Надзея Канстанцінаўна Крупская

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Надзея Канстанцінаўна Крупская
Krupskaja 1890.jpg
Дата нараджэння: 26 лютага 1869(1869-02-26)[1][2][…]
Месца нараджэння:
Дата смерці: 27 лютага 1939(1939-02-27)[4][1][3] (70 гадоў)
Месца смерці:
Пахаванне:
Грамадзянства:
Адукацыя:
Навуковая ступень: доктар педагагічных навук[d]
Партыя: УКП(б)
Род дзейнасці: бібліятэкар, пісьменніца, настаўніца, палітык
Бацька: Канстанцін Крупскі[d]
Муж: Уладзімір Ільіч Ленін
Узнагароды:
ордэн Леніна ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга
Аўтограф Аўтограф
Commons-logo.svg Надзея Канстанцінаўна Крупская на Вікісховішчы

Надзея Канстанцінаўна Крупская (Ульянава) (26 лютага 1869, Санкт-Пецярбург — 27 лютага 1939, Масква) — савецкая грамадская дзеячка, педагог. Жонка У. Леніна. Ганаровы член АН СССР (1931). Доктар педагагічных навук (1936).

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзілася ў Санкт-Пецярбургу ў незаможнай шляхецкай сям’і беларускага паходжання, якая выехала з Валынскай губерні. Яе бацька — паручнік Канстанцін Ігнацьевіч Крупскі (1838—1883) належаў да арганізацыі Камітэт рускіх афіцэраў у Польшчы, маці — Лізавета Васільеўна Цістрава (1843—1915), гувернантка. Дзед па бацьку Ігнат Крупскі быў прадстаўніком мясцовага дваранства ў Слуцку, у сувязі з чым трапіў у якасці аднаго з герояў у паэму «Файнбергада» слуцкага паэта Р. Скурата[6].

Скончыла гімназію (1887), вучылася на вышэйшых Бястужаўскіх жаночых курсах. У 1891—1896 г. настаўнічала ў Пецярбургу, адначасова (з 1890) займалася рэвалюцыйнай дзейнасцю. Была арыштаваная ў 1896 г., з 1898 член Расійскай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыі, у тым жа годзе яе асудзілі да трох гадоў ссылкі ў сяло Шушанскае Уфімскай губерні (цяпер Краснаярскі край), дзе адбываў ссылку і У. Ульянаў (Ленін). Там яна з ім прымае хрысціянскі шлюб у Рускай Праваслаўнай Царквы. У 1900—1901 адбывала ссылку г. Уфа. З 1901 г. суправаджала У. Леніна ў эміграцыі, падтрымлівала яго ў якасці сакратара і прэс-сакратара. Дапамагала У. Леніну ў выданні газет «Искра» і «Вперёд» (1901—1905), «Пролетарий» і «Социал-демократ» (1907—1911). 3 красавіка 1917 зноў у Расіі. Удзельніца Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917. Пасля 1917 г. працавала ў савецкай сістэме адукацыі. Член калегіі Наркамасветы, з лістапада 1920 старшыня Галоўпалітасветы пры Наркамасветы РСФСР, з 1929 намеснік народнага камісара асветы РСФСР. 3 1924 член ЦКК, з 1927 член ЦК ВКП(б).

Распрацоўвала прынцыпы савецкай сістэмы народнай асветы, метадалагічных і метадычных асноў навучання і выхавання. Аўтар прац па педагогіцы і ўспамінаў пра У. Леніна.

Зноскі

  1. 1,0 1,1 Person Profile // Internet Movie Database — 1990. Праверана 15 кастрычніка 2015.
  2. data.bnf.fr: платформа адкрытых дадзеных — 2011. Праверана 10 кастрычніка 2015.
  3. 3,0 3,1 Nadezhda Krupskaya // SNAC — 2010. Праверана 9 кастрычніка 2017.
  4. Крупская Надежда Константиновна // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 27 верасня 2015.
  5. 5,0 5,1 Крупская Надежда Константиновна // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.
  6. Прогулка по Слуцку, или по следам Файнберга (руск.) 

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • БелЭн у 18 т. Т. 8. — Мн., 1999. С. 487.