Сербская мова

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці
Сербская
Саманазва:

Српски језик, srpski jezik

Краіны:

Сербія, Боснія і Герцагавіна, Чарнагорыя, Харватыя і інш.

Рэгіёны:

Цэнтральная Еўропа, Паўднёвая Еўропа

Афіцыйны статус:

у Сербіі, Босніі і Герцагавіне, Чарнагорыі, у Косаве і некаторых муніцыпалітэтах Македоніі

Арганізацыя, якая рэгулюе:

Кіраванне па стандартызацыі сербскай мовы

Агульная колькасць носьбітаў:

больш за 12 мільёнаў

Класіфікацыя
Катэгорыя:

Мовы Еўразіі

Індаеўрапейская

Славянская
Паўднёваславянскія
Сербская
Пісьменнасць:

кірыліца (вукавіца), лацініца (гаевіца)

Моўныя коды
ISO 639-1:

sr

ISO 639-2:

scc

ISO 639-3:

scc

Гл. таксама: Праект:Лінгвістыка
Сербская мова (2006)

Сербская мова — адна са славянскіх моў. Разам з балгарскай, македонскай, славенскай, харвацкай і баснійскай адносіцца да паўднёваславянскай падгрупы. Апошнія дзве мовы часта аб'ядноўваюць з сербскай у адну (сербахарвацкую мову); у гэтым выпадку асобныя сербская, харвацкая і баснійская мовы лічаць рэгіянальнымі варыянтамі сербахарвацкай. Пералік адрозненняў сербскай мовы ад харвацкай і баснійскай — на старонцы сербахарвацкая мова.

Соцыалінгвістычныя дадзеныя[правіць | правіць зыходнік]

На сербскай мове размаўляюць у Сербіі і Чарнагорыі, у асобных усходніх раёнах Харватыі, а таксама ў баснійскім рэгіёне Рэспубліка Сербская. Лік сербскамоўных — каля 11 млн. чалавек. Большасць размаўляючых — сербы, якія вызнаюць праваслаўе.

Пісьменнасць[правіць | правіць зыходнік]

Сербская мова выкарыстоўвае ў якасці пісьменнасці два алфавіта: заснаваны на кірыліцывуковіца») і заснаваны на лацініцыгаевіца»). У кожным па 30 літар; існуе адназначная адпаведнасць паміж літарамі аднаго і другога алфавіта (але простае аўтаматычнае пераўтварэнне тэксту магчыма толькі ў адзін бок, бо лацінскія дзіграфы зрэдку адпавядаюць парам асобных кірылічных літар).

Некаторыя сербскія курсіўныя і рукапісныя літары (маленькія г, д, п, т, вялікія Б, Д, Н, гл. артыкул «Грамадзянскі шрыфт») істотна адрозніваюцца ў напісанні ад тых жа літар у большасці цяперашніх кірылічных азбук. Аднак гэтая розніца часта не падтрымліваецца распаўсюджанымі камп'ютарнымі выдавецкімі сістэмамі, дзе курсіў кірыліцы адлюстроўваецца толькі ў «рускім» напісанні.

Нябуквенныя арфаграфічныя знакі[правіць | правіць зыходнік]

З нябуквенных арфаграфічных знакаў у сербскай пісьменнасці (як у кірыліцы, так і ў лацініцы) выкарыстоўваюцца:

  • злучок;
  • апостраф;
  • надрадковыя дыякрытычныя знакі (пяць знакаў, з якіх адзін мае два значэння), узыходзячыя да царкоўнаславянскай пісьменнасці, рэгулярна ўжываюцца ў слоўніках, але ў звычайным тэксце сустракаюцца рэдка, пераважна для адрознівання амографаў:
    • знак націску мае чатыры разнавіднасці:
      • доўгі сыходзячы націск;
      • доўгі ўзыходзячы націск;
      • кароткі сыходзячы націск;
      • кароткі ўзыходзячы націск;

Марфалогія[правіць | правіць зыходнік]

Назоўнік[правіць | правіць зыходнік]

Сербскі назоўнік мае граматычныя катэгорыі роду, ліку і склону. Існуе тры роды (мужчынскі, жаночы, сярэдні), два лікі (адзіночны і множны) і сем склонаў (назоўны, родны, давальны, вінавальны, творны, месны і клічны).

Сербскі алфавіт (літары ў кірылічным парадку)[правіць | правіць зыходнік]

Кірыл-
іца
Лаці-
ніца
Прыкладнае
чытанне
Аа Aa [a]
Бб Bb [б]
Вв Vv [в]
Гг Gg [г]
Дд Dd [д]
Ђђ Dd мяккае [дж]
Ее Ee [е]
Жж Zz [ж]
Зз Zz [з]
Ии Ii [і]
Кірыл-
іца
Лаці-
ніца
Прыкладнае
чытанне
Jj Jj [й]
Кк Kk [к]
Лл Ll [л]
Љљ Lj lj [ль]
Мм Mm [м]
Нн Nn [н]
Њњ Nj nj [нь]
Оо Oo [о]
Пп Pp [п]
Рр Rr [р]
Кірыл-
іца
Лаці-
ніца
Прыкладнае
чытанне
Сс Ss [с]
Тт Tt [т]
Ћћ Cc (мяккае) [ч]*
Уу Uu [у]
Фф Ff [ф]
Хх Hh [х]
Цц Cc [ц]
Чч Cc (цвёрдае) [ч]*
Џџ Dz dz цвёрдае [дж]
Шш Ss [ш]

* У шматлікіх дыялектах розніца ў гучанні літар ћ і ч адсутнічае.

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]