Ціха Брагэ

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Ціха Брагэ
Tyge Ottesen Brahe
Tycho Brahe 2.jpg
Дата нараджэння

14 снежня 1546({{padleft:1546|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:14|2|0}})

Месца нараджэння

замак Кнудструп, Сконэ, Данія

Дата смерці

24 кастрычніка 1601({{padleft:1601|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:24|2|0}}) (54 гады)

Месца смерці

Прага, Багемія, Свяшчэнная Рымская імперыя

Грамадзянства

Данія

Навуковая сфера

астраном

Месца працы

Ураніборг

Вядомыя вучні

С. Марый

Подпіс

Tycho Brahe.signature.png

Ціха Брагэ (Tycho Brahe; 14 снежня 1546 — 24 кастрычніка 1601) — дацкі шляхціч, паходзіў з правінцыі Сконэ (цяпер — тэрыторыя Швецыі), найбольш вядомы як адзін з першых астраномаў у Еўропе. Быў таксама астролагам і алхімікам. Ціха Брагэ — латынізаванае імя. Сапраўднае дацкае імя — Tyge Ottesen Brahe.

Ціха Брагэ валодаў маёнткам на востраве Гвен, дзе пабудаваў адзін з самых ранніх даследчых інстытутаў — Уранібург (у перакладзе — «Нябесны палац»). Там ён пабудаваў некалькі буйных астранамічных інструментаў і правёў шэраг дакладных вымярэнняў. Успрыняў геаметрычныя ідэі сістэмы Каперніка і філасофію сістэмы Пталамея і сфармуляваў сваю ўласную мадэль Сусвету — Ціханічную мадэль.

У сваёй абсерваторыі Ціха Брагэ назіраў зоркі i планеты з найвялікшай па тых часах дакладнасцю: 2-3 хвіліны дугі. Часцей за іншыя свяцілы ў кожным супрацьстаянні з 1580 г. Ціха назіраў Марс менавіта таму, што яго рух відавочна не адпавядаў ні сістэме Пталамея, ні сістэме Каперніка. У 1583 г. Ціха адзначыў, што каля супрацьстаяння Марс рухаецца ў другі бок з найвышэйшай хуткасцю — амаль палова градуса ў суткі, а гэта даказвала, што Марс у супрацьстаянні значна бліжэй да Зямлі, чым да Сонца, што было праўдзіва толькі ў сістэме Сусвету Каперніка, але не Пталамея. Аднак Ціха бачыў неадпаведнасць i сістэмы Каперніка сваім назіранням. Ён стварыў сваю адмысловую сістэму, дзе Зямля засталася ў цэнтры, а планеты рухаюцца вакол Сонца, якое, у сваю чаргу, рухаецца вакол Зямлі.

Ад 1600 і да смерці Ціха ў 1601 годзе яму дапамагаў Іаган Кеплер. Гэты не менш выдатны навуковец у далейшым з дапамогай вынікаў назіранняў Брагэ распрацаваў сваю ўласную астранамічную тэорыю.

Ціха Брагэ лічыцца адным з самых уважлівых і акуратных астраномаў-практыкаў свайго часу. Яго назіранні былі настолькі дакладнымі, што Кеплер здолеў з дапамогай вынікаў гэтых назіранняў сфармуляваць законы руху планет. Ціха склаў адзін з першых зорных каталогаў. І ўрэшце з дапамогай назіранняў Ціха Брагэ было выяўлена, якая ж тэорыя мае права лічыцца праўдзівай — Капернікаўская ці тэорыя Пталамея.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Лаўрэш Л. «I зорнае неба над галавой…»: Нарысы з гісторыі астраноміi / Леанід Лаўрэш. — Мн., 2013.
  • Белый Ю. Тихо Брагэ // на pawet.net

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]