Тэніс

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Жа-дэ-пам — старадаўні папярэднік тэніса.

Тэніс — від спорта, у якім супернічаюць альбо два гульца («адзінкавая гульня»), альбо дзве каманды, якія складаюцца з двух гульцоў («парная гульня»). Мэта гульні - ракетакай адправіць мяч на бок суперніка так, каб той не змог яго адбіць, пры гэтым пры першым падзенні мяч не павінен выляцець за межы корта.

У сучаснага тэніса ёсць афіцыйная назва «лаун-тэніс» (англ.: lawn — лужок) для адрознення ад рэал-тэніса (або «жа-дэ-пам», у французскім варыянце назвы) — больш старой разнавіднасці, у якую гуляюць у закрытых памяшканнях і на цалкам іншым тыпе корта. Тэніс з’яўляецца алімпійскім відам спорту.

Сучасны тэнic нарадзiуся ў Злучаным Каралеўстве напраканцы 19 ст. як «лаун-тэнiс» i меў даволi моцныя сувязi са старажытнай гульнёй у рэал-тэнiс. Пасля ўтварэння, тэнiс пачаў распаўсюджвацца сярод вышэйшага класа англамоўнага насельнiцтва, пакуль не ахaпiў увесь свет. Тэнic — гэта алiмпiйскi вiд спорта і ў яго гуляюць усе сацыяльныя ўзроўнi i ў любым узросце. Гэтым спортам можа займацца любы чалавек, якi здолен трымаць ракетку, у тым лiку i людзi ў iнвалiдных крэслах. У Злучаных Штатах праводзiцца спаборнiцтва каледжаў, якое арганiзуе Нацыянальная Асацыяцыя Атлетаў Каледжаў.

За выключэннем адаптацыi тай-брэйкера ў 1970-я, нiякiх сапраўдных змен у правiлах тэнiса не было з 1890-ых. Апошнім часам у прафесійны тэніc былі дададзены «імгненны паўтор» з cістэмай зварота балаў, калi гулец мае права абскардзіць прынятае суддзёй рашэнне па заліку бала.

Акрамя мiльёнаў гульцоў, мiльёнам людзей ва ўсiм свеце тэнiс спадабаецца як спорт для глядачоў, асаблiва ўраджваюць чатыры Гранд Слэм турнiры (часам iх называюць «галоўнымi»): Аўстрэлiан Оўпэн, Фрэнч Оўпэн, Умблдон i Ю. С. Оўпэн. Апошнiм часам асаблiва прыкметна як тэнic набывае прыхiльнiкаў ва Усходняй Еўропе i Далёкiм Усходзе.

Правілы[правіць | правіць зыходнік]

Гульцы (каманды) знаходзяцца па розныя бакі сеткі. Адзін з іх ўводзіць мяч у гульню (выконвае падачу): пры гэтым мяч павінен папасць у супрацлеглы ад падаючага малы квадрат корту. Другі гулец "прымае" падачу. Задача гульцоў — напраўляць мяч ударамі ракеткі на бок суперніка, пры гэтым пад час першага падзення мяч павінен папасьці ў межы корту. Другі гулец павінен паспець адбіць мяч мяч, пакуль той не ўпадзе на корт больш за адзін раз. Магчыма таксама ударыць па мячы, не чакаюцы пакуль ён упадзе на корт — зыграць з лёту. Гулец, які зрабіў памылку, прайграе розыгрыш, а яго супернік набірае ачко.

Гульцам неабходна набіраць ачкі для таго, каб выйграць гейм (4 мяча: 15-30-40-гейм, але не меньш розніцы ў 2 мячы). Гулец, які першым выйграў 6 геймаў (пры ўмове, што яго супернік выйграў не больш за 4 геймы), выйграе «сэт». Пасля ліку ў сеце 5:5 для яго выйгрыша неабходна выйграть два гейма запар. Калі сэт гуляецца з «тай-брэйкам» (гуляецца да 7 мячэй, але не меней розніцы ў два мячы), ён прызначаецца пры ліку ў сеце 6:6. Для перамогі матча неабходна выйграць 2 з 3 альбо 3 з 5 сетаў (узалежнасці ад рэгламента спаборніцтваў). Як толькі адзін з супернікай набірае неабходную колькасць выйгранных сэтаў, матч заканчваецца.

У афіцыйных матчах заўсёды прысутстнічае судзя, які для лепшага агляду корту сідзіць на ўзвышшы — вышцы, таму яго завуць судзёй на вышцы. Судзе на вышцы могуць дапамагаць судзі на лініі, якія вызначаюць ці прызямліўся мяч у межах корта.

З сэзону 2006 года на турнірах WTA и ATP сталі афіцыйна ўжывацца сістэмы электроннага судзейства (Ястрабіны глаз). Такія сістемы дазваляюць з высокай дакладнасцью вызначыць месца падзення мяча і тым самым знізіць колькасць судзейскіх памылак.

Тэнісная тэрміналогія[правіць | правіць зыходнік]

  • Брэйк — выйгрыш падачы суперніка.
  • Брэйкпойнт — розыгрыш, у якім адзін з супернікаў можа здабыць брэйк.
  • Бэкхэнд або удар закрытай ракеткай — удар з нязручнага боку, злева для праўшы, справа для ляўшы.
  • Геймпойнт — розыгрыш, у якім адзін з супернікаў можа выйграць гейм на сваёй падачы.
  • Дропшот або скарочаны ўдар — нечаканае падразанне мяча такім чынам, каб ён ледзь-ледзь пералецеў праз сетку і апусціўся на корт амаль без адскоку.
  • Крос — дыяганальны ўдар.
  • Лоб або свечка — высокі ўдар з мэтай перакінуць суперніка, які выйшаў да сеткі.
  • Матчпойнт — розыгрыш, у якім адзін з супернікаў можа выйграць гейм, сэт і матч.
  • Паўўолей або удар з паўлёту — удар па мячу, які толькі адбіўся ад зямлі і падымаецца ўгору.
  • Рэверс — удар адваротнай (закрытай) стараной ракеткі высока над галавой.
  • Слайс або падрэзка — удар, пры якім мячу падаецца кручэньне ў кірунку процілежным да кірунку руху. Дзякуючы эфекту Магнуса мяч сцелецца над кортам, працягваючы сваю траекторыю. Выкарыстоўваецца пры гульні з задняй лініі.
  • Смэш — моцны ўдар паднятай над галавой ракеткай.
  • Сэтпойнт — розыгрыш, у якім адзін з супернікаў можа выйграць сэт.
  • Топ-спін — удар, пры якім мячу падаецца моцнае кручэньне ў кірунку руху. Характарызуецца высокім адскокам і траекторыяй, якая закручваецца данізу дзякуючы эфекту Магнуса. Выкарыстоўваецца пры гульні з задняй лініі.
  • Тайбрэйк — спэцыяльны гейм для хуткага вызначэння пераможцы роўнага сэту.
  • Ўолей або удар злёту — удар па мячу перш, чым той паспеў апусціцца на корт.
  • Форхэнд або удар адкрытай ракеткай — удар са зручнага боку, справа для праўшы, злева для ляўшы.
  • Эйс — падача навылет, пры якой супернік не змог дацягнуцца ракеткай да мяча.
  • Эпроўч — павольны ўдар з моцнай падрэзкай з мэтай выхаду да сеткі.

Беларускія тэнісісты[правіць | правіць зыходнік]