот, М. Общество Иисуса в Российской Империи (1772–1820 гг.) и его роль в повсеместном восстановлении Ордена во всем мире / М. Инглот ; пер. А.Н. Коваля. – М. : Институт философии, теологии и истории св. Фомы, 2004. – С. 141.
  3. Инглот, М. Общество Иисуса в Российской Империи (1772–1820 гг.) и его роль в повсеместном восстановлении Ордена во всем мире / М. Инглот ; пер. А.Н. Коваля. – М. : Институт философии, теологии и истории св. Фомы, 2004. – С. 143.
  4. Лянкевіч Габрыэль // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Инглот, М. Общество Иисуса в Российской Империи (1772–1820 гг.) и его роль в повсеместном восстановлении Ордена во всем мире / М. Инглот ; пер. А.Н. Коваля. – М. : Институт философии, теологии и истории св. Фомы, 2004. – 632 с.
  • Лянкевіч Габрыэль // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. 
  • Лянкевіч Габрыэль // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993.
  • Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564–1995 / оprac. L. Grzebień. – Kraków : Wyd-wo WAM, 1996. – 882 s.
  • Załęski, S. Jezuici w Polsce. T. 5, Jezuici w Polsce porozbiorowej 1773–1905. Cz. 1 : 1773–1820. – Kraków: W.L. Anczyc i sp, 1907. – 517 s.
Папярэднік:
Станіслаў Чарневіч
Генеральны вікарый ордэна езуітаў
17851798
Пераемнік:
Францішак Караў