Віцебскае ваяводства

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Віцебскае ваяводства
Palatinatus Vitebsciensis
Герб
Coat of Arms of Viciebsk Voivodeship.svg
Сцяг
Banner of Viciebsk Voivodeship.svg
Краіна Вялікае Княства Літоўскае
Адміністрацыйны цэнтр Горад Віцебск
Плошча 24 600 км²
Віцебскае ваяводства на карце
Віцебскае ваяводства ў 17 ст. на карце ВКЛ

Віцебскае ваяводства (15031772) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Вялікага княства Літоўскага і Рэчы Паспалітай. Існавала ў ВКЛ у 16 — 18 ст.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Першапачаткова ахоплівала, верагодна, тэрыторыю Віцебскай зямлі, намеснікі якой з 1503 г. пачынаюць карыстацца тытулам ваяводы. Пытанні пра тое, у якоў ступені гэта суправаджалася пашырэннем іх паўнамоцтваў і ці ўплывала на ўзаемаадносіні ваяводы з іншымі намеснікамі паветаў Віцебскай зямлі (Аболецкім, Аршанскім, магчыма Магілёўскім), а таксама ўладальнікамі Друцкага княства дастаткова не вывучаны. Ваявода ажыцяўляў ваеннае кіраўніцтва ў межах Віцебскай зямлі, а судовыя функцыі і кантроль за крыніцамі джяржаўных даходаў, верагодна ў межах Віцебскага павета. Па-за юрысдыкцыяй ваяводы знаходзіліся таксама княжацкія і панскія маёнткі, уладальнікі якіх падлягалі велікакняжацкаму суду, а адносна сваіх падданых карысталіся імунітэтам. Паводле вялікакняжацкіх прывілеяў, ваяводы ў Віцебскім ваяводстве (як і ў Полацкім), прызначаліся толькі са згоды мясцовай шляхты. Пасля адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформы 15651566 віцебскае ваяводства складалася з Віцебскага і Аршанскага паветаў, уведзены павятовыя соймікі і іерархія службовых пасад паводле польскага ўзору: кашталян, падкаморы, суддзя земскі з падсудкам і пісарам і інш. Была ўстаноўлена харугва Віцебскага ваяводства — зялёнага колеру з выявай «Пагоні» ў белым полі. Функцыі ваяводы звяліся да кіравання апалчэннем шляхецкага ваяводства. Адначасова ён узначальваў замкавы суд Віцебскага павета, з 1569 засядаў у сенаце Рэчы Паспалітай. Намеснікам яго быў падваявода. Першым ваяводай віцебскім быў Ю. Глябовіч.

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

У Сеціве[правіць | правіць зыходнік]