Мал

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Малы (Малдзіт)
Fragment of monument to knyaz Mal in Korosten town, Ukraine.jpg
князь, кіраўнік племя драўлян

Нараджэнне невядома
Смерць 946
Бацька «…сын Ніскінін»[1]
Дзеці Малуша (??), Дабрыня (??)

Мал (? — каля 946) — князь драўлян у 1-й палавіне 10 ст. (сталіца княжання ў горадзе Іскарасцені).

Паходжанне[правіць | правіць зыходнік]

Паходзіў з драўлянскага княжацкага роду, названага пасля гісторыкамі як Любячаніны. Якімаўскі летапіс паведамляе, што Мал — «князь драўлянскі, сын Ніскінін». Імя Мал ці Ніскіня магло значыць «маленькі, невысокі». Імя было дадзена ў дзяцінстве, таму неабавязкова, што, вырасшы, ён быў невысокага росту. Існуе думка, што імя Мал роднаснае валійскаму mael («князь, правадыр»), брэтонскаму Magli (уласнае імя) ці Ma(e)l-, -mael (частка ўласнага імя), старажытнаірландскаму mбl («прынц, князь, пер, шляхціч»). У такім выпадку «Мал Ніскіня» значыць «князь Ніскіня».

Кіраванне[правіць | правіць зыходнік]

Мал кіраваў племем драўлян, якое ад 914 было ў залежнасці ад Кіева. Магчыма, што сярод мясцовых старэйшын існавала ідэя здабыцця незалежнасці. У 945 кіеўскі князь Ігар, ужо сабраўшы даніну з драўлян, вырашыў спагнаць яе шчэ раз, але неразважліва пакінуў асноўную частку свайго войска ў Кіеве. Гэта паслужыла непасрэднай прычынай да паўстання, якое і ўзначаліў Мал. Войска Ігара было разбіта, а самога яго прывязалі да дзвюх бяроз, якія выпраміўшыся разарвалі яго на дзве часткі. Ігара, паводле звычаю, пахавалі з усімі пашанамі, а над яго магілай насыпалі курган. Суседняе ж сяло назвалі ў гонар гэтага Магільна (цяпер Палескае).

Паводле «Аповесці мінулых гадоў» драўляне паспрабавалі ажаніць Мала з удавой Ігара Вольгай, але ўсе паслы былі забіты, а сама Вольга жорстка расправілася з забойцамі мужа. Іскарасцень быў спалены, а драўлянскія старэйшыны былі забраныя ў палон. Магчыма, сярод іх быў і Мал. Магчыма ў гонар яго быў названы горад Малін у сучаснай Жытомірскай вобласці Украіны.

Дзеці[правіць | правіць зыходнік]

Гісторыкі лічаць, што дзецьмі Мала маглі быць Малуша, ключніца княгіні Вольгі і маці князя Уладзіміра, і Дабрыня. Яны займалі становішча прыдворнай чэлядзі пры Вользе і Святаславе, але затым змаглі дасягнуць значных вышынь у дзяржаўным кіраванні. Дабрыня стаў намеснікам у Ноўгарадзе, куды неўзабаве быў адпраўлены і Уладзімір з Малушай. Летапіс называе бацькам Малушы Малка Любчаніна. У былінах Дабрыня носіць імя па бацьку Мікіціч і славіцца «вяскоўцам».

Зноскі

  1. В.Н. Татищев / ИСТОРИЯ РОССИЙСКАЯ / ЧАСТЬ ПЕРВАЯ / ГЛАВА ЧЕТВЕРТАЯ / ОБ ИСТОРИИ ИОАКИМА, ЕПИСКОПА НОВОГОРОДСКОГО (недаступная спасылка). zhurnal.ru. Архівавана з першакрыніцы 15 лютага 2009. Праверана 19 ліпеня 2010.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

  1. Довідник з історії України. За ред. І.Підкови та Р.Шуста.- К.: Генеза, 1993.
  2. Анатолий Маркович Членов. По следам Добрыни
  3. Іскоростень