Караль Падчашынскі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Караль Падчашынскі
Евангелічна-рэфармацкая царква ў Вільнюсе
Евангелічна-рэфармацкая царква ў Вільнюсе
Дата нараджэння:

7.11.1790

Месца нараджэння:

Жырмуны (цяпер Беларусь)

Дата смерці:

19.04.1860

Месца смерці:

Вільня

Грамадзянства:

Сцяг Расіі Расійская імперыя

Працы і дасягненні
Працаваў у гарадах:

Вільня

Архітэктурны стыль:

класіцызм

Рэстаўрацыя помнікаў:

Касцёл Святых Янаў

Commons-logo.svg Караль Падчашынскі на Вікісховішчы

Караль Падчашынскі (7 лістапада 1790, в. Жырмуны на Гродзеншчыне — 7 красавіка 1860) — архітэктар, прадстаўнік класіцызму, прафесар Віленскага ўніверсітэта.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Бацька — Ян Падчашынскі, тэарэтык архітэктуры. Вучыўся ў Брэсцкай базыльянскай школе і ў Крамянецкім ліцэі, у Акадэміі мастацтваў у Пецярбургу(18141816), у Францыі (18171819) і Італіі, у 18191831 узначальваў кафедру архітэктуры Віленскага ўніверсітэта, у 18381853 жыў у маёнтку пад Нясвіжам, пазней у Вільні і ў Варшаве.

Пахаваны на могілках Роса ў Вільні. Магіла не захавалася.

Творы[правіць | правіць зыходнік]

Столь прафесарскай чытальні ў бібліятэцы Вільнюскага ўніверсітэта(руск.) бел.

Перабудаваў інтэр'ер Аулы (Калоннай залы) у будынку ўніверсітэта. Іншай працай Падчашынскага як архітэктара-інтэр'ерыста стала цяперашняя прафесарская чытальная зала на трэцім паверсе ў бібліятэцы Вільнюскага ўніверсітэта(руск.) бел.. Яшчэ ў 1806 годзе архітэктар імператарскага Віленскага ўніверсітэта Міхал Шульц рэканструяваў гэта памяшканне ў залу для для мінералагічнага музея. У 18191822 гадах Падчашынскі стварыў столь з глыбокімі кесонамі з разеткамі і фрыз з арнаментам лісця аканта на сінім фоне[1]. Зафарбаваны пазней фрыз быў адноўлены пры рэканструкцыі ў 1919 годзе прафесарам універсітэта Стэфана Баторыя Фердынандам Рушчыцам. Яшчэ пазней класіцыстычны дэкор залы быў адноўлены ў 1970 годзе, калі сценам быў вернуты першапачатковы шэры колер[2].

Да найважнейшых прац Падчашынскага ў ансамблі Вільнюскага ўніверсітэта гісторыкі архітэктуры адносяць рэканструкцыю касцёла Святых Янаў у Вільні. У 1826 годзе ён стварыў шэраг новых элементаў інтэр'еру (драўляны амбон, упрыгожаны пазалочанай разбой, і іншыя). У 18271829 гадах Падчашынскі перабудаваў паўднёвы фасад касцёла Св. Янаў, які выходзіць на вуліцу Яна (цяпер Швянта Ёна, Švento Jono g.), у формах позняга класіцызму. У плоскасці фасада былі выдзелены два яруса, ніжні дзяліўся нішамі, верхні — парамі арак паміж пілястрамі. Цэнтр акцэнтаваны порцікам з чатырма карынфскімі калонамі. Істотныя змены былі ўнесены Падчашынскім у інтэр'ер касцёла. Такім чынам храм, архітэктурнае аблічча якога сфармаваўся ў эпоху готыкі і барока, быў дапоўнены элементамі класіцызму[1]. Акрамя таго, па праекце Падчашынскага ў паўночным нефе храма ў 1828 годзе быў устаноўлены помнік рэктару Іераніму Страйноўскаму.

Напалеон Орда. Сядзіба ў Яшунах
Палац у Тускуленах

Рэканструяваў таксама іншыя будынкі, якія належалі ўніверсітэту, прыстасоўваючы іх для яго патрэб.

Праектаваў палац сядзібы Міхала Балінскага ў Яшунах (18241828) і палацы ў Тускуленах і Жылічах, будынкі гімназій у Слуцку, Камянцы Падольскім і Свіслачы, школы ў Бабруйску.

Найбольш удалым яго творам лічыцца помнік позняга класіцызму евангелічна-рэфармацкая царква ў Вільні на вуліцы Завальнай (цяпер Піліма; (Pylimo g.). Была спраектавана ў 1829, пабудавана ў 18301835. У савецкі час у гэтым будынку размяшчаўся кінатэатр «Хроніка» («Kronika»).

Тэарэтычная спадчына[правіць | правіць зыходнік]

Аўтар першага ў Беларусі і Літве падручніка тэорыі архітэктуры «Асновы архітэктуры для акадэмічнай моладзі» (на польскай мове; т. 1—3, Вільня, 18281857, артыкулаў пра выкладанне архітэктуры, даглядання за садамі і паркамі, аб сваім настаўніку Л. Стуоке-Гуцявічусе.

Зноскі

  1. 1,0 1,1 Lietuvos architektūros istorija. T. II: Nuo XVII a. pradžios iki XIX a. vidurio. Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidykla, 1994. ISBN 5-420-00583-3. P. 314.(літ.) 
  2. Professors' reading-room(англ.) 

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]