Сяргей Мікалаевіч Блажко

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Сяргей Мікалаевіч Блажко
Блажко Сергей Николаевич.jpg
Дата нараджэння

17 лістапада 1870(1870-11-17)

Месца нараджэння

г. п. Хоцімск

Дата смерці

11 лютага 1956(1956-02-11) (85 гадоў)

Месца смерці

г. Масква

Месца пахавання

Ваганькаўскія могілкі[d]

Грамадзянства

Flag of the Soviet Union (1955–1980).svg СССР
Flag of Russia.svg Расійская імперыя

Род дзейнасці

астраном

Навуковая сфера

астраномія

Месца працы

Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. В. Ламаносава

Навуковае званне

член-карэспандэнт АН СССР

Альма-матар

МДУ

Узнагароды і прэміі
Ордэн Леніна Ордэн Леніна
Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга Сталінская прэмія — 1952

Сяргей Мікалаевіч Блажко (17 лістапада 1870, г. Хоцімск — 11 лютага 1956, г. Масква) — рускі і савецкі астраном.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

У 1880 годзе скончыў народнае вучылішча ў Хоцімску, ў 1888 годзе — Смаленскую гімназію. Скончыў Маскоўскі ўніверсітэт ў 1892 годзе[1], з 1894 працаваў у абсерваторыі ўніверсітэта, з 1918 прафесар, з 1929 член-карэспандэнт АН СССР. У 1920—1931 дырэктар абсерваторыі Маскоўскага ўніверсітэта[1], у 1931—1937 загадваў кафедрай астраноміі, у 1937—1953 — кафедрай астраметрыі МДУ.

Больш за 20 гадоў узначальваў Камісію па вывучэнні зменных зорак пры астранамічныя рады АН СССР.

Навукова-практычная дзейнасць[правіць | правіць зыходнік]

Работы Блажко прысвечаны даследаванню зменных зорак(руск.) бел. і практычнай астраноміі[1]. З 1895 сістэматычна фатаграфаваў зорнае неба з мэтай выяўлення зменных зорак, чым паклаў пачатак багатай калекцыі «шкляной бібліятэкі» Маскоўскай абсерваторыі. Упершыню прааналізаваў уплыў пацямнення да края дыска зоркі на форму крывой бляску і на вызначэнне элементаў арбіты, паказаў метад уліку гэтага эфекту. Выявіў змены перыядаў і формы крывой бляску шэрагу кароткаперыядычных зменных зорак тыпу RR Ліры(руск.) бел.; гэтыя з'явы названыя «эфектам Блажко(англ.) бел.»[1].

У 1904 апаратурай уласнай канструкцыі адным з першых у свеце сфатаграфаваў спектры двух метэораў і даў правільнае іх тлумачэнне. Прапанаваў новы метад выяўлення малых планет (1919)[1]. Удзельнічаючы ў назіранні поўнага сонечнага зацьмення (1914), прыборам уласнай канструкцыі сфатаграфаваў сонечную карону ў палярызаваным святле. Аўтар шэрагу арыгінальных канструкцый — такіх, як бясшчэлепавы зорны спяктрограф, прыбор для выяўлення зменных зорак на астранегатывах (блінк-мікраскоп), прыстасаванні ў мерыдыянных інструментах для паслаблення бляску пры назіраннях момантаў мінанняў зорак, спецыяльная лупа для адлічвання падзеленых колаў і іншыя.

Педагагічная дзейнасць[правіць | правіць зыходнік]

Быў выдатным педагогам, выкладаў курсы практычнай і агульнай астраноміі, упершыню ў Маскоўскім універсітэце стаў выкладаць курс агульнай астрафізікі. Аўтар трох падручнікаў — «Курс практычнай астраноміі» (1-е выданне 1938, 2-е выданне 1940, 3-е выданне 1951), «Курс агульнай астраноміі» (1947) і «Курс сферычнай астраноміі» (1-е выданне 1948, 2-е выданне 1954). Падрабязна апісаў гісторыю развіцця астраноміі ў Маскоўскім універсітэце на працягу 1824—1920 гадоў.

Узнагароды[правіць | правіць зыходнік]

Яго імя занесена на карту Месяца (імя Блажко носіць адзін з месяцавых кратараў(руск.) бел.) і астэроід2445.

Зноскі

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Блажко Сергей Николаевич // Биографический справочник — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 60. — 737 с.