Генрых Латвійскі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Генрых Латвійскі
Дата нараджэння:

1187

Месца нараджэння:

Ніжняя Германія

Дата смерці:

1259

Род дзейнасці:

святар, пісьменнік, гісторык, храніст

Генрых Латвійскі (лац.: Henricus de Lettis, ням.: Heinrich von Lettland, лат.: Latviešu Indriķis); (1187 або 1188, Ніжняя Германія) — пасля 1259), каталіцкі святар у Рыжскім архіепіскапстве, місіянер да латгалаў, якія жылі па берагах ракі Імера. Аўтар «Хронікі Лівоніі»[1].

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Старонка копіі «Хронікі Лівоніі»
Царква ў Рубэнэ(лат.) бел., дзе ў 2000 годзе была знойдзена меркаваная магіла Генрыха Латвійскага

Этнічная прыналежнасць Генрыха аспрэчваецца: Андрэйс Пумпур(руск.) бел. у эпасе «Лачплесіс(руск.) бел.», а ўслед за ім латвійская гістарыяграфія першай паловы XX стагоддзя на чале з Арведам Швабэ(руск.) бел. настойвала на тым, што Генрых быў латышом[2] (магчыма, узятым у дзіцячым узросце на выхаванне немцамі), аднак у самой «Хроніцы» Генрых паслядоўна ўжывае займеннік «мы», кажучы пра немцаў.

Выхоўваўся ў манастыры аўгустынцаў(руск.) бел. Зегеберг(руск.) бел. на гары Сегэ ў Галштыніі. У 1205 годзе Генрых юнаком трапіў у Рыгу[1] і пазней пачаў місіянерскую дзейнасць у Лівоніі. У 1208 годзе ён быў пасвечаны епіскапам Альбертам у сан святара, атрымаў прыход у Рубенэ(лат.) бел. (Папендорф, ням.: Ymera), які знаходзіцца ў 12 км на поўнач ад Вендэна(бел. (тар.)) бел., які пазней быў падараваны яму ў леннае валоданне.

У 1225—1227 гадах Генрых Латвійскі склаў «Хроніку Лівоніі» (лац.: Chronicon Livoniae, ням.: Livländische Chronik), у якіх падрабязна апісаў падзеі Лівонскага крыжовага паходу(руск.) бел. і гісторыю звароту ў хрысціянства куршаў, ліваў, латгалаў, эстаў і селаў. Хронікі Генрыха з'яўляюцца найбольш аўтарытэтнай крыніцай па гісторыі Лівоніі канца XII і пачатку XIII стагоддзяў[1], яна адметная дэталёвым апісаннем фактаў, дакладнасцю імёнаў, геаграфічных назваў, храналогіі[1].

Навуковыя выданні Хронікі[правіць | правіць зыходнік]

У мастацтве[правіць | правіць зыходнік]

Генрых Латвійскі стаў героем паэмы Візмы Бэлшавіцы «Заўвагі Генрыха Латвійскага на палях Лівонскай хронікі» (лат.: Indriķa Latvieša piezīmes uz Livonijas hronikas malām; 1969), у якой вобраз латыша-храніста, вымушанага спачувальна апісваць заваёвы чужога яму рэжыму, выкарыстаны паэткай, як лічыцца, каб выказаць сваё стаўленне да савецкага рэжыму ў Латвіі[2].

Зноскі

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Генрих Латвийский // Биографический справочник — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 144. — 737 с.
  2. 2,0 2,1 Linda Kaljundi, Kaspars Kļaviņš. The Chronicler and the Modern World: Henry of Livonia and the Baltic Crusades in the Enlightenment and National Traditions // Crusading and Chronicle Writing on the Medieval Baltic Frontier: A Companion to the Chronicle of Henry of Livonia / Edited by Marek Tamm, Linda Kaljundi and Carsten Selch Jensen. — Ashgate Publishing, Ltd., 2011. — P. 445—449. (англ.) 

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Генрих Латыш // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) — СПб., 1890—1907.
  • Iben Fonnsberg-Schmidt, Papieże i krucjaty bałtyckie 1157-1254, przekł. Bogusław Solecki, Warszawa 2009, s. 27-29.
  • Hermann Hildebrand, Die Chronik Heinrichs von Lettland. Magisterarbeit, Dorpat 1867 (Digitalisat)
  • Hermann Hildebrand, Heinrich von Lettland, [w:] Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 11, Duncker & Humblot, Leipzig 1880, S. 637–639.
  • Friedrich Wilhelm Bautz, Heindrich von Lettland, [w:] Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 2, Hamm 1990, ISBN 3-88309-032-8, Sp. 682–683.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]