Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі
(НГАБ)
National historical archive of Belarus.jpg
Дата адкрыцця 5 ліпеня 1938
Храналагічныя рамкі дакументаў XIV—XX стст.
Дырэктар Дзмітрый Уладзіміравіч Яцэвіч
Месцазнаходжанне вул. Крапоткіна, д. 55, г. Мінск, Беларусь
Час працы панядзелак-чацвер — 8:30 - 17:30, пятніца — 8:30 - 16:30, субота, нядзеля — выходны
Тэлефоны (+375 17) 286 75 23.
Сайт www.niab.by

Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі (да 1992 г. — Цэнтральны гістарычны архіў БССР) — дзяржаўнае сховішча дакументаў Беларусі XIV—XX стагоддзяў, заснаванае ў 1938 годзе на аснове Магілёўскага гістарычнага архіва і перавезенае ў 1963 г. у Мінск.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Ад заснавання ў архіве змясцілі дакументы агульнабеларускага значэння з былых архіваў судоў Вялікага Княства Літоўскага, Рэчы Паспалітай і беларускіх земляў Расійскай імперыі, як і з былых архіваў магістратаў і ратуш беларускіх гарадоў, прыватных асоб, Віленскага архіва старадаўніх актаў і Віцебскага архіва старажытных актаў.

Датай заснавання архіва лічыцца 5 ліпеня 1938 г., але яго гісторыя пачалася ў 1919 г. як гісторыя архівасховішча Магілёўскага архіўнага бюро. У 1924 г. архівасховішча было рэарганізавана ў Акруговы архіў. У 1927 г. быў створаны Магілёўскі гістарычны архіў[1], пераўтвораны ў 1930 г. у аддзяленне Цэнтральнага архіўнага ўпраўлення БССР, пры якім заснаваны гістарычны архіў[2].

5 ліпеня 1938 г. адпаведна пастанове Прэзідыума ЦВК БССР Магілёўскі гістарычны архіў рэарганізаваны ў Цэнтральны гістарычны архіў[3], з 1943 г. — у Цэнтральны дзяржаўны гістарычны архіў БССР[4]. З верасня 1938 г. архіў быў пераданы ў распараджэнне НКУС БССР, што прывяло да негатыўных наступстваў — неабгрунтаванага абмежавання доступу да дакументаў[5].

На пачатак 1941 г. архіў змяшчаў 1560 фондаў агулам звыш 382 тыс. спраў. Падчас другой сусветнай вайны большасць дакументаў разрабавалі і вывезлі ў Германію і Рыгу (Латвія). Вярнуць удалося 38 054 справы (10%) з 700 фондаў. У 1947 г. архіву перадалі дарэвалюцыйныя дакументы з дзяржаўных архіваў Віцебскай і Гомельскай вобласцей. З пераводам у Мінск (вул. Казлова, д. 26), паводле Пастановы Савета міністраў БССР ад 11 лістапада 1963 г., да архіва дадалі дарэвалюцыйныя дакументы з Дзяржаўнага архіва Мінскай вобласці і старадаўнія акты з Цэнтральнага дзяржаўнага гістарычнага архіва ў Гродна. У 19921995 гадах знаходзіўся ў складзе Нацыянальнага архіва Рэспублікі Беларусь. У 2000 г. атрымаў сучасную назву і адрас.

Склад[правіць | правіць зыходнік]

Архіў змяшчае пергаментныя прывілеі XIV-XVII стагоддзяў вялікіх князёў літоўскіх на землі і маёнткі, а гарадам — на магдэбургскае права, як і актавыя кнігі судоў XV-XVIII стагоддзяў. Разам налічвае каля 6 тыс. актавых кніг на старабеларускай, польскай і лацінскай мовах з каралеўскімі прывілеямі, граматамі, фундушовымі запісамі, тэстаментамі (завяшчаннямі), інтрамісіямі, дэкрэтамі і інвентарамі. Таксама змяшчае метрычныя кнігі цэркваў, касцёлаў і сінагог за XIX—XX стагоддзі[6].

Зноскі

  1. Архивное дело в БССР (1918 — 1968): Сб. законодательных и руководящих документов / Главное архивное управление при Совете Министров БССР; сост. Е. Ф. Шорохов; под ред. А. И. Азарова. — Мн.: Полымя, 1972. — 141, [1] с. — С. 43.
  2. Архивное дело в БССР (1918 — 1968)... — С. 58.
  3. Архивное дело в БССР (1918 — 1968)... — С. 85.
  4. Архивное дело в БССР (1918 — 1968)... — С. 91.
  5. Архивное дело в БССР (1918 — 1968)... — С. 87.
  6. Да 75-годдзя заснавання Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі. Беларускае тэлеграфнае агенцтва (4 ліпеня 2013). Праверана 12 студзеня 2017.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 5: М — Пуд / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1999. — С. 308. — 592 с.: іл. — ISBN 985-11-0141-9.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]