Гэй, славяне

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Хеј, Словени!
Hej, Sloveni!
Гэй, славяне!
Аўтар слоў Самуэль Тамашык (пасля яго мноства рэдакцый), 1834 год
Кампазітар не вядомы, уплыў Марша Дамброўскага
Краіна Flag of First Slovak Republic 1939-1945.svg Славакія,
Flag of SFR Yugoslavia.svg Югаславія,
Flag of FR Yugoslavia.svg СР Югаславія,
Flag of Serbia and Montenegro.svg Сербія і Чарнагорыя
Зацверджаны 1977
Адменены 1991—2006
інструментальная версія

«Гэй, славяне» (спачатку «Гэй, славакі»): песня гімнавага ладу на словы Самуэля Тамашыка (1834) і на музыку «Мазуркі Дамброўскага», але з павольнейшым тэмпам.

Словы песні былі складзены пад назвай «Гэй, славакі», і заклікалі славакаў (а пазней, усіх славян) да патрыятызму і пашаны да роднай мовы.

С. Тамашык, тады студэнт, напісаў словы песні аднойчы ўвечары, 2 лістапада 1834, калі пад уражаннем перавагі нямецкай мовы над чэшскай на вуліцах Прагі — «пярліны заходне-славянскага свету» быў поўны песімізму адносна будучыні чэшскай і славацкай культуры. Узгадка пра «Мазурку Дамброўскага» натхніла Тамашыка, і ён вельмі хутка склаў верш таго ж памеру, і з тым жа сэнсам пачатковых радкоў: «Гэй, славакі // Яшчэ наша славацкая мова жыве».[1]

Песня хутка набыла папулярнасць у колах славянскіх актывістаў 2-й пал. 19—пач. 20 ст., асабліва ў славянскіх землях Аўстра-Венгрыі. Між іншым, яна была гімнам арганізацыі «Сокал», і выконвалася сабранымі на адкрыцці помніка славенскаму паэту Францэ Прэшэрэну (1905). У Венгрыі яна доўгі час была забаронена[2]. Фактычна, песня стала неафіцыйным гімнам тагачаснага панславянскага руху, і заставалася папулярнай і ў міжваенны перыяд.

У Славакіі песня амаль заўсёды лічылася неафіцыйным гімнам, асабліва ў часы распаду Аўстра-Венгрыі, Славацкай рэспублікі (1939—1945), і пасля атрымання незалежнасці (1993). Аднак, песня ніколі не была афіцыйным гімнам Славакіі.

У Югаславіі песню выбралі на ролю музычнага нацыянальнага сімвалу кіраўнікі цітаўскага руху супраціўлення AVNOJ, а пасля 1945, і скасавання старога гімну, яна была неафіцыйным гімнам у перыяд да 1977, калі ніякага афіцыйнага гімну Югаславіі не існавала. Пасля 1977 песня была зацверджана як афіцыйны гімн Югаславіі, пасля распаду Югаславіі (1991—1992) заставалася гімнам федэрацыі Сербіі і і Чарнагорыі, а пасля канчатковага распаду федэрацыі (2006) песня не з'яўляецца гімнам аніводнай дзяржавы.

Версіі розных славянскіх моў[правіць | правіць зыходнік]

Сербскахарвацкая лацініца[правіць | правіць зыходнік]

Hej Slaveni, jošte živi
Duh naših dedova,
Dok za narod srce bije
Njihovih sinova.

Živi, živi duh slavenski
Živeće vekov’ma
Zalud preti ponor pakla
Zalud vatra groma.

Nek se sada i nad nama
Burom sve raznese
Stena puca, dub se lama,
Zemlja nek se trese.

Mi stojimo postojano
Kano klisurine
Proklet bio izdajica
Svoje domovine!

Сербскахарвацкая кірыліца[правіць | правіць зыходнік]

Хеј Славени, јоште живи
Дух наших дедова
Док за народ срце бије
Њихових синова.

Живи, живи дух славенски
Живеће веков’ма
Залуд прети понор пакла,
Залуд ватра грома.

Нек' се сада и над нама
Буром све разнесе
Стена пуца, дуб се лама,
Земља нек' се тресе.

Ми стојимо постојано
Као клисурине,
Проклет био издајица
Своје домовине!

Сербская кірыліца[правіць | правіць зыходнік]

Хеј Словени, јоште живи
Дух наших дедова
Док за народ срце бије
Њихових синова.

Живи, живи дух словенски
Живеће веков’ма
Залуд прети понор пакла,
Залуд ватра грома.

Нек' се сада и над нама
Буром све разнесе
Стена пуца, дуб се лама,
Земља нек' се тресе.

Ми стојимо постојано
Кано клисурине,
Проклет био издајица
Своје домовине!

Сербская
лацініца
[правіць | правіць зыходнік]

Hej Sloveni, jošte živi
Duh (reč) naših dedova
Dok za narod srce bije
Njihovih sinova

Živi, živi duh slovenski
Živeće vekov’ma
Zalud preti ponor pakla
Zalud vatra groma

Nek se sada i nad nama
Burom sve raznese
Stena puca, dub se lama
Zemlja nek se trese

Mi stojimo postojano
Kano klisurine
Proklet bio izdajica
Svoje domovine!

Харвацкая[правіць | правіць зыходнік]

Hej Slaveni, jošte živi
Riječ naših djedova
Dok za narod srce bije
Njihovih sinova

Živi, živi duh slavenski
Živjet će vjekov’ma
Zalud prijeti ponor pakla
Zalud vatra groma

Nek se sada i nad nama
Burom sve raznese
Stijena puca, dub se lama
Zemlja nek se trese

Mi stojimo postojano
Kano klisurine
Proklet bio izdajica
Svoje domovine!

Харвацкая (партызанская)[правіць | правіць зыходнік]

Oj Slaveni, zemlja tutnji
s Volge do Triglava;
istim glasom huče Visla,
Jadran, Timok, Sava.

Živi, živi duh slavenski,
živjet ćeš vjekovma;
zalud ponor prijeti pakla,
zalud vatra groma!

Gromko kliče drug nam Staljin
iz ruskih nizina,
odzivlje se drug mu Tito
s bosanskih planina:

Mi stojimo postojano
kano klisurine,
proklet bio izdajica
svoje domovine!

Za slobodu na braniku
uvijek ćemo biti,
naše zemlje neće nikad
dušman pokoriti.

Makar na nas navalile
cijelog svijeta čete,
mi smo složni, tko prot nama,
s njime hajd pod pete! [3]

Баснійская[правіць | правіць зыходнік]

Hej Slaveni, jošte živi
Riječ (duh) naših djedova
Dok za narod srce bije
Njihovih sinova

Živi, živi duh slavenski
Živjeće vjekov’ma
Zalud prijeti ponor pakla
Zalud vatra groma

Nek se sada i nad nama
Burom sve raznese
Stijena puca, dub se lama
Zemlja nek se trese

Mi stojimo postojano
Kano klisurine
Proklet bio izdajica
Svoje domovine!

Чарнагорская[правіць | правіць зыходнік]

Хеј Словени, јоште живи
Дух наших дједова
Док за народ срце бије
Њихових синова

Живи, живи дух словенски
Живјеће вјеков’ма
Залуд пријети понор пакла
Залуд ватра грома

Нек се сада и над нама
Буром све разнесе
Стијена пуца, дуб се лама
Земља нек се тресе

Ми стојимо постојано
Кано клисурине
Проклет био издајица
Своје домовине!

Балгарская[правіць | правіць зыходнік]

Хей славяни, все още жив е
Духът на нашите предци.
Докато сърцето за народа бие
На техните следовници.

Жив е, жив е духът славянски
Ще живее с векове.
Не ни плашат ни бездните адски,
Нито огнените гръмове.

Нека сега и над нас
Със буря всичко да се разнесе.
Скала се пука, дъбът се цепи,
Земята нек се разтресе.

Ние стоим твърдо като крепост.
Проклет да е предателят
На своето отечество!

Македонская[правіць | правіць зыходнік]

Еј, Словени, жив е тука
Зборот свет на родот,
Штом за народ срце чука
Преку син во внукот!

Жив е вечно, жив е духот
Словенски во слога.
Не nè плашат адски бездни
Ниту громов оган!

Пустошејќи, нека бура
И над нас cè втурне.
Пука даб и карпа сура,
Тлото ќе се урне!

Стоиме на стамен-прагот
— клисури и бедем.
Проклет да е тој што предал
Родина на врагот!

Славенская[правіць | правіць зыходнік]

Hej Slovani, naša reč
Slovanska živo klije
Dokler naše verno srce
Za naš narod bije.

Živi, živi, duh slovanski,
Bodi živ na veke,
Grom in peklo, prazne vaše
Proti nam so steke.

Naj tedaj nad nami
Strašna burja se le znese,
Skala poka, dob se lomi,
Zemlja naj se strese.

Bratje, mi stojimo trdno
Kakor zidi grada,
Črna zemlja naj pogrezne
Tega, kdor odpada.

Славенская (да-югаслаўская версія)[правіць | правіць зыходнік]

Hej Slovani, naša reč
Slovanska živo klije,
Dokler naše verno srce
Za naš narod bije.

Živi, živi, duh slovanski,
Bodi živ na veke!
Grom in peklo, prazne vaše,
Proti nam so steke.

Bog pa gromo-vladni nam
Podal je dar jezika,
Da pa nihče na tem svetu,
Nič nam ne podtika,

Bo naj kolikor ljudi, tolikanj
Čertov na sveti,
Bog je z nami, kdor prot' nam, ga
Če Belin podreti.

Naj tedaj nad nami
Strašna burja naj se znese,
Skala poka, dob se lomi,
Zemlja naj se trese.

Bratje! Mi stojimo trdno,
Kakor zidi grada;
Črna zemlja naj pogrezne
Tega kdor odpada!

Славацкая[правіць | правіць зыходнік]

Hej, Slováci, ešte naša
Slovenská reč žije,
Dokiaľ naše verné srdce
Za náš národ bije.

Žije, žije, duch slovenský,
Bude žiť na veky,
Hrom a peklo, márne vaše
Proti nám sú vzteky!

I nechže sa aj nad nami
Hrozná búra vznesie,
Skala puká, dub sa láme
A zem nech sa trasie;

My stojíme stále pevne,
Ako múry hradné
Čierna zem pohltí toho,
Kto odstúpi zradne!

Jazyka dar sveril nám Boh,
Boh náš hromovládny,
Nesmie nám ho teda vyrvať
Na tom svete žiadny;

I nechže je koľko ľudí,
Toľko čertov v svete;
Boh je s nami: kto proti nám,
Toho parom zmetie.

Польская[правіць | правіць зыходнік]

Hej Słowianie, jeszcze nasza
Słowian mowa żyje,
Póki nasze wierne serce
Za nasz naród bije.

Żyje, żyje duch słowiański,
I żyć będzie wiecznie,
Gromy, piekło — złości waszej
Ujdziem my bezpiecznie!

Dar języka zwierzył nam Bóg,
Bóg nasz gromowładny.
Nie śmie go nam tedy wyrwać
Na świecie człek żadny.

Ilu ludzi, tylu wrogów,
Możem mieć na świecie,
Bóg jest z nami, kto nam wrogiem,
Tego Piorun zmiecie!

I niechaj się ponad nami
Groźna burza wzniesie,
Skała pęka, dąb się łamie,
Ziemia niech się trzęsie.

My stoimy stale, pewnie,
Jako mury grodu.
Czarna ziemio, pochłoń tego,
Kto zdrajcą narodu!

Чэшская[правіць | правіць зыходнік]

Hej Slované, ještě naše
Slovanská řeč žije,
Pokud naše věrné srdce
Pro náš národ bije.

Žije, žije duch slovanský,
Bude žít na věky.
Hrom a peklo, marné vaše,
Proti nám jsou vzteky.

Jazyka dar svěřil nám Bůh,
Bůh náš hromovládný.
Nesmí nám ho tedy vyrvat
Na tom světě žádný.

I nechať je tolik lidí,
Kolik čertů v světě.
Bůh je s námi, kdo proti nám,
Toho Perun smete.

I nechať se též nad námi,
Hrozná bouře vznese.
Skála puká, dub se láme.
Země ať se třese !

My stojíme stále pevně,
Jako stěny hradné.
Černá zem pohltí toho,
Kdo odstoupí zrádně …

Руская (пры СССР)[правіць | правіць зыходнік]

Гей, славяне, гей, славяне!
Будет вам свобода,
Если только ваше сердце
Бьётся для народа.

Гром и ад! Что ваша злоба,
Что все ваши ковы,
Коли жив наш дух славянский!
Коль мы в бой готовы!

Дал нам Бог язык особый —
Враг то разумеет:
Языка у нас вовеки
Вырвать не посмеет.

Пусть нечистой силы будет
Более сторицей!
Бог за нас и нас покроет
Мощною десницей.

Пусть играет ветер, буря,
С неба грозы сводит,
Треснет дуб, земля под ними
Ходенём заходит!

Устоим одни мы крепко,
Что градские стены,
Проклят будь, кто в это время
Мыслит про измены!

Руская[правіць | правіць зыходнік]

Гей, славяне, наше слово
Песней звонкой льётся,
И не смолкнет, пока сердце
За народ свой бьётся.

Дух Славянский жив навеки,
В нас он не угаснет,
Беснованье силы вражьей
Против нас напрасно.

Наше слово дал нам Бог,
На то Его воля!
Кто заставит нашу песню
Смолкнуть в чистом поле?

Против нас хоть весь мир, что нам!
Восставай задорно.
С нами Бог наш, кто не с нами —
Тот умрёт позорно.

Украінская[правіць | правіць зыходнік]

Гей, слов’яни, наше слово
Піснею лунає
І не стихне, поки серце
За народ страждає

Дух слов’янський живе вічно
В нас він не погасне
Злої сили біснування
Проти нас завчасне

Наше слово дав Господь нам
На те Його воля
Хто примусить нашу пісню
Змовкнути у полі?

Проти нас хоч світ повстане
Але нам те марно
З нами Бог, а хто не з нами-
Згине той безславно.

Русінская[правіць | правіць зыходнік]

Гий Славляне, ищи жиє
Дух нашых дїдôв !
Кой за нарôд сирцё биє
Йих вірных сынôв !

Живи, живи дух Славляньскый
Живи лем вікамы !
Нам нестрашны бездны адьскы
Прокляты бісамы !

Нич ся трафит кідь над намы
Ся буря рознесе,
Стїна пукне, дуб ся зломит
Зимля ся розтресе

Стойиме сьме, постояны
Гикой йсї скалины !
Проклят буде, уддаватиль
Своєй утцюзнины !

Беларуская мова кірыліца[правіць | правіць зыходнік]

Гэй, славяне, ў нашым сэрцы
Дзядоў нашых мова,
Пакуль яно ў грудзях б’ецца
За народ з любоўю.

Жыве, жыве дух славянскі,
Хай жыве вякамі.
Нам дарэмна з пекла грозіць
Д’ябал кайданамі.

Хай ўшчэнт разаб’юцца муры,
Мора разальецца,
Хай вакол усё валіць бура,
Зямля хай трасецца.

Родны край наш мы ніколі
У бядзе не кінем.
Здраднік сваёй бацькаўшчыны
Ў пекле хай загіне.

Пераклад П. Жумара.

Беларуская мова лацініца[правіць | правіць зыходнік]

Hej, słavianie, ŭ našym sercy
Dziadoŭ našych słovy,
Pakul jano ŭ hruzdjach bjecca
Za narod ź luboŭju.

Žyvie, žyvie duch słavianski,
Chaj žyvie viakami.
Nam daremna ź piekła hrozić
Djabał kajdanami.

Chaj ŭščent razabjucca mury,
Mora razaljecca,
Chaj vakoł usio vałić bura,
Ziamla chaj trasiecca.

Rodny kraj naš my nikołi
Ŭ biadzje nie kiniem.
Zdradnik svajoj baćkaŭščyny
Ŭ piekle chaj zahinie.

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. Дзённік С. Тамашыка ад 2.11.1834, працытаваны ў артыкуле англамоўнай Вікіпедыі.
  2. 19th Regular Convention of National Slovak Society, 1946...
  3. Oj Slaveni publikovano u: Naše pjesme, Kult.-umjetnički otsjek propagandnog odjela ZAVNOH-a, [s.l.], 1944.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Шаблон:Гімны Югаславіі Шаблон:Гімны Сацыялістычных краін Шаблон:Гімны Югаслаўскіх Рэспублік