Морыц Аранскі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Морыц Аранскі
Maurits van Oranje
Michiel Jansz van Mierevelt - Maurits prins van Oranje-edit 1.jpg
Марыс Аранскі. Праца Міхіль ван Мірэвельта (каля 1613-1620).
сцяг
Штатгальтар Галандыі і Зеландыі
сцяг
1585 — 1625
Папярэднік: Вільгельм I Аранскі
Пераемнік: Фрэдэрык-Генрых Аранскі
сцяг
Штатгальтар Утрэхта, Гелрэ і Аверэйсела
сцяг
1590 — 1625
Папярэднік: Адолф ван Ньювенаар
Пераемнік: Фрэдэрык-Генрых Аранскі
сцяг
Штатгальтар Гронігена і Дрэнтэ
сцяг
1620 — 1625
Папярэднік: Вільгельм Людвіг Насау-Дыленбургскі
Пераемнік: Эрнст Казімір, граф Насау-Дзіц
 
Веравызнанне: пратэстанцтва
Нараджэнне: 14 лістапада 1567(1567-11-14)
Дыленбург, Нідэрланды
Смерць: 23 красавіка 1625(1625-04-23) (57 гадоў)
Гаага, Нідэрланды
Пахаванне: Ньівекерк[d]
Род: Blason famille de Nassau.svg Насау-Аранская дынастыя
Бацька: Вільгельм I Аранскі
Маці: Ганна Саксонская
Дзеці: афіцыйных няма

Морыц Аранскі (нідэрл.: Maurits van Oranje, ням.: Moritz von Oranien; (13 або 14 лістапада 1567, Дыленбург — 23 красавіка 1625, Гаага) — прынц Аранскі, граф Насау, сын Вільгельма I, паклаўшага пачатак незалежнасці Нідэрландаў. Штатгальтар Галандыі, Зеландыі, Гелдэрланда, Гронінгена і Оверэйсела.

Штатгальтар[правіць | правіць зыходнік]

Пасля смерці бацькі ў 1585 годзе быў абраны штатгальтарам Галандыі, Зеландыі і Заходняй Фрысландыі, праславіўся як военачальнік, які з поспехам супрацьстаяў лепшым іспанскім генералам, стваральнік новай тактычнай школы.

Морыц першы падзяліў непаваротлівае і няздольнае да манеўраў войска, на больш дробныя і лёгкія часткі. Рыштунак конніцы ён значна палегчыў, звярнуўшы галоўную ўвагу на развіццё рухомасці. Пяхоту і конніцу ён надзяліў статутамі і наогул зрабіў нідэрландскае войска паказальным для ўсіх войскаў Еўропы. Яшчэ больш паўплываў Морыц на развіццё замкавай вайны, звяртаючы асаблівую ўвагу на развіццё актыўнага элемента ў абароне крэпасцяў.

Морыц і Олдэнбарневелт[правіць | правіць зыходнік]

Дзяржаўным дарадцам Морыца з'яўляўся Ёхан ван Олдэнбарневелт. Часам паміж імі ўзнікалі частыя канфлікты. У 1609 годзе не зважаючы на пратэст Морыца Олдэнбарневелт падпісаў з Іспаніяй Дванаццацігадовае перамір'е, якое трывалася да 1621 года. Напружанне паміж дзяржаўцамі павялічвалася. 13 мая 1619 года Олдэнбарневелт быў арыштаваны, абвінавачаны ў дзяржаўнай здрадзе і пакараны смерцю. Морыцу дасталася неабмежаванная ўлада. Ціснуў на свайго брата Фрэдэрыка Генрыха, каб апошні ажаніўся для захавання дынастыі. У 1621 годзе вайна з Іспаніяй аднавілася. У 1625 годзе Морыц Аранскі памёр, не пакінуўшы пасля сабе афіцыйных нашчадкаў.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Groen v. Prinsterer, «Maurice et Barnevelt» (Утрэхт, 1875).
  • Mała Encyklopedia Wojskowa, 1967, Wydanie I
Папярэднік:
Вільгельм I Аранскі
Штатгальтар Галандыі
1584-1625
Пераемнік:
Фрэдэрык-Генрых Аранскі