Шахіншах

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Шахіншах
стар.-перс.: xšāyaθiya xšāyaθiyānām
пехл. šāhān šāh
перс.: شاهنشاه
Скасаваная
дзяржаўная пасада

Imperial Arms of the Crown Prince of Iran.svg

Імперскі герб шахіншаха Ірана
Mohammad Reza Pahlavi.png
Махамед Рэза Пехлеві
(апошні на пасадзе)

Краіна Flag of Iran.svg Іран
Пасада-пераемніца Вышэйшы кіраўнік Ірана
Першы на пасадзе Кір II Вялікі
Апошні на пасадзе Махамед Рэза Пехлеві
Форма звароту Яго Імператарская Вялікасць Шаханшах Ар'ямехр
Прызначаецца па спадчыне
Заснавана
Скасавана 11 лютага 1979
Бягучы прэтэндэнт Рэза Кір Пехлеві
Сцяг Ірана Гісторыя Ірана
Persepolis The Persian Soldiers.jpg

Персідская імперыяПерсідскія цары

Да нашай эры

Дагістарычны Іран

Прота-эламіты (3200—2700 да н.э.)

Джырофт (3000—500 да н.э.)

Элам (2700—539 да н.э.)

Мана (1000—700 да н.э.)

Мідыя (728550 да н.э.)

Ахеменіды (648330 да н.э.)

Селеўкіды (330150 да н.э.)

Наша эра

Аршакіды (250 да н.э.224 н. э.)

Сасаніды (224650)

Арабскае заваяванне (637651)

Амейяды (661750)

Абасіды (7501258)

Тахірыды (821873)

Алавіды (864928)

Сафарыды (8611003)

Саманіды (875999)

Зіярыды (9281043)

Буіды (9341055)

Газневіды (9631187)

Сельджукі (10371194)

Гурыды (11491212)

Харэзмшахі (10771231)

Хулагуіды (12561353)

Музафарыды (13141393)

Чабаніды (13371357)

Сербедары (13371381)

Джалаірыды (13701432)

Туркаманы Кара-Каюнлу (14071468)

Туркаманы Ак-Каюнлу (13781508)

Сефевіды (15011722/1736)

Хатакі (17221729)

Афшарыды (17361802)

Зенды (17501794)

Каджары (17811925)

Пехлеві (19251979)

Ісламская рэвалюцыя ў Іране (1979)

Ісламская рэспубліка Іран1980)


Партал «Іран»

Шахінша́х (стар.-перс.: xšāyaθiya xšāyaθiyānām, пехл. šāhān šāh, перс.: شاهنشاه — shāhanshāh, у перакладзе «цар цароў») — старажытны персідскі мідыйскага паходжання, запазычаны Ахеменідамі, пазней іранскі манархічны тытул.

Апісанне[правіць | правіць зыходнік]

Тытул упершыню быў прыняты кіраўнікамі Ірана з дынастыі Сасанідаў, аднак узыходзіць ён да тытула эпохі Ахеменідаў «xšāyaθiya xšāyaθiyānām», таму першым шаханшахам у Іране называюць ахеменідскага цара Кіра II Вялікага. Тытул выкарыстоўваўся з перапынкамі на працягу 2500 гадоў. Апошнім шаханшахам Ірана быў Махамед Рэза Пехлеві, зрынуты ў 1979 годзе падчас ісламскай рэвалюцыі. Сын Махамеда Рэзы Рэза Кір Пехлеві лічыцца іранскімі манархістамі законным шаханшахам.

Калі гаворка ідзе пра старажытную Персію, тытул шахіншах звычайна перакладаецца як «цар цароў», і не перакладаецца, калі гаворка ідзе пра сучасны Іран.

Аналагічны грэчаскі тытул Basileos Basileon прыняў візантыйскі імператар Іраклій пасля перамогі над Сасанідамі.

Дынастыі, якія насілі тытул пасля Ахеменідаў[правіць | правіць зыходнік]

Дынастыя Дзяржава Гады кіравання
Сасаніды Эраншахр 226—651
Баграціды Bagratuni flag.svg Арменія 921—1045
Бувайхіды Ірак і Іран 978—1055
Сельджукіды Ірак і Іран 1037—1152
Іран Сефевіды Flag of Persia (1665).svg Іран 1501—1794
Хатакі Іран 1722—1729
Афшарыды Nader Shah Flag.svg Іран 1736—1795
Зенды Zand Dynasty flag.svg Іран 1782—1794
Mohammad Shah Qajar Flag.svg Каджары State Flag of Iran (1924).svg Найвышэйшая дзяржава Іран 1796—1925[1]
Standard of the Crown Prince of Iran.svg Пехлеві State flag of Iran 1964-1980.svg Шаханшахская Дзяржава Іран 1925—1979

Акрамя таго, тытул шаханшах выкарыстоўваўся ў тытулатуры некаторых падышахаў Імперыі Вялікіх Маголаў.

Зноскі

  1. прэтэндавалі да 1943

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]