Захоп Полацка Фродзі І

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Захоп Полацка Фродзі І
Асноўны канфлікт: Паход Фродзі І у Падзвінне
Дата V стагоддзе
Месца Полацк (Падзвінне)
Вынік Захоп Полацка данамі
Праціўнікі
Старажытны Полацк Данія (даны)
Камандуючыя
Веспасій Фродзі І
Сілы бакоў
Невядома Невядома
Страты
Невядома Невядома

Захоп Полацка Фродзі I (V стагоддзе) — легендарная падзея, якая апісваецца ў хроніцы «Дзеянні данаў» (лац. Gesta Danorum, канец XII — пачатак XIII стагоддзя) дацкага гісторыка XII стагоддзя Саксона Граматыка.

Змест легенды[правіць | правіць зыходнік]

Бітва з драконам[правіць | правіць зыходнік]

Фродзі І — легендарны конунг (кароль) Даніі, які заняў сталец пасля смерці свайго бацькі конунга Хадзінга. Новы кароль выяўляе, што знясіленая войнамі казна пустая. Каб папоўніць яе, ён забівае дракона і завалодвае яго скарбамі.

Здабыты такім чынам першапачатковы капітал Фродзі ўкладвае ў падрыхтоўку ваеннай экспедыцыі ў Прыбалтыку. Перамогі там ён атрымлівае не толькі дзякуючы сіле і моцы сабранага ім атрада вікінгаў, але і ваеннымі хітрасцямі.

Захоп Полацка[правіць | правіць зыходнік]

Фродзі пасля перамогі над конунгам Транонам падышоў да Полацка і зразумеў, што сілай узяць горад не атрымаецца. «Сілай горад не перамагчы», лац.: viribus inuictam [sc. urbem] — адзначае на латыні Саксон Граматык, апісваючы моц старажытнага Полацка. Аднак дзякуючы хітрасці Фродзі І забівае конунга (князя) Полацка (швед. Pallteskja) Веспасія і завалодвае такім чынам горадам:

Толькі з нешматлікімі сведкамі ён таемна адправіўся ў далёкае месца і загадаў абвясціць паўсюль, што ён памёр, каб тым самым усыпіць ворага. Для большай натуральнасці быў здзейснены абрад пахавання і збудаваны пахавальны курган. Да таго ж воіны, свядома імітуючы смутак, прайшлі ў працэсіі за нібыта памерлым правадыром. Пачуўшы пра гэта, князь Полацка Веспасій, які ўжо амаль атрымаў перамогу, так занябдаў абарону, што даў магчымасць ворагам уварвацца ў горад, дзе і быў забіты сярод гульняў і забавак.

— Saxo, lib. II, cap. I: 7

Аналіз легенды[правіць | правіць зыходнік]

І. Мікола[Крыніца?] ў 1907 годзе першым звязаў Pallteskja — назва горада ў Беларусі, на штурм якога накіроўваецца Фрода, з старажытнарускай формай Полтескъ у Іпацьеўскім і Пскоўскім летапісах. Развіваючы гэтую гіпотэзу, Г. Шрам, у сваю чаргу даказаў сувязь абодвух тапонімаў з горадам Полотеск, згадваным у летапіснай легендзе аб запрашэнні Рурыка і аб наступнай раздачы ім гарадоў сваім мужам.

«Полотеск» тут не што іншае, як Полацк — сталіца аднайменнага княства, фарпост крывічоў на выхадзе па Дзвіне ў Балтыку. Шрам таксама выказаў меркаванне, што не славяне запазычылі гэтае імя ў варагаў, а наадварот, назва Полацка перайшла ў скандынаўскую мову і замацавалася ў ёй у сярэдзіне IX стагоддзя.   Звяртаючы ўвагу на «ваенныя хітрыкі» Фродзі, Т. М. Джаксон разглядае іх не толькі як «вандроўны сюжэт, узыходзячы да вельмі аддаленых часоў і шырока вядомы ў эпоху вікінгаў». Яна бачыць у самім факце з’яўлення гэтага эпізоду ў сазе таксама і як ускоснае ўказанне на рэальную ваенна-стратэгічную моц Полацка як крэпасці.

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]