Вацлаў Гавел

Вацлаў Гавел Vaclav Havel
1-ы прэзідэнт Чэхіі
2 лютага 1993 — 2 лютага 2003
Папярэднік:	пасада заснавана
Пераемнік:	Вацлаў Клаўс
10-ы прэзідэнт Чэхаславакіі
29 снежня 1989 — 20 ліпеня 1992
Папярэднік:	Густаў Гусак Марыян Чалфа (в.а.)
Пераемнік:	Ян Страскі (в.а.)
Нараджэнне:	5 кастрычніка 1936(1936-10-05) Прага, Чэхаславакія
Смерць:	18.12.2011 Прага
Жонка:	Вольга Гаўлава (1964—1996 гг.); Дагмар Вешкрнава (з 1997 г.)
Дзеці:	няма
Аўтограф:
Узнагароды:

Вацлаў Гавел

Вацлаў Гавел (5 кастрычніка 1936, Прага — 18 снежня 2011) — чэшскі дзяржаўны, грамадскі і культуры дзеяч.

Нарадзіўся ў чэшскай буржуазнай сям'i, якая мела цесныя сувязi з фiнансавай і культурнай верхавінай чэшскага грамадства. Бацька В. Гавела iнжынер па спецыяльнасцi, быў старшынёй элiтнага пражскага «Ротары-клуба», саўладальнiкам кiнастудыi i буйнейшага канцэртнага зала ў цэнтры Прагі. Гавелы валодалі знайчнай нярухомай маёмасцю, у т.л. лясамі i землямi. Падчас акупацыі Чэхаславакіі нацысцкай Германiяй Гавелы здолелі захаваць сямейны бiзнес, на кiнастудыi працягвалi здымаць фiльмы, канцэртная зала прымала нямецкiх афiцэраў, прамысловыя прадпрыемствы атрымлівалі заказы ад немцаў.

Пасля службы ў арміі, В. Гавел працаваў у неакадэмiчных тэатрах, якiх у 1950-1960-я ў Празе было шмат. У 1960-я працаваў драматургам у пражскім тэатры «На Забрадлі», набыў вядомасць як драматург не сацрэалiстычнага кiрунку. Друкаваўся ў чэшскіх літаратурных часопісах. Заняў пасаду рэдактара ў адным з вальнадумных часопiсаў Чэхаславакii, якi ў рэшце быў закрыты цэнзурай. Суарганізатар чэшскага самвыдату. Пасля падпісання на міжнароднай канференцыі ў Хельсінкі чарговай дэкларацыі аб правах чалавека, В. Гавел выступiў iнiцыятарам стварэння групы «Хартыя-77», якая патрабавала ад уладаў паважаць правы чалавека ў Чэхаславакіі, сузаснавальнік Камітэту ў абарону пераследаваных (1979). Арыштоўваўся за апазіцыйную дзейнасць, у 1979 асуджаны да 4,5 гадоў турэмнага зняволення за «антыграмадскую дзейнасць», назаўсёды атрымаў статус «вязня сумлення». У ліст. 1989 вядучы прадстаўнік руху «Грамадзянскі форум».

Пасля «Пражскай восені», 29.12.1989 Федэральны сход Чэхаславакii аднагалосна абраў В. Гавела 9-м прэзiдэнтам ЧССР (1989—1992). Пасля распаду ЧССР (1993) стаў першым прэзідэнтам Чэхіі, у 1998 перабраны (на пасадзе ад 2003). Здолеў правесцi ў краiне дэмакратычныя і эканамічныя пераўтварэннi. Савецкiя войскi былi выведзеныя. Зняў з кiруючых пасад былых камунiстаў, а таксама крайнiх радыкалаў з лiку дысiдэнтаў. Жыццёвы ўзровень утрымаўся, нягледзячы на разрыў эканамiчных адносiн з СССР куды адрасавалася 40 % чэшскага экспарту. У апошнiя гады прэзiдэнцтва В. Гавел цяжка хварэў, перанёс дзве анкалагiчныя аперацыi, але фармальна не пакiдаў пасаду кiраўнiка краiны.

Аўтар амаль 20 п'ес, шматлікіх крытычных нарысаў, эсэ.

Палітычная і творчая дзейнасць В. Гавела адзначаная многімі міжнароднымі ўзнагародамі.

Беларускія пераклады

• Аўдыенцыя (Audience): п'еса / Пераклад І. Шаблоўскай
• Свята ў садзе (Zahradní slavnost): п'еса / Пераклад Л. Баршчэўскага

Літаратура

• Вацлав Гавел: Каждый человек должен взять на себя часть ответственности // Хартия'97: Навіны. 2003; ліп. 10. 12:09

У Сеціве

• vaclavhavel.cz (англ.) (чэшск.) 

Папярэднік: Густаў Гусак	Прэзідэнт Чэхаславакіі 1989—1992	Пераемнік: —
Папярэднік: —	Прэзідэнт Чэхіі 1993—2003	Пераемнік: Вацлаў Клаўс