Ціха Браге

З пляцоўкі Вікіпедыя
(Пасля перасылкі з Ціха Брагэ)
Перайсці да: рух, знайсці
Ціха Браге
дацк.: Tyge Ottesen Brahe
Tycho Brahe.JPG
Дата нараджэння

14 снежня 1546[1][2]

Месца нараджэння

Замак Кнудструп[d], Svalöv Municipality[d], Мальмёхус[d], Швецыя[3]

Дата смерці

24 кастрычніка 1601(1601-10-24)[4][1][2][5] (54 гады)

Месца смерці

Прага, Багемія, Свяшчэнная Рымская імперыя[4]

Месца пахавання

Тынскі храм

Грамадзянства

Flag of Denmark.svg Данія

Бацька:

Otte Brahe[d]

Маці:

Beate Clausdatter Bille[d]

Дзеці:

Sidsel Brahe[d]

Род дзейнасці

астраном, пісьменнік, аўтабіёграф, паэт, астролаг

Навуковая сфера

астраномія

Месца працы

Ураніборг

Альма-матар

Капенгагенскі ўніверсітэт[3]
Лейпцыгскі ўніверсітэт[3]

Подпіс

Подпіс

Commons-logo.svg Ціха Браге на Вікісховішчы

Ціха Браге[6] (Tycho Brahe; 14 снежня 1546 — 24 кастрычніка 1601) — дацкі шляхціч, паходзіў з правінцыі Сконэ (цяпер — тэрыторыя Швецыі), найбольш вядомы як адзін з першых астраномаў у Еўропе. Быў таксама астролагам і алхімікам. Ціха Браге — латынізаванае імя. Сапраўднае дацкае імя — Tyge Ottesen Brahe.

Ціха Браге валодаў маёнткам на востраве Гвен, дзе пабудаваў адзін з самых ранніх даследчых інстытутаў — Уранібург (у перакладзе — «Нябесны палац»). Там ён пабудаваў некалькі буйных астранамічных інструментаў і правёў шэраг дакладных вымярэнняў. Успрыняў геаметрычныя ідэі сістэмы Каперніка і філасофію сістэмы Пталамея і сфармуляваў сваю ўласную мадэль Сусвету — Ціханічную мадэль.

У сваёй абсерваторыі Ціха Браге назіраў зоркі i планеты з найвялікшай па тых часах дакладнасцю: 2-3 хвіліны дугі. Часцей за іншыя свяцілы ў кожным супрацьстаянні з 1580 г. Ціха назіраў Марс менавіта таму, што яго рух відавочна не адпавядаў ні сістэме Пталамея, ні сістэме Каперніка. У 1583 г. Ціха адзначыў, што каля супрацьстаяння Марс рухаецца ў другі бок з найвышэйшай хуткасцю — амаль палова градуса ў суткі, а гэта даказвала, што Марс у супрацьстаянні значна бліжэй да Зямлі, чым да Сонца, што было праўдзіва толькі ў сістэме Сусвету Каперніка, але не Пталамея. Аднак Ціха бачыў неадпаведнасць i сістэмы Каперніка сваім назіранням. Ён стварыў сваю адмысловую сістэму, дзе Зямля засталася ў цэнтры, а планеты рухаюцца вакол Сонца, якое, у сваю чаргу, рухаецца вакол Зямлі.

Ад 1600 і да смерці Ціха ў 1601 годзе яму дапамагаў Іаган Кеплер. Гэты не менш выдатны навуковец у далейшым з дапамогай вынікаў назіранняў Браге распрацаваў сваю ўласную астранамічную тэорыю.

Ціха Браге лічыцца адным з самых уважлівых і акуратных астраномаў-практыкаў свайго часу. Яго назіранні былі настолькі дакладнымі, што Кеплер здолеў з дапамогай вынікаў гэтых назіранняў сфармуляваць законы руху планет. Ціха склаў адзін з першых зорных каталогаў. І ўрэшце з дапамогай назіранняў Ціха Браге было выяўлена, якая ж тэорыя мае права лічыцца праўдзівай — Капернікаўская ці тэорыя Пталамея.

Зноскі

  1. 1,0 1,1 data.bnf.fr: платформа адкрытых дадзеных — 2011.
  2. 2,0 2,1 Архив по истории математики Мактьютор
  3. 3,0 3,1 3,2 Berry A. A Short History of Astronomy John Murray, 1898.
  4. 4,0 4,1 Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Берлінская дзяржаўная бібліятэка, Баварская дзяржаўная бібліятэка і інш. Record #118514237 // общий нормативный контроль — 2012—2016.
  5. (unspecified title)
  6. Напісанне Браге (Brahe) Ціха паводле БЭ у 18 т. -- Т.3. -- С. 227.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Лаўрэш Л. «I зорнае неба над галавой…»: Нарысы з гісторыі астраноміі / Леанід Лаўрэш. — Мн., 2013.
  • Белый Ю. Тихо Брагэ // на pawet.net

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]