Адуцішкіс

З пляцоўкі Вікіпедыя
(Пасля перасылкі з Гадуцішкі)
Jump to navigation Jump to search
Мястэчка
Адуцішкіс
літ.: Adutiškis
Герб
Герб
Adutiskis church 1.jpg
Касцёл Маці Божай Шкаплернай
Краіна
Павет
Раён
Сянюнія
Каардынаты
Першае згадванне
Ранейшыя назвы
Гадуцішкі
Вышыня цэнтра
150 м
Насельніцтва
Часавы пояс
Паштовы індэкс
LT-18039
Афіцыйны сайт
Адуцішкіс на карце Літвы
Адуцішкіс (Літва)
Адуцішкіс

Адуцішкіс (літ.: Adutiškis, польск.: Hoduciszki), традыцыйная беларуская назва Гадуцішкі — мястэчка ў Літве, на рацэ Камайка. Цэнтр сянюніі Швянчоніскага раёна Вільнюскага павета. Насельніцтва 778 чал. (2001). Знаходзяцца за 29 км на паўночны ўсход ад Швянчоніса, каля граніцы з Беларуссю.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Першы пісьмовы ўспамін пра Гадуцішкі змяшчаецца ў Літоўскай Метрыцы і датуецца 1501. З 1526 мясцінай валодаў Ян Радзівіл, пазней — Кішкі, Віленская капітула. У 1608 тут збудавалі касцёл.

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Гадуцішкі апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, у Свянцянскім павеце Віленскай губерні. У 1-й палове XIX ст. тут рэгулярна праводзіліся 3 кірмашы[1]. У 1895 у мястэчку пачала дзейнічаць чыгуначная станцыя.

У 1920 Гадуцішкі ўвайшлі ў склад Сярэдняй Літвы, у 1922 — у склад міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе сталі цэнтрам гміны Свянцянскага павета Віленскага ваяводства.

У 1939 Гадуцішкі ўвайшлі ў склад БССР, дзе сталі цэнтрам раёна Вілейскай вобласці. У лістападзе 1940 Масква перадала мястэчка ЛітССР.

Тэрытарыяльная спрэчка[правіць | правіць зыходнік]

У пачатку 1990-х паміж Беларуссю і Літвой разгарэлася тэрытарыяльная спрэчка за прыналежнасць чыгуначнай станцыі Гадуцішкі. Станцыя хоць і знаходзілася ў савецкія часы на тэрыторыі ЛітССР, аднак адміністрацыйна падпарадкоўвалася Беларускай чыгунцы[2].

Толькі ўвосень 1994 беларускі бок, які раней патрабаваў грашовую кампенсацыю за выкарыстанне станцыі, перадаў яе Літве бязвыплатна. 26 кастрычніка 1996 Беларусь ратыфікавала дагавор аб беларуска-літоўскай граніцы. Дагавор юрыдычна вызначыў і замацаваў дзяржаўную граніцу на аснове «савецкай» лініі 1940 года[2].

Насельніцтва[правіць | правіць зыходнік]

Славутасці[правіць | правіць зыходнік]

  • Касцёл Маці Божай Шкаплернай (1913)

Зноскі

  1. Соркіна I. Мястэчкі Беларусі ў канцы ХVІІІ — першай палове ХІХ ст. — Вільня: ЕГУ, 2010. С. 114.
  2. 2,0 2,1 Алег Трусаў. Як мяняліся нашы межы ў ХХ ст. // «Наша Слова» № 32 (820), 22 жніўня 2007.
  3. Годуцишки // Географическо-статистический словарь Российской империи. T. 1 (Аа — Гямъ-маликъ). — СПб, 1862. С. 647.
  4. Соркіна I. Мястэчкі Беларусі ў канцы ХVІІІ — першай палове ХІХ ст. — Вільня: ЕГУ, 2010. С. 381.
  5. Hoduciszki // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.Tom III: Haag — Kępy. — Warszawa, 1882. S. 89.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]