Сербская мова

Сербская
Саманазва:	Српски језик, srpski jezik
Краіны:	Сербія, Боснія і Герцагавіна, Чарнагорыя, Харватыя і інш.
Рэгіёны:	Цэнтральная Еўропа, Паўднёвая Еўропа
Афіцыйны статус:	у Сербіі, Босніі і Герцагавіне, Чарнагорыі, у Косаве і некаторых муніцыпалітэтах Македоніі
Арганізацыя, якая рэгулюе:	Кіраванне па стандартызацыі сербскай мовы
Агульная колькасць носьбітаў:	больш за 12 мільёнаў
Класіфікацыя
Катэгорыя:	Мовы Еўразіі
Індаеўрапейская Славянская Паўднёваславянскія Сербская
Пісьменнасць:	кірыліца (вукавіца), лацініца (гаевіца)
Моўныя коды
ISO 639-1:	sr
ISO 639-2:	scc
ISO 639-3:	scc
Гл. таксама: Праект:Лінгвістыка

Сербская мова (2006)

Сербская мова — адна са славянскіх моў. Разам з балгарскай, македонскай, славенскай, харвацкай і баснійскай адносіцца да паўднёваславянскай падгрупы. Апошнія дзве мовы часта аб'ядноўваюць з сербскай у адну (сербахарвацкую мову); у гэтым выпадку асобныя сербская, харвацкая і баснійская мовы лічаць рэгіянальнымі варыянтамі сербахарвацкай. Пералік адрозненняў сербскай мовы ад харвацкай і баснійскай — на старонцы сербахарвацкая мова.

Соцыалінгвістычныя дадзеныя

На сербскай мове размаўляюць у Сербіі і Чарнагорыі, у асобных усходніх раёнах Харватыі, а таксама ў баснійскім рэгіёне Рэспубліка Сербская. Лік сербскамоўных — каля 11 млн. чалавек. Большасць размаўляючых — сербы, якія вызнаюць праваслаўе.

Пісьменнасць

Сербская мова выкарыстоўвае ў якасці пісьменнасці два алфавіта: заснаваны на кірыліцы («вуковіца») і заснаваны на лацініцы («гаевіца»). У кожным па 30 літар; існуе адназначная адпаведнасць паміж літарамі аднаго і другога алфавіта (але простае аўтаматычнае пераўтварэнне тэксту магчыма толькі ў адзін бок, бо лацінскія дзіграфы зрэдку адпавядаюць парам асобных кірылічных літар).

Некаторыя сербскія курсіўныя і рукапісныя літары (маленькія г, д, п, т, вялікія Б, Д, Н, гл. артыкул «Грамадзянскі шрыфт») істотна адрозніваюцца ў напісанні ад тых жа літар у большасці цяперашніх кірылічных азбук. Аднак гэтая розніца часта не падтрымліваецца распаўсюджанымі камп'ютарнымі выдавецкімі сістэмамі, дзе курсіў кірыліцы адлюстроўваецца толькі ў «рускім» напісанні.

Нябуквенныя арфаграфічныя знакі

З нябуквенных арфаграфічных знакаў у сербскай пісьменнасці (як у кірыліцы, так і ў лацініцы) выкарыстоўваюцца:

• злучок;
• апостраф;
• надрадковыя дыякрытычныя знакі (пяць знакаў, з якіх адзін мае два значэння), узыходзячыя да царкоўнаславянскай пісьменнасці, рэгулярна ўжываюцца ў слоўніках, але ў звычайным тэксце сустракаюцца рэдка, пераважна для адрознівання амографаў:
  • знак націску мае чатыры разнавіднасці:
    • доўгі сыходзячы націск;
    • доўгі ўзыходзячы націск;
    • кароткі сыходзячы націск;
    • кароткі ўзыходзячы націск;

Марфалогія

Назоўнік

Сербскі назоўнік мае граматычныя катэгорыі роду, ліку і склону. Існуе тры роды (мужчынскі, жаночы, сярэдні), два лікі (адзіночны і множны) і сем склонаў (назоўны, родны, давальны, вінавальны, творны, месны і клічны).

Сербскі алфавіт (літары ў кірылічным парадку)

Кірыл- іца Лаці- ніца Прыкладнае чытанне Аа Aa [a] Бб Bb [б] Вв Vv [в] Гг Gg [г] Дд Dd [д] Ђђ Dd мяккае [дж] Ее Ee [е] Жж Zz [ж] Зз Zz [з] Ии Ii [і]

Кірыл- іца Лаці- ніца Прыкладнае чытанне Jj Jj [й] Кк Kk [к] Лл Ll [л] Љљ Lj lj [ль] Мм Mm [м] Нн Nn [н] Њњ Nj nj [нь] Оо Oo [о] Пп Pp [п] Рр Rr [р]

Кірыл- іца Лаці- ніца Прыкладнае чытанне Сс Ss [с] Тт Tt [т] Ћћ Cc (мяккае) [ч]* Уу Uu [у] Фф Ff [ф] Хх Hh [х] Цц Cc [ц] Чч Cc (цвёрдае) [ч]* Џџ Dz dz цвёрдае [дж] Шш Ss [ш]

^* У шматлікіх дыялектах розніца ў гучанні літар ћ і ч адсутнічае.

Гл. таксама

• В. С. Караджыч

Спасылкі

• Funky Serbian Language - дыдактычныя матэрыялы, у тым ліку бясплатны аўдыаслоўнік англ.
• Б92
• Фондација Растко
• Майстэрня сербскай мовы і культуры Вывучыце сербскую мову
• Анлайн-курс сербскай мовы
• Падручнік Сербскай мовы