Сяргей Мікалаевіч Блажко

Сяргей Мікалаевіч Блажко
Сяргей Мікалаевіч Блажко
Дата нараджэння	5 (17) лістапада 1870
Месца нараджэння	Хоцімск, Клімавіцкі павет, Магілёўская губерня, Расійская імперыя;
Дата смерці	11 лютага 1956 (85 гадоў)
Месца смерці	Масква, РСФСР, СССР;
Месца пахавання	Ваганькаўскія могілкі;
Грамадзянства	СССР; Расійская імперыя; РСФСР[d];
Род дзейнасці	астраном, выкладчык універсітэта
Навуковая сфера	астраномія
Месца працы	Маскоўскі гарадскі народны ўніверсітэт імя А. Л. Шаняўскага[d]; Krasnopresnenskaja Observatory MSU[d]; Krasnopresnenskaja Observatory MSU[d]; МДУ; Імператарскі Маскоўскі ўніверсітэт;
Навуковае званне	член-карэспандэнт РАН[d] ();
Альма-матар	Хоцімскае народнае вучылішча[d] (1880); Смаленская гімназія[d] (1888); фізіка-матэматычны факультэт Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта[d] (1892);
Член у	Расійская акадэмія навук ();
	Творы ў Вікікрыніцах
	Медыяфайлы на Вікісховішчы

Сяргей Мікалаевіч Блажко (17 лістапада 1870, г. Хоцімск — 11 лютага 1956, г. Масква) — рускі і савецкі астраном.

Біяграфія

У 1880 годзе скончыў народнае вучылішча ў Хоцімску, ў 1888 годзе — Смаленскую гімназію. Скончыў Маскоўскі ўніверсітэт ў 1892 годзе^[5], з 1894 працаваў у абсерваторыі ўніверсітэта, з 1918 прафесар, з 1929 член-карэспандэнт АН СССР. У 1920—1931 дырэктар абсерваторыі Маскоўскага ўніверсітэта^[5], у 1931—1937 загадваў кафедрай астраноміі, у 1937—1953 — кафедрай астраметрыі МДУ.

Больш за 20 гадоў узначальваў Камісію па вывучэнні зменных зорак пры астранамічныя рады АН СССР.

Навукова-практычная дзейнасць

Работы Блажко прысвечаны даследаванню зменных зорак (руск.) (бел. і практычнай астраноміі^[5]. З 1895 сістэматычна фатаграфаваў зорнае неба з мэтай выяўлення зменных зорак, чым паклаў пачатак багатай калекцыі «шкляной бібліятэкі» Маскоўскай абсерваторыі. Упершыню прааналізаваў уплыў пацямнення да края дыска зоркі на форму крывой бляску і на вызначэнне элементаў арбіты, паказаў метад уліку гэтага эфекту. Выявіў змены перыядаў і формы крывой бляску шэрагу кароткаперыядычных зменных зорак тыпу RR Ліры (руск.) (бел.; гэтыя з'явы названыя «эфектам Блажко (англ.) (бел.»^[5].

У 1904 апаратурай уласнай канструкцыі адным з першых у свеце сфатаграфаваў спектры двух метэораў і даў правільнае іх тлумачэнне. Прапанаваў новы метад выяўлення малых планет (1919)^[5]. Удзельнічаючы ў назіранні поўнага сонечнага зацьмення (1914), прыборам уласнай канструкцыі сфатаграфаваў сонечную карону ў палярызаваным святле. Аўтар шэрагу арыгінальных канструкцый — такіх, як бясшчэлепавы зорны спяктрограф, прыбор для выяўлення зменных зорак на астранегатывах (блінк-мікраскоп), прыстасаванні ў мерыдыянных інструментах для паслаблення бляску пры назіраннях момантаў мінанняў зорак, спецыяльная лупа для адлічвання падзеленых колаў і іншыя.

Педагагічная дзейнасць

Быў выдатным педагогам, выкладаў курсы практычнай і агульнай астраноміі, упершыню ў Маскоўскім універсітэце стаў выкладаць курс агульнай астрафізікі. Аўтар трох падручнікаў — «Курс практычнай астраноміі» (1-е выданне 1938, 2-е выданне 1940, 3-е выданне 1951), «Курс агульнай астраноміі» (1947) і «Курс сферычнай астраноміі» (1-е выданне 1948, 2-е выданне 1954). Падрабязна апісаў гісторыю развіцця астраноміі ў Маскоўскім універсітэце на працягу 1824—1920 гадоў.

Узнагароды

Яго імя занесена на карту Месяца (імя Блажко носіць адзін з месяцавых кратараў (руск.) (бел.) і астэроід № 2445.

Крыніцы

↑ Блажко Сергей Николаевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 27 верасня 2015.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
↑ Блажко Сергей Николаевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
1 2 3 4 5 Фандо Р. А. Московский городской народный университет имени А. Л. Шанявского: у истоков экспериментальной биологии, The A. L. Shanyavsky Moscow City People’s University: at the Beginning of Experimental Biology // Историко-биологические исследования — 2017. — Т. 9, вып. 4. — С. 57–78. — ISSN 2076-8176; 2500-1221
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q130459526'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q126725109'></a>
1 2 Летопись Российской академии наук. Т. VII. 1946—1953 — М.: Архив Российской академии наук, 2022. — С. 644. — 896 с. — ISBN 978-5-6046932-6-1
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q137170397'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4070706'></a>
1 2 3 4 5 6 Блажко Сергей Николаевич // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 60. — 737 с.

Літаратура

Блажко́ Сяргей Мікалаевіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — С. 184. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
Блажко Сергей Николаевич // Изобретатель, № 7 (187) 2015. — С. 34. (руск.)

[_8e6467ee1eeb683d-1] Блажко Сергей Николаевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 27 верасня 2015.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>

[_4931ce2e7bd9a940-2] Блажко Сергей Николаевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>

[_9caad0ced54b5ccd-3] 1 2 3 4 5 Фандо Р. А. Московский городской народный университет имени А. Л. Шанявского: у истоков экспериментальной биологии, The A. L. Shanyavsky Moscow City People’s University: at the Beginning of Experimental Biology // Историко-биологические исследования — 2017. — Т. 9, вып. 4. — С. 57–78. — ISSN 2076-8176; 2500-1221
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q130459526'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q126725109'></a>

[_5d68d2b5c95d5a8b-4] 1 2 Летопись Российской академии наук. Т. VII. 1946—1953 — М.: Архив Российской академии наук, 2022. — С. 644. — 896 с. — ISBN 978-5-6046932-6-1
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q137170397'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4070706'></a>

[БС-5] 1 2 3 4 5 6 Блажко Сергей Николаевич // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 60. — 737 с.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]