Сангірцы

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Сангірцы
(Sangir, Sangihe, Sangu)
COLLECTIE TROPENMUSEUM Vissersfamilie op het strand in de weer met net Poelau Sangihe TMnr 10029483.jpg
Фота 1948 г.
Агульная колькасць 378 тыс. (2014 г.)
Рэгіёны пражывання Flag of Indonesia.svg Інданезія — 265 тыс.
Flag of the Philippines.svg Філіпіны — 113 тыс.
Мова сангірская мова
Рэлігія хрысціянства, іслам, культ продкаў, анімізм, шаманізм
Блізкія этнічныя групы гарантала, вісая, мангандоу, мінахасы, баджа

Сангірцы (саманазвы Sangir, Sangihe, Sangu) — карэннае насельніцтва астравоў усходняй часткі мора Сулавесі, у тым ліку астравоў Санг'ё, а таксама поўначы вострава Сулавесі, захаду вострава Мінданао. Жывуць пераважна ў Інданезіі і Філіпінах. Агульная колькасць (2014 г.) - 378 тысяч чалавек[1].

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Першасным месцам рассялення сангірцаў з'яўляюцца астравы Санг'ё. Археолагі вызначылі, што першыя людзі трапілі на іх у 3 тысячагоддзі да н. э. і, верагодна, з'яўляліся негрытосамі. У 1 тысячагоддзі да н. э. праз тэрыторыю паўднёвых Філіпін сюды прыйшлі мігранты-аўстранезійцы. Яны асімілявалі тубыльцаў, пачалі развіваць сельскую гаспадарку, вырабляць тканіны і кераміку. Сучасныя сангірцы — прамыя нашчадкі таго насельніцтва, што склалася на астравах Санг'ё да пачатку нашай эры.

Самі сангірцы лічаць, што паходзяць непасрэдна з вострава Сангір, і іх першапродкам з'яўляецца Гумасалангі, культурны герой, які жыў прыкладна ў XIV - XV стст. У гэты перыяд на астравах Саг'ё склалася дзяржава, што знаходзілася ў падпарадкаванні мусульманскіх валадароў Малукскіх астравоў. У XVI ст. астравы былі адкрыты партугальцамі. У XVII ст. першапачаткова фармальна далучаны да каланіяльных валоданняў Іспаніі, а потым — Нідэрландаў. Малукскія султаны таксама працягвалі лічыць Санг'ё сваёй тэрыторыяй.

Да XIX ст. уплыў еўрапейцаў абмяжоўваўся гандлем. Паколькі астравы Санг'ё знаходзіліся паміж галандскімі і іспанскімі валоданнямі, мясцовыя насельнікі паспяхова выступалі ў ролі гандлёвых пасрэднікаў і кантрабандыстаў. Гэта абумовіла з'яўленне паселішчаў сангірцаў на Сулавесі і поўдні Філіпін. Перасяленню сангірцаў у іншыя раёны ўсходу мора Сулавесі садзейнічала катастрафічнае вывяржэнне вулкана Аву на востраве Сангір 2 сакавіка 1856 г. У XIX ст. на астравах з'явілася пратэстанцкая місія, узмацнілася роля каланіяльных чыноўнікаў.

У 1950 г. Сулавесі і астравы Санг'ё ўвайшлі ў склад Інданезіі. Першае дзесяцігоддзе кіравання інданезійскай адміністрацыі адзначыліся барацьбой супраць кантрабанды, якой займаліся многія сангірцы, а таксама ўдзелам некаторых сангірцаў у антыўрадавым руху. У канцы 1950-ых — пачатку 1960-ых гг. незадаволенныя дзеяннем інданезійцаў сангірцы ўзнавілі міграцыю на тэрыторыю Філіпін. Міграцыя сангірскага насельніцтва паміж дзвюмя краінамі адбываецца і ў нашы дні.

Асаблівасці культуры[правіць | правіць зыходнік]

Асноўнымі заняткамі сангірцаў здаўна былі земляробства, рыбалоўства, паляванне і марскі транзітны гандаль паміж Сулавесі, Малукскімі астравамі і Філіпінамі. Вырошчваюць батат, бананы, кукурузу, какосавую пальму. Земляробства лічыцца пераважна жаночай справай. Адлік сваяцтва і перадача зямельнай спадчыны раней адбываліся па жаночай лініі. Галоўнымі заняткамі мужчын былі будаўніцтва суднаў, мараплаўства, гандаль.

Жытлы будавалі на па́лях. Сем'і, якія жылі ў адной вёсцы, складалі абшчыну соа. Пры перасяленні з астравоў Санг'ё сангірцы імкнуліся і надалей падтрымліваць сваяцкія сувязі са сваёй соа, што садзейнічала захаванню іх самавызначэння ў асяроддзі блізкіх па мове і культуры народаў.

Фальклор сангірцаў знакаміты сваім танцавальным мастацтвам. Мясцовыя танцы гундэ, алабадзіры, сала, упасі і інш. першапачаткова мелі рытуальнае прызначэнне, але ў нашы дні таксама суправаджаюць звычайныя святы. Сангірскія танцы ўяўляюць сабою пэўны набор плыўных рухаў цела аднаго танцора, аднак танцы арганізуюцца для вялікай колькасці людзей, суправаджаюцца музычным акампаніментам і жаночым рыфмаваным спевам.

Рэлігія[правіць | правіць зыходнік]

Старажытная рэлігія сангірцаў мела політэістычны характар, уключала веру ў шматлікіх духаў прыроды і продкаў, шанаванне рытуальных фетышоў і магію. Сярод сангірцаў вылучаўся пласт шаманаў, якія выступалі ў якасці пасярэднікаў паміж светам людзей і духаў, аберагалі хворых і дзяцей. Нягледзячы на распаўсюджанне ісламу і хрысціянства, многія старажытныя абрады практыкуюцца і ў нашы дні.

Іслам пачаў распаўсюджвацца ў XV - XVI стст. з Малукскіх астравоў і поўначы Сулавесі, але да прыходу еўрапейцаў меў вельмі абмежаваны ўплыў. У XVII ст. група мусульман-сангірцаў перасялілася ў раён Манада, дзе склала асобную рэлігійна-этнічную групу сангіл. У XIX - пачатку XX ст. сярод сангірцаў дзейнічалі мусульманскія прапаведнікі з іншых азіяцкіх калоній Нідэрландаў.

Першымі хрысціянскімі місіянерамі былі іспанскія манахі-каталікі (XVII ст.). Але іх дзейнасць не мела доўгатэрміновага характара. З 1857 г. на астравах Санг'ё адчыняліся пратэстантцкія місіі.

У нашы дні каля 98% вернікаў спавядае хрысціянства, прычым большасць — пратэстантызм. Астатнія вернікі — мусульмане.

Мова[правіць | правіць зыходнік]

Сангірская мова блізкая да мовы мінахасаў. Падзяляецца на 8 лакальных дыялектаў. Пісьмовасць на аснове лацінкі. На ёй існуе рэлігійная літаратура, аднак у школьнай адукацыі і сродках масавай інфармацыі амаль не ўжываецца. Сангірскія мужчыны таксама шырока карыстаюцца вуснай гаворкай сасахара, распрацаванай ў першай палове XX ст. сангірскімі піратамі і кантрабандыстамі. Яна ўключае вялікую колькасць запазычаных або скажоных словаў.

Зноскі

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]